III SA/Gl 1695/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dnia 6 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. A.N. złożył sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 27 października 2010 r. odmawiającego przyznania mu prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych od wniesionej skargi w kwocie [...] zł. Postanowienie zostało doręczone w dniu [...] r. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 27 października 2010 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) - art. 244 § 1 p.p.s.a. i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym - art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257 p.p.s.a.), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255 p.p.s.a.). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. Rozpoznanie wniosku o prawo pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, ze strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie posiada żądnych środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego a w szczególności uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Jako uzasadnienie złożonego wniosku strona wskazała, że nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Jego sytuacja materialna od kilku lat ulega pogorszeniu. Prowadzona działalność gospodarcza pod firmą "A" A.N. wykazuje stratę co wynika z PIT -36 za [...] r. Utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł netto ([...] zł brutto obciążonej zajęciem komorniczym w kwocie [...] zł), a nieruchomość w której zamieszkuje ma zostać zlicytowana za długi. Skarżący ma [...] lat i jest osobą schorowana dlatego też znaczne kwoty wydaje na lekarstwa (ok. [...] zł). Po opłaceniu mediów w kwocie [...] zł zostaje mu na utrzymanie [...] zł. Nie posiada żadnego majątku, od [...] lat pozostaje z żona w separacji. Zamieszkują pod jednym adresem, ale nie prowadzą wspólnego gospodarstwa. Żona B. pobiera emeryturę w kwocie [...] zł. Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy pismem z 3 sierpnia 2010 r. W wezwaniu zakreślono termin 7 dni, który został wydłużony do 15 września 2010 r. Jednakże nawet w tym terminie skarżący nie przedłożył nowych dokumentów obrazujących jego aktualną sytuacje majątkową. Do sprzeciwu natomiast załączył Zaświadczenie z [...] r., z którego wynika, że aktualnie prowadzona działalność gospodarcza jest dochodowa ([...] zł), ale firma musi pokrywać straty z lat wcześniejszych ([...] zł). Nadal zamieszkuje wspólnie z żoną w nieruchomości przy ul. [...] w D. Przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie dają rzeczywistego obrazu jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Zawierają w sobie wiele informacji sprzecznych. Z jednej strony skarżący wskazuje utrzymuje się z emerytury oraz pozostaje z żoną od [...] lat w separacji i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa. Z drugiej strony m.in. z wypisu z księgi wieczystej wynika, że wspólnie z żoną B. w dniu [...] r. zaciągnął pożyczkę hipoteczną w kwocie [...] zł i od [...] r. zamieszkuje wspólnie pod adresem wskazanym w skardze. Nadto z przedłożonego Zaświadczenia wynika, że prócz emerytury uzyskuje dochody z działalności gospodarczej. Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie dają podstawy do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego, gdyż zarzucił sądowi brak sprecyzowania informacji, które w sposób wystarczający dla sądu obrazowałyby jego trudną sytuację materialną. Z zarzutem tym nie można się zgodzić, bowiem w piśmie z dnia 3 sierpnia szczegółowo wskazano, jakimi dokumentami może skarżący wykazać swoją trudna sytuacje majątkową. Było to wskazanie przykładowe i skarżący mógł okazać te dokumenty lub inne, które pozwalałyby określić jego dochody miesięczne, koszty utrzymania, posiadany majątek czy inne zobowiązania i zadłużenia jakie posiada do spłaty. Przypomnieć zatem przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko rzeczywistą i aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy. Na nim zaś ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, nawet nie wykazania, że jest w stanie uiścić należnego wpisu od skargi. Sąd nie może natomiast na tym etapie postępowania sądowego badać zarzutów wskazujących na wadliwość postępowania organu, który wydał zaskarżony akt mimo, że przedmiot sporu został określony na kwotę [...] zł i dotyczy podatku akcyzowego obejmującego okres od [...] do [...] r. oraz i kwartał [...] r. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku i odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, zgadza się ze skarżącym, że kwota należnego wpisu jest wysoka, ale stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. W niniejszej sprawie wniosek taki strona skarżąca zawarła w skardze.