III SA/Gl 169/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędzia WSA Gabriela Jyż, Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi P.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w K .postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (zwanego dalej Dyrektorem ZUS) z dnia [...] r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zarzutu zgłoszonego przez P.K. na podstawie art. 33 pkt. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. błędu co do osoby zobowiązanego. W podstawie prawnej powołał: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: z 2000 r. Dz.U. Nr 229, poz. 1954, ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.). W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego. W ramach tych wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (zwany dalej ZUS) ustalił dwoma decyzjami, iż P.K., jako prezes zarządu Spółki z.o.o. "A" jest odpowiedzialny za zobowiązania tejże Spółki z tytułu niezapłaconych składek ubezpieczeniowych. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] ustalił jego odpowiedzialność za okres od [...] r. do [...]r. w łącznej kwocie [...] zł. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...], ustalił jego odpowiedzialność za miesiąc [...] r. w łącznej kwocie [...] zł. W związku z tym ZUS jako wierzyciel wystawił na skarżącego tytuły wykonawcze zaopatrzone w klauzulę wykonalności: 1. z dnia [...] r. od nr [...] do nr [...], 2. z dnia [...] r. o nr od [...] do nr [...]. Tytułami tymi wierzyciel dochodzi należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, oraz FP i FGSP za okresy [...]r. Wszczynając postępowanie egzekucyjne Dyrektor ZUS w dniu [...] r., za pośrednictwem poczty, skutecznie doręczył P.K. odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] r. Z kolei odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o nr od [...] do [...] organ egzekucyjny skutecznie doręczył zobowiązanemu w dniu [...] r. P.K. pismem z dnia [...] r. zwrócił się do ZUS z prośbą o podanie stanu zadłużenia firmy "A" Sp. z o.o. za okres kiedy był jej prezesem tj. do dnia [...] r. Jednocześnie odesłał odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o nr [...] ( 4 szt ) obejmujące zaległe składki za m-ce [...] r, twierdząc, iż nie ponosi odpowiedzialności za długi Spółki po dniu [...]r., albowiem po tej dacie przestał być prezesem Spółki. Dyrektor ZUS potraktował pismo skarżącego jako zarzuty i postanowieniem z dnia [...]r. pozostawił wniesione w dniu [...] r. zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. i [...] r. bez rozpatrzenia na skutek nie zachowania terminu do ich wniesienia. Następnie w dniu [...] r. skarżący złożył do Dyrektora ZUS skargę kwestionując stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu z dnia [...] r. w sprawie zarzutów. W dniu [...] r. pismo to rozpatrzono jako skargę P.K. na działanie pracowników ZUS. Zwrócono się również do strony o doprecyzowanie, czy pismo to należy traktować jako zażalenie na postanowienie z dnia [...] r., czy też skargę na czynności egzekucyjne. P.K. pismem z dnia [...] r. wskazał, iż jest to skarga na czynności egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę na czynności egzekucyjne ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia. W dniu [...] r. (data wpływu do ZUS) P.K. złożył kolejne pismo, które wszczęło postępowanie w rozpoznawanej sprawie. W piśmie tym skarżący podniósł ponownie, że odpowiada za zobowiązania Spółki "A" jako jej prezes tylko do dnia [...]r. tj. do momentu rozwiązania z nim umowy o pracę. Wyjaśnił, że deklaracje składane do ZUS od dnia [...] r. podpisywał kolejny prezes Spółki i powinny one stanowić materiał dowodowy w niniejszej sprawie. Wobec faktu, że w jego ocenie, zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, wniósł też o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w zakresie wykraczającym poza okres niekwestionowany, do czasu pełnego wyjaśnienia sprawy. Wskazał, iż złożył do Sądu Rejonowego w K. [...] Wydziału Gospodarczego wniosek o usunięcie wadliwego wpisu z rejestru RHB. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] ZUS jako wierzyciel, stwierdził niedopuszczalność wniesionych zarzutów. Następnie Dyrektor ZUS jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził niedopuszczalność wniesionych zarzutów do tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o nr [...]. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. błędu co do osoby zobowiązanego i wniósł o uchylenie tego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż jako osoba zobowiązana ma dług wobec ZUS jedynie za okres pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki. Zauważył, że ZUS nie był zainteresowany ustaleniem rzeczywistego stanu rzeczy, co pozwala uznać, iż działania ZUS mają charakter sprzeczny z ideą prawa. Podniósł, że ogólne normy Kpa wskazują, że jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, postępowanie winno zostać zawieszone, w sytuacji gdy istnieje błąd co do osoby - a tak jest w tej sytuacji samo postępowanie winno zostać umorzone. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS z dnia [...]r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach P.K. wniósł o uchylenie postanowienia z dnia [...]r. oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie prowadzonego postępowania w okresie przekraczającym datę [...]r. z uwagi na uchybienia w toku postępowania tj. błędne ustalenie podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności. W uzasadnieniu skargi podniósł te same argumenty co w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zauważył, że w przedmiotowej sprawie strona wniosła pismem z dnia [...] r. ponownie zarzut oparty na podstawie art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej tj. błędu co do osoby zobowiązanego, który to zarzut był już podnoszony w piśmie z dnia [...]r., rozpatrzonym postanowieniem z dnia [...] r. Na postanowienie to zobowiązany nie wniósł zażalenia. Z kolei pismem z dnia [...] r. P.K. wniósł zarzut tożsamy, co w piśmie z [...] r., dlatego też w ocenie zarówno organu egzekucyjnego jak i organu nadzoru zaistniały przesłanki z art. 34 § 1 a ustawy egzekucyjnej do stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę wykonują biorąc pod uwagę kryterium legalności. Wobec tego - zgodnie z art. 145 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność tych aktów w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako k.p.a.) lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić nieważność mimo, że skarżąca wnosiła o uchylenie (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Mendek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006, str. 299). Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. Dokonana w tych granicach ocena legalności zaskarżonego postanowienia pozwala stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie przypomnieć trzeba, że w myśl art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł egzekucyjny musi zawierać pouczenie o tym, że zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Pouczenie to jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, w związku z czym od tego dnia liczy się upływ terminu do złożenia zarzutów. W przypadku, gdy nastąpi uchybienie terminu do złożenia zarzutów brak jest podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić tylko w przypadku skutecznego wniesienia zarzutów. (Por. wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt I SA/Ka712/99 publ. Lex Temida CD, Sopot 2004 r.). Innymi słowy organ egzekucyjny nie może rozpoznawać merytorycznie zarzutów zgłoszonych po terminie. Z kolei zgodnie z art. 34 § 1 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: "Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu". Odnosząc treść przywołanych przepisów do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że strona wniosła pismem z dnia [...] r. zarzut oparty na podstawie art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej tj. błędu co do osoby zobowiązanego. Zarzut z dnia [...] r. został wniesiony z uchybieniem 7 dniowego terminu, bowiem odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] r. zostały skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...]r., a z dnia [...] r. zostały skutecznie doręczone w dniu [...] r. Faktu tego zresztą strona skarżąca nie kwestionuje. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. pozostawił zarzuty bez rozpatrzenia. Na postanowienie to zobowiązany nie wniósł zażalenia. Postanowienie to nie podlega ocenie Sądu, jednakże wskazać trzeba, że zostało ono wydane prawidłowo, gdyż wobec uchybienia terminowi organ nie mógł rozpoznać zarzutów merytorycznie. P.K. ponownie pismem z dnia [...] r. wniósł zarzut oparty na podstawie art. 33 pkt 4 egzekucyjnej tj. błędu co do osoby zobowiązanego, dlatego też zasadnie postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 § 4 w/w ustawy stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu, uznając, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 34 § 1 a ustawy egzekucyjnej, gdyż zarzut zobowiązanego był już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Wobec powyższego Sąd nie stwierdził żadnych uchybień po stronie organów egzekucyjnych skutkujących stwierdzeniem, że wystąpiło naruszenie prawa, czy materialnego, czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zakończenie stronie skarżącej wskazać trzeba, że jak słusznie zauważył organ nadzoru postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym i ustalenie za jaki okres strona jako osoba trzecia odpowiada za zaległości Spółki może odbywać się wyłącznie przed wierzycielem, a nie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W sytuacji, gdy strona skarżąca kwestionuje wydane decyzje, na podstawie których prowadzona jest egzekucja winna podjąć czynności zmierzające do wzruszenia ich w trybach nadzwyczajnych. Zaznaczyć należy, że decyzje przenoszące odpowiedzialność na skarżącego za zobowiązania Spółki z o.o. za okres, kiedy według oświadczenia skarżącego, nie pełnił on funkcji prezesa zarządu Spółki, ani w Spółce nie pracował, wydane w oparciu o art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa nie podlegają ocenie organu egzekucyjnego, ani ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dopiero po wyeliminowaniu ich z obrotu prawnego w drodze nadzwyczajnych środków prawnych przestaną być podstawą prowadzonego postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.