III SA/Gl 1679/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem datowanym na dzień 23 listopada 2009 r. T.P. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień 2004 r. w wysokości [...] zł. Skarżący w odrębnym piśmie z dnia 16 grudnia 2009 r. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skazał, że zapłata kwoty wskazanej w decyzji przekracza możliwości finansowe skarżącego, a w szczególności doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody w postaci niemożności zapewnienia bytu rodzinie, w tym trójce dzieci. Organ odwoławczy pismem z dnia 30 grudnia 2009 r. wniósł o oddalenie skargi nie ustosunkowując się do powyższego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że podstawą prawną rozpoznania wskazanego wniosku jest przepis art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), stanowiący że wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zaskarżona decyzja jest zatem wykonalna i mimo zaskarżenia do sądu może stać się przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Wyjątek od tej zasady statuuje art. 61 § 3 tej ustawy, w myśl którego w przypadku, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Regulacja prawna wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż wniesienie skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez Sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Zauważyć ponadto należy, że adresatem wskazanej normy prawnej jest Sąd, który rozważa kwestię wstrzymania lub odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji po złożeniu wniosku przez stronę. Rozstrzygając więc w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Ustawa wymienia w tym przepisie dwie przesłanki: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa przy rozpoznawaniu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody należy w szczególności przyjąć, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Okolicznościami uznawanymi w orzecznictwie za wysoce szkodliwe i zarazem trudne do odwrócenia w ujęciu art. 61 § 3 P.p.s.a. są m.in.: poniesienie straty na życiu lub zdrowiu oraz pozbawienie wnioskodawcy jedynego źródła utrzymania (por. post. NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, Lex nr 281811; post. NSA z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 136/04, niepubl.). Warunkiem wydania przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (Komentarz do art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005 r.). Jednakowoż w orzecznictwie podkreśla się, że zasada powyższa obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, natomiast sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, a więc bez wniosku strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2008 r. o sygn. II FSK 1072/07; niepubl.). Odnosząc się do wskazanych w uzasadnieniu wniosku okoliczności, mających, zdaniem skarżącego uzasadniać wstrzymanie zaskarżonej decyzji, nie sposób nie zauważyć, iż sytuacja strona skarżąca jest osobą bezrobotną. Ze względu na trudną sytuację materialną postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy zwolnił stronę z obowiązku uiszczenia wpisu sadowego od skargi. Podkreślić w związku z powyższym należy, że Sąd nie utożsamia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy z tymi, określonymi w art. 61 § 3 P.p.s.a. (co byłoby niewłaściwe - por. post. NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 38/04, niepubl.). Chodzi tu natomiast w istocie o konsekwencje faktu nieposiadania dostatecznych środków na bieżące utrzymanie, a mianowicie o taką sytuację, gdy stały brak środków koniecznych do utrzymania skarżącej (na skutek prowadzenia z nich egzekucji administracyjnej) może skutkować pozbawieniem jej środków do życia lub pogorszeniem jej stanu zdrowia (por. postanowienie NSA z 19 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSK 2072/08, niepublik.). Wprawdzie świadczenie pieniężne, wokół spełnienia którego toczy się spór w niniejszej sprawie jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednakże rozważając skutki zapłaty należności, należało mieć na uwadze jej wysokość, która w rozpoznawanej sprawie jest znaczna. Wynosi bowiem [...] zł. Potencjalna egzekucja należności podatkowej w sytuacji materialnej strony skarżącej, mogłaby doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia. Za tym stwierdzeniem przemawia również ilość spraw skarżącego zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, w których znaczące są wartości przedmiotu sporu. Chodzi m.in. o sprawy o sygn. akt od III SA/GI 1675/09 do III SA/GI 1679/09. Reasumując Sąd uznaje, iż realizacja zaskarżonej decyzji w kontekście stwierdzonych okoliczności faktycznych mogłaby spowodować poważne konsekwencje finansowe w majątku strony, a tym samym mogła być uznana za okoliczność powodującą powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że niniejsze postanowienie nie jest równoznaczne z oceną prawną zaskarżonej decyzji. Po pierwsze bowiem postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania dotyczy wyłącznie kwestii wpadkowej jaką stanowi wstrzymanie wykonania, po drugie inne są przesłanki wstrzymania wykonana oraz rozstrzygnięcia w sprawie zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów, na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.