III SA/Gl 1643/07

Sygn. akt III SA / Gl 1643 / 07 POSTANOWIENIE Dnia 29 lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.H. na pismo Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddziału z dnia [...] nr - w przedmiocie odmowy przyznania pomocy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący H.H. złożył skargę na pismo Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Oddziału w K. z [...], którym to pismem poinformowano skarżącego, w nawiązaniu do złożonego przez niego w piśmie z [...] wniosku o przyznanie pomocy w ramach programu "Komputer dla Homera 2003", o terminie składania wniosków oraz zasadach programu. Ponadto skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu, gdyż w jego ocenie sam nie poradzi sobie z prowadzeniem sprawy, tym bardziej, że przebywa w [...]. Ze skromnej [...] po potrącenia pozostaje mu [...], a więc nie stać go na wynajęcie pełnomocnika z wyboru. W odpowiedzi na skargę Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – Oddział w K. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Zarzucił, iż droga sądowa w sprawach dotyczących przyznawania pomocy osobom niepełnosprawnym w oparciu o programy zatwierdzone przez Radę Nadzorczą w trybie art. 47 ust. 1 pkt 4a ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm.) jest niedopuszczalna. Ponadto skarżący nie spełniał warunków określonych w uchwale Rady Nadzorczej PFRON z 27 października 2004r. nr 42/2004 i uchwały zarządu PFRON z 16 marca 2007r. nr 147/2007. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 powołanej ustawy następuje, gdy ta osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej rodziny. O tej zasady istnieje jeden wyjątek. Otóż prawo pomocy, bez względu na sytuację materialną osoby fizycznej, nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi- art. 247 cytowanej ustawy. Wobec powyższego przed rozważeniem wniosku strony o przyznanie jej prawa pomocy Sąd administracyjny, który stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje kontrolę legalności zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma obowiązek w pierwszej kolejności rozważyć, czy jest właściwy do podjęcia wyżej wymienionych działań, oraz sprawdzić, czy sprawa podlega jego kognicji. Sąd po przeanalizowaniu materiału dowodowego sprawy oraz unormowań prawnych, które należało wziąć pod uwagę, doszedł do przekonania, że nie jest właściwy do rozpoznania skargi złożonej przez H.H. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Stosownie do art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest funduszem celowym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych. Na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 4 lit. a ww. ustawy, środki Funduszu przeznacza się także na programy zatwierdzone przez Radę Nadzorczą, służące rehabilitacji społecznej i zawodowej, w szczególności adresowane do osób niepełnosprawnych, w tym dzieci niepełnosprawnych. Cytowany przepis stanowił również podstawę prawną uruchomienia i realizacji programu "Komputer dla Homera 2003 – program pomocy w zakupie sprzętu elektronicznego umożliwiającego rehabilitację zawodową i społeczną niewidomych i niedowidzących". Skarżący w swojej skardze w istocie domagał się zweryfikowania przez Sąd stanowiska wyrażonego PFRON Oddział w K. w piśmie z [...], którym to pismem jak twierdzi "odrzucono" jego wniosek o przyznanie pomocy w ramach programu "Komputer dla Homera 2003". W każdym wypadku obowiązywania przepisu prawa administracyjnego, stwarzającego podstawy prawne dla organów administracyjnych do kształtowania władczego, indywidualnych praw lub obowiązków adresatów w danej sferze - takie akty muszą przybrać formę decyzji administracyjnej (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 219). Natomiast w sytuacji, gdy nie obowiązuje żaden przepis prawa uprawniający do wydawania decyzji administracyjnej, czyli brak jest wyraźnego przyzwolenia ustawodawcy do ukształtowania stosunku prawnego w drodze decyzji administracyjnej, nie można domniemywać, że możliwe jest wydanie tego rodzaju aktu przez organ, któremu zlecono wykonywanie funkcji administracji publicznej. Organ musi mieć możliwość, na podstawie prawa obowiązującego, wydania w sprawie decyzji administracyjnej, bo bez tego nie można prowadzić postępowania administracyjnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 194-195). Przepisy rozdziału X ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie przewidują w odniesieniu do realizacji programów oraz rozpoznawania wniosków składanych w ramach programów, o których mowa w art. 47 ust. 1 pkt 4 lit. a ww. ustawy wydawania sformalizowanych aktów administracyjnych. Sąd zauważa, że tam gdzie ustawodawca uprawnia do wydawania decyzji administracyjnych Prezesa Zarządu PFRON (bo tylko on reprezentuje Fundusz na zewnątrz i może wydawać decyzje administracyjne), czyni to wyraźnie. I tak na podstawie art. 49 ww. ustawy Prezes posiada uprawnienia organów podatkowych określone w Ordynacji podatkowej w zakresie wpłat na Fundusz. W przypadku programu "Komputer dla Homera" materialnoprawną podstawę działania PFRON stanowią; art. 47 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; uchwała Rady Nadzorczej PFRON z dnia 27 października 2004 r. nr 42/2004 i uchwała Zarządu PFRON z dnia 16 marca 2007r. nr 147/2007. Formę prawa powszechnie obowiązującego posiada pierwszy z tych aktów, ale w żaden sposób nie wynika z niego, aby PFRON wyrażał ocenę składanych wniosków w formie decyzji administracyjnej. Art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. stanowi, że przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 66 ww. ustawy w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego. Ogólne odesłanie do tych przepisów nie jest tożsame z koniecznością wydawania przez Prezesa PFRON sformalizowanych aktów administracyjnych w trakcie realizacji zatwierdzonych przez Radę Nadzorczą programów służących rehabilitacji zawodowej i społecznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a. sądowa kontrola działań administracji dotyczy aktów i czynności organów administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym, ale są to akty lub czynności, które "winny ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określone uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego" - patrz Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, "Postępowanie sądowo-administracyjne", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 81). Zaskarżone przez stronę pismo PFRON Oddziału w K. nie mieści się w katalogu wymienionym powyżej. Jest to pismo o charakterze wyjaśniającym i informującym i jako takie nie posiada cech aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że skarga strony jest oczywiście bezzasadna, zatem nie przysługuje jej w świetle art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy.