III SA/Gl 1683/09
WyrokWSA w Gliwicach2010-02-18
Skład orzekający: Anna Apollo, Krzysztof Wujek, Małgorzata Jużków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że odmowa umorzenia odsetek przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych była zgodna z prawem. Mimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącej, nie zostały spełnione przesłanki ustawowe do umorzenia należności, w szczególności brak było całkowitej nieściągalności, a sytuacja skarżącej nie uzasadniała zastosowania instytucji umorzenia w ramach uznania administracyjnego. Sąd podkreślił, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności mają charakter uznaniowy, ale organ jest zobowiązany do przestrzegania granic prawa i uwzględniania interesu ogólnospołecznego.Stan faktyczny
Skarżąca H. S.-W. wniosła o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, powołując się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną oraz stan zdrowia matki. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a sytuacja skarżącej nie uzasadnia umorzenia w ramach uznania administracyjnego. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez organ odwoławczy, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się umorzenia odsetek, rozłożenia należności na raty oraz szczegółowego rozliczenia zadłużenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi H. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych w C. odmówił H. S.-W. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne tj. odsetek w łącznej kwocie [...] zł naliczonych na dzień złożenia wniosku od nie zapłaconych w terminie składek w kwocie [...] zł. Jako jej podstawę prawną wskazał art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.).
W uzasadnieniu wyjaśniono, że [...] 2009 r. H. S.-W. wniosła o rozłożenie na raty należności głównej oraz umorzenie odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie należnych w związku z prowadzoną działalnością. Do wniosku załączono kserokopie dokonanych wpłat.
Pismem z [...] 2009 r. wniosek o układ ratalny został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na nieuregulowanie składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek.
W oparciu o dokumenty przedstawione przez wnioskodawczynię ustalono, że:
- od [...] 2005 r. nie prowadzi działalności gospodarczej,
- gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką G. S.,
- do dnia [...] 2011 r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w Stopniu znacznym,
- dochód gospodarstwa stanowi wynagrodzenie za pracę (za [...] 2009 – [...] zł) oraz renta rodzinna matki w kwocie [...] zł
- wydatki miesięczne gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...] zł (bez udokumentowania),
- choruje na nowotwór złośliwy (brak udokumentowania) a matka jest osobą niepełnosprawną,
- regularnie dokonuje wpłat na poczet zadłużenia kwoty [...] zł.
Następnie powołując się na wskazane już przepisy organ podkreślił, że należności mogą być umarzane w przypadku stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności, która została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei, według art. 28 ust. 3a tej ustawy należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w § 3 ust. 1 nałożyło na zobowiązanego wykazanie, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Wskazując zatem na te przepisy, organ stwierdził, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest odstępstwem od zasady powszechności ich płacenia, a warunkiem zastosowania tej instytucji jest zaistnienie przesłanek ustawowych, a przy podejmowaniu decyzji zawsze uwzględniany jest ważny interes wnioskodawcy. W szczególności wystąpienie okoliczności uniemożliwiają dłużnikowi spłatę zadłużenia nawet w ratach ewentualne ubóstwo osoby zobowiązanej, zagrażające jej dalszej egzystencji poprzez zapewnienie minimum socjalnego w zakresie, który uniemożliwia spłatę powstałego zadłużenia w dłuższym okresie czasu.
Odnosząc tę regulację prawną do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, organ stwierdził, że nie zachodzi całkowita nieściągalność, ponieważ może być prowadzona egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Tym samym brak jest przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy. Istnieje też możliwość spłacania zadłużenia w układzie ratalnym, który sama skarżąca wnioskowała. Na końcu, organ podkreślił uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy H. S.-W. stwierdziła, że nie jest w stanie spłacić pełnej kwoty należności, ponieważ nie posiada żadnych środków, utraciła cały majątek i zdrowie. Podobnie jak jej matce z racji pogorszenia stanu zdrowia brakuje środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność ta powoduje, że wydatki te muszą być pokrywane także z jej dochodów. Wskazała, że przez trzy lata pozostawała bez dochodów, co znacznie pogorszyło jej możliwości płatnicze, a właściwie ich pozbawiło. Nadal jej sytuacja, którą w pełni udokumentowała wskazuje, że spełnia przesłanki uzasadniające umorzenie wnioskowanych odsetek.
Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując jako podstawę prawną art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
W uzasadnieniu przytoczono zaprezentowaną już wcześniej argumentację podkreślając, że odsetki od zaległości pełnią funkcję gwarancyjną i represyjną wymuszając terminowe regulowanie zobowiązań. Odmowa ich umorzenia uzasadniona jest: zachowaniem zasady równego traktowania wszystkich płatników składek, ochroną interesu ubezpieczonych, w tym zapewnieniu przekazywania do otwartych funduszy emerytalnych części składek wraz z odsetkami za zwłokę. Obowiązkiem płatnika jest uregulowanie niezapłaconych składek. Wpłaty dokonywane przez płatnika po terminie płatności rozliczane są przez Zakład proporcjonalnie na pokrycie zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 78, poz. 465). Na końcu, organ podkreślił uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności, niezależny od braku spełnienia ustawowych przesłanek uzasadniających pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżące. W szczególności możliwość egzekwowania należnych składek z majątku dłużnika.
Decyzję powyższą zaskarżyła do tut. Sądu H.S.-W. wnosząc o:
- ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem wszystkich okoliczności zaistniałych od 2004 r.,
- umorzenie odsetek naliczanych od czasu podjecia spłaty i skierowania pierwszego wniosku o ugodę,
- zasądzenie układu ratalnego od [...] 2008 r.,
- zobligowanie ZUS do szczegółowego rozliczania kwot składających się na zadłużenie od [...] do [...] 2005 r. pomniejszonego o dokonane wpłaty do [...] 2009 r.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że starania o układ ratalny podjęła już w 2004 r., znacznie wcześniej od daty zakończenia działalności gospodarczej, co miało miejsce we [...] 2005 r. Kolejne wnioski składa od 2007 r. i podjęła dobrowolnie spłatę zaległych składek, zgodnie z posiadanymi możliwościami finansowymi, a mimo to jej zadłużenie rośnie. Uważa się za osobę oszukana przez ZUS, ponieważ spłacała zaległe składki aby spełnić warunki dla podpisania układu ratalnego, gdy tymczasem wpłacane kwoty były księgowane w sposób dla niej niekorzystny.
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił jednocześnie, że w sprawie zawarcia układu ratalnego prowadzone jest odrębne postępowanie, a zarachowanie dokonywanych przez skarżącą wpłat dokonywane jest zgodnie z zapisem art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zajął w tej sprawie następujące stanowisko:
Skarga nie jest zasadna, a sformułowane w niej żądania nie znajdują uzasadnienia w przepisach prawa, które stosuje sąd administracyjny.
Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów. Może też skargę oddalić lub uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Może to uczynić wyłącznie po stwierdzeniu, że wystąpiło naruszenie prawa czy materialnego, czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd administracyjny musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych krajowych lub wspólnotowych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i ustalając materialny stan prawny, na gruncie którego sprawa była oceniana, czyli stan obowiązujący w listopadzie 2009 r., należy wskazać, że w sprawie miały zastosowanie przepisy art. 28 ust. 2 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Należy wskazać, że stan prawny nie uległ zmianie od czasu poddania kontroli sądowej poprzedniej decyzji wydanej na wniosek skarżącej z 15 września 2008 r. - sygn. akt III SA/GL 1227/08.
W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04 OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości".
Całkowita nieściągalność składek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała, gdyż skarżąca osiąga dochody ze stosunku pracy (K. 19).
Zgodnie z art. 28 ust. 3 a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.
Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Rozpatrując kolejno powyższy katalog przesłanek uzasadniających umorzenie wnioskowanych odsetek należy zgodzić się z organem, iż nie znajduje w nim odpowiednika sytuacja skarżącej. Należy także wskazać, iż katalog ten nie jest zamknięty i organ może umorzyć zaległe składki w innym przypadku, jeżeli uzna, że ich spłata pociągałaby ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Niewątpliwie decyzja wydana na podstawie wyżej powołanych przepisów oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Nie prowadzi to jednak do rezygnacji ani z konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ani z konieczności oparcia rozstrzygnięcia o argumentację bazującą na prawnych i faktycznych przesłankach i przedstawienia jej w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 Kpa, mającego w związku z art. 123 ustawy zastosowanie do działań organów w niniejszej sprawie. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w wymienionych wyżej przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą wydania decyzji o charakterze uznaniowym.
Przybliżając stan faktyczny rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca podniosła zarówno we wnioskach, jak i w skardze okoliczności, które – jej zdaniem - uniemożliwiają jej spłatę odsetek, gdyż chce spłacić należność główną czego dowodem są dokonywane wpłaty, w miarę posiadanych środków. Okoliczności te organ uznał za niewystarczające dla przyjęcia, iż jej sytuacja stanowi uzasadniony przypadek odstępstwa od ogólnych reguł nakazujących egzekwowane zaległych składek wraz z odsetkami. Organ wskazał w zaskarżonej decyzji ustalenia jakie poczynił i na których oparł rozstrzygniecie. Strona skarżąca nie neguje tych ustaleń. Nie wskazuje też, których okoliczności organ nie uwzględnił dokonując oceny jej możliwości płatniczych, a które przesądzałyby o tym że jej przypadek jest uzasadniony i zasługuje na szczególne potraktowanie.
Z użytego w wskazanych wyżej przepisach przez ustawodawcę zwrotu: należności mogą być umarzane wynika uznaniowy charakter decyzji wydanej na ich podstawie. Oznacza on bowiem to, że organ może, ale nie musi wydać takiej decyzji. Istota decyzji uznaniowej jest bardziej zrozumiała, gdy porównać ją z innym rodzajem decyzji administracyjnej, jaką jest decyzja związana. Otóż w przypadku decyzji związanej mamy do czynienia z taką sytuacją, w której przepis prawa, w razie spełnienia się przedstawionych w nim przesłanek, nakłada na organ orzekający obowiązek wydania decyzji określonej treści. W art. 28 ust. 1, 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca nie tylko pozostawił organowi prawo wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, ale i wskazując przesłanki, które powinny być w takim przypadku brane pod uwagę posłużył się zdefiniowanym pojęciem: całkowita nieściągalność oraz niedookreślonym pojęciem: uzasadniony przypadek. Pojęcie to treścią wypełnia organ.
Nie mniej jednak nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, iż w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący w naszym państwie system prawny. Granice uznania administracyjnego wynikają zatem z woli ustawodawcy, wyrażonej w obowiązującym systemie prawnym i organ nie może ich przekraczać czy kształtować dowolnie.
Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich egzekwowania. Z uwagi na publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ze względu na cele, na które są przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek.
Oceniając, z uwzględnieniem powyższych zasad, rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że nie można postawić mu zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 28 ust. 1, 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wykroczenie poza ramy uznania administracyjnego. Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający odwołał się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny. Zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne. Z drugiej strony, ubezpieczony który uważa, że nie zastosowano wobec niego zasady równego traktowania ma prawo dochodzić swoich praw przed sądem.
Dokonując wykładni pojęcia "uzasadniony przypadek", organ orzekający w sprawie bez wątpienia nie naruszył prawa. Nie zaistniała bowiem sytuacja naruszenia interesu ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek, który ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Trzeba też mieć na uwadze, że należności z tytułu nie zapłaconych składek obejmują okres od [...] 2003 r. do [...] 2005 r. i odsetki od tych zaległości, których umorzenia domaga się skarżąca. Powstały one w okresie, kiedy prowadziła działalność gospodarczą, która z natury rzeczy wiąże się również z ponoszeniem ciężarów publicznoprawnych i powinna przynosić pozytywne rezultaty ekonomiczne. Należy podkreślić, że skarżąca lakonicznie przedstawia swoją sytuację rodzinną i majątkową. Z akt sprawy wynika, że jej małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód i że posiadała z niego dorosłego syna (k.10). Mówi o utracie mieszkania, dorobku życiowego nie wskazując przyczyny zaistniałego stanu rzeczy, którego przyczyny mogą być różne, np. brak podziału majątkowego, spłata długów, przekazanie synowi. Wskazuje na wspólne gospodarstwo z matką i wzrastające koszty utrzymania (k47, k.155) wynikające z choroby matki, a jednocześnie deklaruje uzyskanie pomocy matki przy spłacie układu ratalnego (k. 46). Nie wykazując własności samochodu, do kosztów utrzymania załącza rachunki za zakup benzyny (k. 97).
Ustosunkowując się do zarzutów poniesionych przez skarżącą Sąd stwierdza ponadto, że argument dotyczący złego stanu zdrowia skarżącej należy odnieść do przesłanki zawartej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego stanowiącego, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Posiłkując się wykładnią gramatyczną powyższego przepisu można wywieść, że choroba wnioskodawcy tylko wówczas stanowi fakultatywną przesłankę umorzenia należności z tytułu składek, gdy po pierwsze jest przewlekła, po drugie pozbawia zobowiązanego uzyskiwania takiego dochodu, który umożliwiałby opłacenie należności. Obie przesłanki powinny być spełnione łącznie.
Umorzenie odsetek, wyłącznie z przyczyn, które akcentuje strona skarżąca nie znajduje podstawy normatywnej, co z kolei powoduje, że uwzględnienie wniosku byłoby sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym, w tym ze wskazaną już zasadą powszechności obciążeń publicznoprawnych.
Tak więc, mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że odmowa umorzenia należności z tytułu składek (odsetek) wnioskowana przez skarżącą nastąpiła w zgodzie z prawem. Żądanie wydania przez Sąd kolejnej, ale odmiennej w treści decyzji z powołaniem się na okoliczności znane organowi od 2004 r. nie mogły odnieść zamierzonego przez stronę skutku. Sąd nie mógł również umorzyć należności, ponieważ zgodnie ze wskazanymi już przepisami w zakresie swojej właściwości sprawuje jedynie kontrolę pod względem zgodności z prawem. Nie mógł też nakazać organowi podpisania ugody czy układu ratalnego.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd może uwzględnić skargę na decyzję administracyjną i uchylić ją tylko w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa materialnego dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w tej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekającego organu tego typu naruszeń prawa – oddalił skargę w trybie art. 151 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło