III SA/Gl 1636/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. skarżąca Spółka wniosła do tut. Sądu skargę decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję w kwocie 500 zł, Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jak wynika z nadesłanego formularza PPPr Spółka prowadziła działalność przede wszystkim w zakresie importu i sprzedaży na terytorium Polski różnego rodzaju towarów w tzw. "sklepach za 3 złote". Od marca 2014 r. skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, w związku z tym nie posiada dochodów, ani majątku, nie ma możliwości wygospodarowania środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Z oświadczenia spółki wynika nadto, że jej kapitał zakładowy wynosi 25.000 zł. Nie podano natomiast na druku urzędowego formularza PPPr wartości środków trwałych wnioskodawcy, ani wysokości zysku bądź strat za ostatni rok obrotowy wg bilansu, z uwagi na to, że wg oświadczenia strony, bilans za ostatni rok w ogóle nie został sporządzony. Spółka posiada trzy rachunki bankowe w Alior Bank S.A. i posiada debet na rachunku prowadzonym w walcie polskiej na kwotę (-) 179,48 zł na pozostałych dwóch rachunkach (Euro i USD) nie posiada żadnych środków. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 5 października 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz wskazania źródeł dochodu, z którego pokrywane są wydatki na ich utrzymanie. W odpowiedzi na to wezwanie, pełnomocnik procesowy Spółki, w piśmie z dnia 22 października 2015 r. stwierdził, że w zakreślonym terminie nie zdołał uzyskać od Spółki wyciągów z rachunków bankowych. Jednocześnie wskazał, że ostatnie sprawozdanie finansowe Spółki zostało sporządzone w 2013 r., zaś zeznanie podatkowe CIT-8 zostało przez Spółkę złożone w 2013 r., a deklaracja VAT-7 we wrześniu 2015 r. Ponadto pełnomocnik skarżącej załączył kopię wniosku z dnia 20 października 2015 r. o wydanie zaświadczenia skierowany do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S.. Nadmienił także, że żądane dokumenty zostaną niezwłocznie przesłane do Sądu, jak tylko pełnomocnik znajdzie się w ich posiadaniu. W piśmie tym stwierdzono jednocześnie, że w stosunku do wnioskodawcy nie jest prowadzone postępowanie upadłościowe, ani postępowanie likwidacyjne. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że skarżąca nie zdołała wykazać, że aktualnie znajduje się w sytuacji spełniającej ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie uiszczenia wpisu od skargi. Przede wszystkim skarżąca w sposób nierzetelny wykonała nałożone na nią obowiązki zawarte w wezwaniu referendarza z dnia 5 października 2015 r. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącej wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, że zostało ono wydane w wyniku błędnej oceny zebranego materiału dowodowego. Przede wszystkim wskazał, że przedłożył on wszystkie dokumenty objęte wezwaniem, które znajdowały się w posiadaniu Spółki, tj. aktualny odpis z KRS-u wskazujący, kiedy po raz ostatni sporządzono sprawozdanie finansowe, a także kopię wniosku o wydanie zaświadczenia przez naczelnika urzędu skarbowego. Jako załącznik do sprzeciwu pełnomocnik nadesłał uwierzytelnioną kopię zaświadczenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S., które spółka otrzymała w dniu 3 grudnia 2015 r. Wynika z niego, że skarżąca złożyła deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za miesiąc wrzesień 2015 r. w dniu 26 października 2015 r., w której zadeklarowała kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 13.311,00 zł oraz nabycie towarów i usług pozostałych – wartość netto 2.579,00 zł, kwota podatku naliczonego w wysokości 593,00 zł. Ponadto ostatnie zeznanie podatkowe CIT-8 za rok 2013 Spółka złożyła 11 sierpnia 2014 r., w którym wykazała przychody w wysokości 22.33.984,48 zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości 22.194.456,52 zł oraz dochód w wysokości 139.527,96 zł. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej podniósł, że w jego ocenie termin zakreślony przez referendarza do nadesłania stosownych dokumentów był terminem zbyt krótkim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2015 r., poz. 658), wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, który nie został odrzucony ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Należy w tym miejscu zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpoznaje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższe sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została określona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych czy też nie. Zgodnie z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a., może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania Jak wynika bowiem z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Z treści art. 246 § 2 p.p.s.a., wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej takiego prawa. Z zawartego w art. 246 § 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że analiza złożonych do akt dokumentów źródłowych nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku, co w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W sprawie bowiem pozostają nadal niewyjaśnione kwestie, które uniemożliwiają uwzględnienie złożonego wniosku, a odnoszą się one do posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych. Należy w tym miejscu wskazać, że pomimo wezwania referendarza sądowego z dnia 5 października 2015 r. do przedłożenia wyciągów z posiadanych kont bankowych wyciągi te nie zostały do dnia dzisiejszego nadesłane. W tej sytuacji Sąd podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Wobec powyższego, Sąd w składzie tu orzekającym, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.