III SA/Gl 1698/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 2.000,00 zł, skarżąca Spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, domagała się zwolnienia z obowiązku jego uiszczenia. Żądanie to powtórzyła następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku wskazała częściowe lub pełne zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że nie posiada żadnych składników majątku, w tym środków finansowych. Jej rachunek bankowy z uwagi na roszczenia objęte zaskarżoną decyzją został zajęty. Ponadto za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu [...] zł (vide: kserokopia rachunku zysków i strat za 2012 r. wersja wstępna), a w październiku bieżącego roku jej podstawa opodatkowania wynosiła 0,00 zł (vide: kserokopia deklaracji VAT-7 dołączona do wniosku). Tymczasem jej kapitał zakładowy wynosi jedynie [...] zł. Ponieważ wskazane wyżej dane nie były wystarczające do oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony skarżącej, pismem z [...] r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do uzupełnienia złożonego wniosku przez: - nadesłanie bilansu Spółki za 2012 r. wraz z informacją dodatkową; - przedłożenie odpisów lub kserokopii raportów kasowych Spółki za ostatnie pięć miesięcy, a nadto deklaracji VAT-7 z powyższego okresu (za wyjątkiem deklaracji VAT-7 za październik 2013 r., jako że ta została już dołączona do formularza PPPr); - nadesłanie odpisu lub kserokopii złożonego za 2012 r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości poniesionej straty; - przedstawienie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających, że zajęcia rachunków bankowych Spółki są nadal aktualne, a nadto wyciągów z kont obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich pięciu miesięcy, natomiast gdyby rachunki te zostały zlikwidowane przedłożenie stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopii umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; - sprecyzowanie na jakim etapie jest prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, a nadto do jakich składników majątku zostało ono skierowane (niezależnie od powyższego należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające podane w tym zakresie dane). W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano kserokopie: zeznania podatkowego skarżącej Spółki za 2012 r., deklaracji VAT-7 za sierpień i wrzesień 2013 r. oraz bilans Spółki za 2012 r. wraz z informacją dodatkową. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie podane przez skarżącą Spółkę, na druku PPPr, dane nie pozwalały na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Podobnie nadesłany w odpowiedzi na wezwanie z [...] r., materiał dowodowy nie można było uznać za wyczerpujący, skoro nie zawierał on jakichkolwiek informacji dotyczących prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego, w wyniku którego doszło do zajęcia rachunku bankowego, na którą to okoliczność powołano się w rubryce nr 5 formularza. Ponadto na uwagę zasługiwał fakt, że dokumenty, które przedłożono zaprzeczały złożonemu w rubryce nr 7 i 8 oświadczeniu, albowiem z ich treści ustalono, że aktywa trwałe Spółki wynoszą [...] zł, podczas gdy aktywa obrotowe kształtują się na poziomie [...] zł, z kolei należności krótkoterminowe oscylują w granicach [...] zł, a posiadane środki pieniężne to 4[...] zł (vide: bilans za 2012 r.). Co więcej poza kapitałem podstawowym rzędu [...] zł, Spółka posiada kapitał (fundusz) rezerwowy w kwocie [...] , a za 2012 r. zadeklarowała przychód w wysokości [...] zł i koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł, co oznacza wypracowany dochód rzędu [...] zł i nadpłatę w wysokości [...] zł, jako że należny podatek wynosił [...] zł, a pobrane zaliczki zamykały się w kwocie [...] zł (vide: zeznanie podatkowe CIT-8). W tej sytuacji wykazana w rachunku zysków i strat za 2012 r. strata rzędu [...] zł nie mogła mieć znaczenia przesądzającego. Nie była ona bowiem spowodowana nierentownością prowadzonej w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami działalności, a jedynie wysokością ponoszonych w tym okresie kosztów, które wynosiły [...] zł, podczas gdy przychód Spółki za 2012 r. zamykał się w kwocie [...] zł. Dlatego też nie można było uznać jakoby skarżąca nie dysponowała wystarczającą kwotą środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia wpisu sądowego, skoro ten mógł się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności, przyjmujących przecież wyższe wartości. Tym bardziej, że w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44), a te jak wynika z bilansu za 2012 r. Spółka posiada, albowiem jej kapitał (fundusz) rezerwowy wynosi [...] zł. Wobec powyższego przyjąć należało, że strona skarżąca nie wykazała w należyty i przekonywujący sposób jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.