III SA/Gl 164/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2021 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie postanowień o sprostowaniu decyzji 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: SKO, organ) , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 570) zaskarżonym postanowieniem, nr [...], z [...]r. utrzymało w mocy własne postanowienie, nr [...], z [...] r. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że pismem z 18 maja 2020 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. wniósł o sprostowanie oczywistych omyłek w wydanej przez ten organ decyzji nr [...] z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uwzględniło wniosek Prokuratora postanowieniem, nr [...], z [...] r. W szczególności, organ sprostował oczywistą pomyłkę w decyzji SKO z [...] r. sprostowanej uprzednio postanowieniem z [...] r. poprzez: 1. wykreślenie w podstawie prawnej "art. 233 § 1 pkt 1" i wpisanie w to miejsce "art. 138 § 1 pkt 1", 2. skorygowanie w opisie sentencji decyzji organu I instancji błędnego oznaczenia punktu 4 jako punktu 5, 3. skorygowanie w pierwszym akapicie uzasadnienia wydanej decyzji błędu pisarskiego poprzez zastąpienie wyrazów: "[...] Szkołę [...]" sformułowaniem: "[...] Szkoły [...]; 4. wykreślenie w akapicie 1 na stronie 5 uzasadnienia decyzji wyrazów: ‘Stosownie do ust. 6 ust.2 tego artykułu" i wpisanie w to miejsce: "Stosownie do ust. 6 pkt 2 tego artykułu"; 5. wykreślenie na stronie 6 uzasadnienia decyzji: "art. 234 Ordynacji podatkowej" i wpisanie w to miejsce: "art. 139 k.p.a." T. K. jako adresat sprostowanej decyzji (dalej: skarżący) wniósł zażalenie na postanowienia SKO, zarzucając: 1/ naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie: a/ naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie, z uwagi na fakt, iż objęte pkt 1 i 5 postanowienia zmiany treści decyzji, nr [...], podlegające sprostowaniu nie mogą zostać uznane za oczywiste omyłki pisarskie; b/ naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalności, strzeżenia praworządności oraz zaufania obywateli do organów państwa; c/ naruszenie art. 113 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, poprzez niczym nieuzasadnione od strony prawnej pouczenie zawarte w końcowej części uzasadnienia postanowienia SKO w K. z [...] r., nr [...] o braku możliwości złożenia zażalenia na ww. postanowienie, podczas gdy w treści powołanego paragrafu mowa o prawie do złożenia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu treści decyzji administracyjnej. SKO w K. po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdziło brak podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonego postanowienia. Organ wskazał, że wniesione zażalenie potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnił przy tym, że wprawdzie z art. 113 § 3 k.p.a, wynika wprost, że na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki przysługuje zażalenie, a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak zgodnie z art. 144 k.p.a., w .sprawach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Natomiast na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z powyższej regulacji wynika, że od postanowienia w sprawie sprostowania oczywistej omyłki, wydanego przez SKO w K. w pierwszej instancji, przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie, jeśli strona nie jest zadowolona z wydanego postanowienia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów organ stwierdził, że sprostowanie w zakresie pkt 1 i 5 wydanego postanowienia służyło wyeliminowaniu z decyzji błędów, które mogły być usunięte bez wpływu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Służyły więc swojego rodzaju kosmetycznemu skorygowaniu formy decyzji bez wnikania w jej treść merytoryczną. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji. Odpowiednikiem tej regulacji, w sprawach podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, którą pomyłkowo powołano w podstawie prawnej wydanej decyzji jest art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Podobna pomyłka dotyczy powołanego na stronie 6 decyzji - przepisu art. 234 Ordynacji podatkowej, zamiast przepisu art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe sprostowania nie miały żadnego wpływu na podjęte przez SKO w K. rozstrzygnięcie, tj. utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z [...]r., nr [...] w sprawie orzeczenia o zwrocie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżący na powyższe postanowienie organu złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia i zasądzenie od organu kosztów postępowania. W skardze powtórzył w całości uprzednio sformułowane zarzuty. Szeroko przywołał orzecznictwo sądowe w podobnych sprawach W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia co do kosmetycznego charakteru zmian. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie normami prawnymi, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, orzeka na podstawie akt sprawy po przeprowadzeniu rozprawy (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a). Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wyżej wskazanych kryteriów, należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni skargę uzasadnioną. Na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony dokonać sprostowania błędów pisarskich, błędów rachunkowych oraz oczywistych omyłek. W kodeksie postępowania administracyjnego nie wprowadzono, legalnych definicji tych pojęć, ale zostały one wypracowane przez doktrynę i orzecznictwo sądowe. Przez błąd pisarski rozumie się widoczne, niezamierzone, niewłaściwe użycie wyrazu lub zwrotu, mylną pisownię, opuszczenie lub dodanie jakiegoś wyrazu, przestawienie znaków pisarskich w wyrazie (por. m.in. wyrok WSA z dnia 29 maja 2019 r., II SA/Wr 230/19, LEX nr 2685296). Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych przy założeniu, że elementy przyjęte za podstawę tego działania były ustalone przez organ w sposób prawidłowy. Omyłki to inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów, które są zauważalne "na pierwszy rzut oka", bez konieczności przeprowadzania dodatkowych badań czy ustaleń (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r., II OSK 2530/16, LEX nr 2379083; wyrok WSA z dnia 3 lutego 2017 r., VII SA/Wa 2685/16, LEX nr 2291593). Wszystkie wady, podlegające rektyfikowaniu na podstawie art. 113 § 1, powinny mieć charakter techniczny i nieistotny. Granicami dopuszczalności sprostowania jest oczywistość stwierdzonych omyłek i błędów. Tryb ustanowiony w art. 113 § 1 k.p.a., przewidziany został wyłącznie dla usunięcia z decyzji nieistotnych wadliwości. Natomiast istotna wadliwość decyzji administracyjnej dotyczy tych błędów i omyłek, których "dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej" (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., I OSK 579/13, LEX nr 1336406; zob. także wyrok WSA z dnia 29 marca 2018 r., VII SA/Wa 1489/17, LEX nr 2560378). Postanowienie wydane w sprawie sprostowania błędów lub omyłek powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności i trybie wniesienia zażalenia (art. 124). Instytucja sprostowania oczywistej omyłki nie może służyć konwalidacji popełnionego przez organ błędu proceduralnego (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2007 r., II OSK 581/06, CBOSA). Nawet oczywiście błędne zastosowanie przepisu prawa materialnego (proceduralnego) nie podlega sprostowaniu. Sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że decyzja SKO z [...] r. w podstawie prawnej wyraźnie wskazywała art. 233 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie Ordynacji podatkowej jak wyjaśniła uzasadniając postanowienie w przedmiocie sprostowania. Zatem w podstawie prawnej decyzji powołano przepis nieistniejący w k.p.a. Tymczasem powołanie podstawy prawnej jest jednym z koniecznych elementów decyzji (art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.). Podstawa prawna jest autonomicznym, odrębnym od rozstrzygnięcia, elementem decyzji administracyjnej, znajdującym właściwe sobie miejsce w treści każdej decyzji administracyjnej. Podstawę prawną decyzji stanowi przytoczenie przepisów prawa materialnego, na których organ administracji opiera swoje rozstrzygnięcie danej sprawy administracyjnej co do jej istoty, jak również powołanie stosownych, mających szczególny związek z wydaniem danej decyzji, przepisów proceduralnych. Strona powinna wiedzieć jakie przepisy miały zastosowanie w sprawie, a organ ma obowiązek je prawidłowo wskazać. Stan prawny nie może być przedmiotem domysłów. Nie można zgodzić się z argumentacją organu, że zastosowanie przepisów k.p.a. w miejsce powołanych przepisów Ordynacji podatkowej stanowiło jedynie kosmetyczny zabieg. Zarówno podstawa materialnoprawna decyzji jak i procesowa powinny jasno wynikać z wydanego rozstrzygnięcia. Zastosowanie odpowiednich przepisów postępowania i właściwej procedury może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd w składzie orzekającym nie podziela zatem stanowiska organu, że wskazanie przepisu nieistniejącego w k.p.a, a następnie powoływanie zamiast przepisu k.p.a., regulacji zawartej w Ordynacji podatkowej było oczywistą i nieistotną omyłką. Należy przy tym wskazać, że również w uzasadnieniu decyzji z [...] r., organ myli przepisy k.p.a. z przepisami Ordynacji podatkowej, co dodatkowo może wprowadzać w błąd co do zastosowania właściwej w sprawie procedury. Wobec powyższego należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. oraz ogólnych zasad postępowania wyrażonych w art. 6, 7 i 8 k.p.a. okazały się uzasadnione. Organ rozpatrzył wniesione zażalenie w trybie ponownego rozpoznania sprawy co wyjaśnił i uzasadnił i tym samym czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 113 § 3 k.p.a. Podsumowując należy stwierdzić, że wskazanie w podstawie prawnej decyzji z [...] r. nieistniejącego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego przepisu, nie stanowi oczywistej omyłki pisarskiej i nie może być jak trafnie zarzucił skarżący przedmiotem sprostowania. Sąd zauważa przy tym, że organ niezaskarżonym postanowieniem z [...] r. również z naruszeniem art. 113 § 1 k.p.a. sprostował jako oczywistą omyłkę nazwę rozstrzygnięcia z [...] r. wydanego w drugiej instancji, na skutek odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, które błędnie określił jako postanowienie. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające nie mogły się ostać Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 powołanej ustawy.