III SA/Gl 1714/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego postanawia: 1. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r. tutejszy Sąd oddalił skargę wnioskodawcy na ww. decyzję. W dniu 8 marca 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że jej sytuacja majątkowa i finansowa uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych bez "koniecznego uszczerbku z bieżącymi wydatkami utrzymania strony skarżącej i jej syna". Zarobki strony ledwie starczają na pokrycie bieżących wydatków. Syn strony nie pracuje, a jego usilne starania w poszukiwaniu pracy okazały się bezskuteczne. Na standard życia ujemny wpływ wywiera również choroba skarżącej i koszty leczenia. Strona oświadczyła na druku urzędowego formularza PPF, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim synem A. ([...] lat), który jest osoba bezrobotną. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że jest ona jedyną osobą osiągającą dochód, na który składa się emerytura ([...] zł brutto) oraz wynagrodzenie za pracę ([...] zł brutto). Z oświadczenia skarżącej wynika, że jej miejsce zamieszkania stanowi mieszkanie znajdujące się w G., przy ul. [...]. Mieszkanie to ma powierzchnię [...] m2. Poza tym, w rubryce nr 8 druku urzędowego formularza PPF ("stan majątkowy osób pozostających ze mną we wspólnym gospodarstwie domowym"), strona oświadczyła, że jej syn jest właścicielem działki rolnej o powierzchni [...] ha. Wnioskodawca jest osobą, która nie posiada żadnych innych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 8 lipca 2013 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego syna, z którym pozostaje, wg swojego oświadczenia, we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłała następujące dokumenty: zeznanie podatkowe PIT – 37 skarżącej za 2012 r.; zaświadczenie o wynagrodzeniu za pracę ([...] zł netto); zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wysokości świadczenia emerytalnego ([...] zł do wypłaty); zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia [...] r., stwierdzające, że A. F. jest zarejestrowany w tym urzędzie, jako osoba bezrobotna od dnia [...] r. (bez prawa do zasiłku); wyciąg z rachunku bankowego w "A" za okres od dnia [...] maja 2013 r. do dnia [...] lipca 2013 r.; kartę wypisową obrazującą stan leczenia szpitalnego i dwa rachunki, obrazujące zakup środków leczniczych w aptece. Do akt wnioskodawca dołączyła również pismo przewodnie, które określiła, jako "wydatki stałe miesięczne – zestawienie". Z pisma tego wynika, że strona ponosi następujące opłaty miesięczne: czynsz za mieszkanie ([...]zł); spłata kredytu ([...]zł); ubezpieczenie [...] za dwie osoby ([...] zł); abonamenty: telewizyjny ([...] zł) i telefoniczny ([...] zł); wizyty lekarskie (około [...] zł); zakup leków (około [...] zł); energia elektryczna "[...]" ([...] zł); energia elektryczna "[...]" ([...] zł); gaz bezprzewodowy ([...] zł); zakup żywności i środków czystości dla dwóch osób ([...] zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. . Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku B. F., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżąca nie zdołała wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki, skutkujące uwzględnieniem jej wniosku w całości, tj. skarżąca nie wykazała, że nie stać jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona wykazała, jakie są jej miesięczne dochody ([...] zł netto z tytułu emerytury i wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł – w sumie 2.166 zł) oraz oszacowała swoje miesięczne wydatki (zamykają się one wg jej oświadczenia w granicach około 1.850 zł). Uzyskiwane dochody i ich wysokość potwierdza również wyciąg z rachunku bankowego w "A". Powstała jednak wątpliwość i niejasność, co do tego, czy skarżąca rzeczywiście pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim synem, czy też prowadzi ona faktycznie samodzielnie gospodarstwo domowe. W przedmiotowej sprawie, syn skarżącej, jest aktualnie jej pełnomocnikiem procesowym. Na druku urzędowego formularza PPF skarżąca oświadczyła, że adres jej zamieszkania to: G., ul. [...]. Jednocześnie, jako adres do korespondencji podała wnioskodawca adres: M., ul. [...]. Początkowo, można było wnioskować, że adres do doręczeń stanowi miejsce zamieszkania syna skarżącej, A. F.. Jednak, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zawierającej wezwanie referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2013 r. wynika, że przesyłkę adresowaną na swojego syna (swojego pełnomocnika procesowego w sprawie), skarżąca odebrała jednak osobiście. Strona skarżąca w ogóle nie przedłożyła do akt zaświadczenia o osobach zameldowanych pod adresem wskazanym na druku formularza PPF, jako swój adres zamieszkania. Jednocześnie, skarżąca w żaden sposób do tej kwestii się nie ustosunkowała w swoim piśmie przewodnim. Poza tym, z nadesłanych dokumentów wynikają wątpliwości co do rzeczywistego miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Na adres zamieszkania skarżącej – M., ul. [...] wskazuje się w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (decyzji o waloryzacji emerytury z dnia [...] r.); a w pozostałych dokumentach jako adres zamieszkania strony wskazuje sie: G., ul. [...]. Z kolei, z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w M. z dnia [...] r., wynika, że syn skarżącej mieszka w M. na ul. [...] a zarejestrowany jest, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dopiero od dnia [...] r. Jednocześnie w bankowym potwierdzeniu przelewu (uiszczenia wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie w kwocie 200 zł, co miało miejsce w dniu [...] r.), jako osoba wpłacająca widnieje H. N., której adres jest tożsamy z adresem syna skarżącej pisanym w zaświadczeniu o statusie bezrobotnego, tj.: M., ul. [...]. W tej sytuacji nie wiadomo, czy skarżąca rzeczywiście prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim synem, w sytuacji, kiedy w sprawie pojawiają się aż trzy adresy w kontekście strony skarżącej i jej syna (jeden w G., dwa w M.). Nie jest jasne, czy syn skarżącej mieszka w M.: osobno przy ul. [...], czy też mieszka wspólnie z H. N. przy ul. [...], która uiściła wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie. W obu powyższych przypadkach A. F. nie będzie więc prowadził wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją matką, a w ostatnim z ww. przypadków syn wnioskodawcy będzie prowadził wspólne gospodarstwo domowe z H. N.. Kwestia prowadzenia przez skarżącą samodzielnego gospodarstwa domowego, bądź też prowadzenia tego gospodarstwa wspólnie z synem, A. F., jest bardzo istotna w aspekcie ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy. Ocena tego stanu zmieni się w sposób zasadniczy, jeżeli ustalimy, że skarżąca mieszka w G. sama, a tym samym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze sowim synem. Podczas, gdy równocześnie jej syn zamieszkuje w M. (sam, na ul. [...] , bądź też razem z H.N. na ul. [...] – w obu przypadkach nie prowadząc wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją matką). Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Należy również podkreślić, że nie jest wiadomo czy i jakie prawa przysługują skarżącej do poszczególnych mieszkań, jak również czy istnieje możliwość uzyskiwania z tych mieszkań pożytków w postaci dochodu (przykładowo czynszu z tytułu wynajmu, czy też opłaty z tytułu oddania lokalu w użytkowanie). Odnośnie zwolnienia od kosztów postępowania sądowego, należy zauważyć, że wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł został już w sprawie uiszczony (w dniu [...] r.). Wpis sądowy od skargi był najwyższą opłatą sądową w tej sprawie. Natomiast z analizy wydatków skarżącej wynika, że różnica pomiędzy jej dochodami, a wydatkami zamyka się kwocie około 316 zł miesięcznie. Jest to kwota, pozostająca skarżącej po uregulowaniu wszelkich opłat miesięcznych i zakupie żywności i środków czystości, która umożliwi skarżącej uiszczenie opłat sądowych w sprawie, które nie przekroczą już 100 zł. Kwota, która pozostaje skarżącej do dyspozycji po uregulowaniu stosownych opłat i zakupie środków żywności i czystości jest jednak faktycznie zbyt niska, aby skarżąca była w stanie ustanowić w swoim własnym zakresie i na swój własny rachunek profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego. Środki, którymi dysponuje wnioskodawca faktycznie mogą nie wystarczyć jej na opłacenie honorarium radcy prawnego. Z tego też powodu ustanowiono dla strony skarżącej radcę prawnego z urzędu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.