III SA/Gl 1709/06

WyrokWSA w Gliwicach2007-12-06

Skład orzekający: Anna Apollo, Małgorzata Jużków, Krzysztof Targoński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo orzekł o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe tej spółki, uwzględniając przesłanki pozytywne (istnienie zaległości i bezskuteczność egzekucji) i pomijając ocenę przesłanek negatywnych (brak winy w niezgłoszeniu upadłości lub niewskazanie majątku umożliwiającego egzekucję)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły przesłanki pozytywne do orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu (istnienie zaległości podatkowych i bezskuteczność egzekucji wobec spółki). Jednakże, organy te nie dokonały oceny okoliczności wyłączających odpowiedzialność, takich jak brak winy w niezgłoszeniu upadłości lub niewskazanie majątku spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja. Pominięcie tej oceny czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności podatkowej T.R. jako Prezesa Zarządu Spółki z o.o. "A" za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług. Organy podatkowe orzekły o odpowiedzialności T.R., wskazując na istnienie zaległości i bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Pełnomocnik T.R. zarzucił naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej, wskazując na brak winy w niezgłoszeniu upadłości, istnienie majątku spółki oraz brak możliwości zapoznania się z dokumentacją finansową. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że T.R. nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. przy udziale – sprawy ze skargi T. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej T.R. - Prezesa Zarządu Spółki z o.o. "A" w C. - za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące: od [...] r. do [...] r., [...] r. i od [...] do [...] r., w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, obliczonymi na dzień wydania decyzji pierwszoinstancyjnej, w wysokości [...] zł i kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 116 oraz art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 21 ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387). W uzasadnieniu przedstawił ustalony stan faktyczny oraz argumentację prawną. Podał, że Decyzjami Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej oraz Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] określono Spółce "A" z siedzibą w C. zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług m.in. za [...] r. oraz zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za: [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...] i [...] roku. Prowadzone wobec Spółki "A" postępowanie egzekucyjne nie przyniosło rezultatów z uwagi na brak składników majątkowych, a zatem organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] r. stwierdził jego bezskuteczność. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], po uprzednim wszczęciu postępowania, decyzją z dnia [...] r., nr [...] orzekł o odpowiedzialności podatkowej T. R. Odwołanie od tej decyzji zostało uwzględnione – decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...] - a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] ponownie orzekł o o odpowiedzialności podatkowej T. R. za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług Spółki "A". W odwołaniu pełnomocnik T. R. wniósł o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając, że : - T. R. uniemożliwiono udział w charakterze strony w postępowaniu podatkowym zmierzającym do określenia Spółce "A" zobowiązania podatkowego, - T. R. nie można było przypisać winy w niezłożeniu wniosku o upadłość Spółki "A", bowiem gdy zarządzał tą Spółką nie miała ona kłopotów finansowych, a ponadto posiadała wtedy majątek na zaspokojenie roszczeń Skarbu Państwa, - strona pozbawiona została możliwości zapoznania się z ustaleniami organu pierwszej instancji w zakresie zebranego materiału dowodowego, - T. R. był tymczasowo aresztowany, w czasie gdy toczyło się postępowanie pierwszoinstancyjne, - strona wskazała, że Spółka "A" posiada nieściągnięte wierzytelności od dłużników w kwotach zbliżonych do zadłużenia Spółki, a obowiązkiem organu było sprawdzenie tych informacji. Podsumowując pełnomocnik strony stwierdził, że decyzja pierwszoinstancyjna narusza przepisy: - art. 116 Ordynacji podatkowej, przez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której z całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w sytuacji jaka miała miejsce w sprawie firmy "A" Sp. z o.o. odpowiedzialność taka w stosunku do T. R. nie zachodzi, - art. 116 Ordynacji podatkowej, przez nie wykazanie, że egzekucja przeciwko "A" Sp. z o.o. jest bezskuteczna, a w szczególności poprzestanie w tym względzie na enigmatycznym ustaleniu, że Spółka nie posiada majątku, podczas gdy nie jest to zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, - art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej w zakresie w jaki, nie wyjaśniono wszystkich okoliczności niezbędnych do wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego, w tym m.in. czy w czasie kiedy T. R. był członkiem zarządu istniał po jego stronie obowiązek ogłoszenia upadłości lub złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego, - art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej w zakresie w jakim uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odnosi się do ustaleń decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, a które to decyzje i zgromadzony materiał w tych sprawach dowodowy ma podstawowe znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności podatkowej T. R. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie uznał argumentów odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołał się na art. 21 ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), zgodnie z którym do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed 1 stycznia 2003 r.) stosuje się dotychczasowe przepisy Ordynacji podatkowej. W myśl art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej ( w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) - za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że w odpowiednim czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Paragraf 2 cyt. przepisu stanowi zaś, że odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Zaległości podatkowe Spółki, określone decyzjami Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, powstały w latach [...] – [...], a więc w okresie kiedy T. R. pełnił obowiązki Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o. Dowodzi tego wypis z Rejestru Handlowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w [...]. w Dziale [...] nr [...] , do którego T. R. został wpisany w dniu [...] r., a odwołany z funkcji Prezesa w [...] roku. T. R. nie mógł uwolnić się od odpowiedzialności podatkowej z tego powodu, iż w okresie gdy był członkiem zarządu Spółki, w jego ocenie, nie było podstaw do złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, bo Spółka osiągała wysokie dochody, jeśli weźmie się pod uwagę wysokość określonych jej później decyzyjnie zobowiązań podatkowych. Zobowiązania te wywodzą się m.in. ze znacznego zaniżania przez Spółkę faktycznie należnych Skarbowi Państwa kwot podatków. Bezskuteczność egzekucji w stosunku do "A" Sp. z o.o. potwierdzona została postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. nr [...]. Spółka już w [...] r. pozbyła się jedynego wartościowego składnika majątkowego, jakim była nieruchomość położona w R., a swoją działalność w zakresie [...] prowadziła w wydzierżawionych pomieszczeniach. Dlatego też strona nie mogła wskazać organowi egzekucyjnemu majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja, a który to obowiązek ciąży na osobie usiłującej uwolnić się do odpowiedzialności za długi podatnika. Jeżeli strona twierdziła, że Spółka "A" posiada wierzytelności znacznej wartości, to powinna organowi egzekucyjnemu przedłożyć ich spis, czego pomimo wezwania nie uczyniła. Nie powiodła się także egzekucja z udziałów posiadanych przez Spółkę "A" w Spółce z o.o. "B", bowiem biegły stwierdził, że na dzień [...] r. mają one wartość zerową. Organ odwoławczy stwierdził także, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, jak i nie potwierdził się zarzut uniemożliwienia stronie zapoznania się z ustaleniami organów podatkowych. Dodał, że strona oraz jej pełnomocnik mieli możliwość wglądu w akta sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Okręgowy w [...] sygn. akt [...], toczącej się niezależnym od podatkowego postępowaniu. W skardze z dnia [...] r. pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Ponowił przy tym podniesione w odwołaniu zarzuty naruszenia przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej, jak i przepisów postępowania. Uzasadniając zarzuty pełnomocnik podniósł w szczególności, że strona, wbrew nie popartym dowodami stanowisku organu podatkowego, wskazała dwie przesłanki ekskulpacyjne. Nie wynika ani z decyzji Głównego Inspektora Kontroli Skarbowej ani z dokumentów Spółki, iż nawet korekta zapisów księgowych skutkująca zwiększeniem obowiązków podatkowych miałaby spowodować sytuację upadłości Spółki. Jeżeli jest tak jak twierdzi strona, czego organ podatkowy nie sprawdził, że w czasie kiedy zajmowała stanowisko członka zarządu nie powstał obowiązek zgłoszenia upadłości i istniał majątek na zaspokojenie roszczeń Skarbu Państwa, to przynajmniej jedna z przesłanek ekskulpacyjnych została wykazana, a w związku z tym organ drugiej instancji wbrew treści art. 116 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy decyzje pierwszoinstancyjną. Strona, w piśmie z dnia [...] r., skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], dot. wskazania wierzytelności posiadanych przez Spółkę "A", stwierdziła, że od kilku lat nie ma wglądu do dokumentacji finansowej Spółki, która została zabezpieczona do sprawy karnej toczącej się przed Sądem Okręgowym w [...], a także w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...]. Tak więc niemożliwym jest wskazanie przez stronę wierzytelności "A" Sp. z o.o. bez analizy tych akt. Dokumentacja liczy [...] tomów akt i tylko wyspecjalizowane podmioty są w stanie dokonać analizy ich treść – takim podmiotem jest niewątpliwie organ podatkowy. Nie można zatem tej sytuacji zbyć prostym twierdzeniem, że skarżący ma prawną możliwość wglądu do akt. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że organ pierwszej instancji wykazał, że zobowiązania podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane w zaskarżonej decyzji miesiące powstały w okresie, gdy T. R. pełnił obowiązki Prezesa Zarządu Spółki "A" oraz, że egzekucja przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna. Tym samym stwierdzone zostały podmiotowe i przedmiotowe przesłanki odpowiedzialności T. R. za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług. Pełnomocnik skarżącego podejmuje próbę udowodnienia istnienia przesłanek egzoneracyjnych, a mianowicie, że nie zgłoszenie upadłości Spółki oraz brak postępowania układowego nie nastąpiło z winy członka zarządu. Podnosi, że w czasie kiedy powstały zaległości podatkowe Spółka była w pełni wypłacalna i dysponowała środkami na zapłatę. Nie istniały zatem w okresie objętym decyzją, ani do dnia odwołania T. R. ze stanowiska członka zarządu w [...] r., podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Odnosząc się do tych twierdzeń organ odwoławczy zauważył, że cyt. "Tut. Organ nie kwestionuje przytoczonego stanowiska, zauważa natomiast, że przepis art. 116 Op wymienia trzy sytuacje, przy zaistnieniu, których członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki. Dwie z nich tj. wykazanie przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe oraz, że nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy dotyczą tylko takiej sytuacji, kiedy kondycja finansowa i majątkowa spółki nakłada już w w/w okresie, objętym następnie postępowaniem kontrolnym w zakresie prawidłowości rozliczeń podatkowych, na zarząd spółki obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość. Skoro w okresie, pełnienia przez Pana R. funkcji Prezesa Zarządu, objętego następnie kontrolą, Spółka była w pełni wypłacalna i dysponowała środkami na zapłatę – co podnosi pełnomocnik – to w ogóle nie zaistniały formalne przesłanki do rozpatrzenia zaistniałej w Spółce sytuacji w kontekście przedmiotowej normy". Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w spornej sprawie zastosowanie mogłaby znaleźć jedynie trzecia z wymienionych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanek, a mianowicie mówiąca, że jeśli członek zarządu wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa, to nie będzie ponosił odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Gdyby skarżący wskazał składniki majątkowe Spółki "A", które mogłyby być następnie wykorzystane w postępowaniu egzekucyjnym przeciwko Spółce, to wówczas mógłby się uwolnić od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe. Podkreślił, że mimo wezwania T. R. do wskazania wszystkich wierzytelności przypadających Spółce "A" (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. – akta administracyjne karta nr [...]) nie dopełnił on tej czynności. Zarówno skarżący, jak i jego pełnomocnik mają prawo do wglądu w akta sprawy Spółki dot. "A", które zostały zabezpieczone w postępowaniu karnym, a więc zarzut strony jakoby to na organach podatkowych ciążył obowiązek zweryfikowania akt sprawy jest bezpodstawny i prawnie nieuzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania względnie stwierdzenia nieważności decyzji. Dodać też należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a), a wyrok wydaje po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy ( art. 133 § 1 p.p.s.a.) Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w przedstawionym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest zasadna. W sprawie bezspornym jest, że w okresach rozliczeniowych, których dotyczy zaskarżana decyzja skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki "A", a decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów usług za te okresy wydane zostały w czasie, kiedy tej funkcji tej już nie pełnił. Zgodnie z art. 21 ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), w przedmiotowym stanie faktycznym do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich mają zastosowanie zasady określone w art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. Stosownie do treści tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków. Równocześnie w art. 107 § 2 Ordynacji podatkowej sformułowano ogólną zasadę co do zakresu przedmiotowego odpowiedzialności osób trzecich stanowiąc, że: "jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecia odpowiadają również za (...) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (pkt 2), koszty postępowania egzekucyjnego (pkt 4). Ponadto wskazać trzeba, że w treści art. 116 § 1 omawianej ustawy rozróżnić można zarówno przesłanki pozytywne orzekania o odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych podmiotów gospodarczych, jak i przesłanki negatywne. W katalogu przesłanek pozytywnych mieszczą się niewątpliwie okoliczności istnienia zaległości podatkowej wynikającej z decyzji podatkowej oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Natomiast przesłanki negatywne to: wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że nie podjęcie wymienionych działań nastąpiło bez winy członka zarządu, bądź wskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego prowadzenie egzekucji. Podkreślić przy tym trzeba, że wystąpienie jednej z wymienionych negatywnych przesłanek orzekania o odpowiedzialności uniemożliwia skuteczne orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe tego podmiotu. Pogląd ten uzasadnia użycie przez ustawodawcę spójników rozłącznych "albo, bądź". Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż organy podatkowe prawidłowo oceniły przesłanki pozytywne do orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "A" w C. Natomiast – jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącego – nie dokonały oceny okoliczności wyłączających odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki, tj. braku winy skarżącego za niezgłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego, co czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Rozważania w tej kwestii zostały całkowicie pominięte przez organ pierwszej instancji, a organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "...T. R. nie mógł uwolnić się od odpowiedzialności podatkowej z tego jak podaje powodu, iż w okresie gdy był członkiem Zarządu Spółki z o.o. "A", w jego ocenie, nie było podstaw do złożenia wniosku o jej upadłość, gdyż Spółka osiągała wysokie dochody, jeśli weźmie się pod uwagę wysokość określonych jej później decyzyjnie zobowiązań podatkowych, właśnie wywodzących się z m.in. ze znacznego zaniżania przez tegoż podatnika, faktycznie należnych Skarbowi Państwa kwot podatków". Z kolei w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, że skarżący mógł się uwolnić od odpowiedzialności podatkowej tylko przez wskazanie majątku Spółki, który mógłby być wykorzystany w postępowaniu egzekucyjnym przeciwko Spółce. Przedstawione stanowisko organu odwoławczego nie może zyskać aprobaty Sądu, bowiem jak już wyżej wskazano nie zostało poprzedzone ustaleniami w zakresie zaniechania przez skarżącego zgłoszenia we właściwym czasie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Podkreślenia wymaga, że decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności dotyczy zaległości w podatku, który powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej - "zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania". Zobowiązanie podatkowe istnieje zatem niezależnie od tego czy zostało prawidłowo zadeklarowane lub określone w decyzji wymiarowej. W konsekwencji, w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego, zadaniem organu podatkowego będzie zbadanie, czy w okresie po powstaniu zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: od [...] r. do [...] r., [...] r. i od [...] do [...] r., których dotyczy zaskarżona decyzja, wystąpiły okoliczności uzasadniające zgłoszenie upadłości lub postępowania układowego i czy w przypadku wystąpienia takich okoliczności skarżący przyczynił się do zaniechania zgłoszenia we właściwym czasie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Trzeba też dodać, że w świetle art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej członek zarządu może się również uwolnić od odpowiedzialności podatkowej jeżeli wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Skarżący podnosi, że Spółka "A" posiada niezaspokojone wierzytelności w wysokości odpowiadającej kwocie zadłużenia. Z kolei organy podatkowe twierdzą, że pomimo wezwania, skarżący nie skonkretyzował wierzytelności jakie posiada Spółka "A", a zatem uznały, że nie wskazał on mienia, z którego możliwa jest egzekucja. Okoliczność, iż strona postępowania o przeniesienie odpowiedzialności powołuje się na istnienie bliżej nieokreślonych wierzytelności Spółki, z których jej zdaniem egzekucja może być prowadzona, a wynikają one z dokumentacji finansowej, zabezpieczonej przez Sąd Okręgowy w [...] i Prokuraturę Okręgową w [...], zdaniem Sądu, nie może zostać przez organ podatkowy pominięta, bowiem jest on obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej) oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Nie może przy tym stanowić usprawiedliwienia fakt, że akta dotyczące finansów Spółki "A" liczą [...] tomów. Jeżeli ujawnione zostaną wierzytelności Spółki "A", o których wspomina skarżący, to organ egzekucyjny, stosownie do przepisu art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1594 ze zm.), zobowiązany jest do ich zajęcia. Trzeba jednak pamiętać, że dopiero ewentualna skuteczna egzekucja z wierzytelności Spółki "A" może w całości lub części uwolnić skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe tej Spółki. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w interesie skarżącego jest, aby sam osobiście lub przez pełnomocnika zapoznał się z zabezpieczonymi dokumentami Spółki "A" i wskazał w sposób precyzyjny ewentualne wierzytelności tej Spółki. Jego bierna postawa uniemożliwia mu wykazanie jednej z przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności podatkowej. Bezzasadne natomiast są zarzuty skargi wskazujące na brak udziału skarżącego w postępowaniu podatkowym, które toczyło się w czasie kiedy skarżący nie był już członkiem zarządu, a dotyczyło okresów rozliczeniowych, w których tę funkcję pełnił. W świetle art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. W postępowaniu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług stroną był podatnik, tj. Spółka "A", a nie skarżący. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił, orzekając zarazem, że decyzja ta nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie art. 200 ostatnio powołanej ustawy w związku z § [...] pkt [...] rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd postanowił o kosztach postępowania, które obejmują wynagrodzenie adwokata w wysokości [...] zł i [...] zł kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło