III SA/Gl 172/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. C. – G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2) ustanowić adwokata; Do skargi z dnia [...] r. Z. C. – G. dołączyła druk oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, który jest stosowany w postępowaniu przed sądem powszechnym. W tych ramach złożono nadto decyzję o ponownym ustaleniu i waloryzacji [...] z dnia [...] r. (wysokość świadczenia do wypłaty wynosi [...] zł), decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku [...] do dnia [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie, decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu skarżącej pomocy społecznej w formie jednorazowego zasiłku celowego na dofinansowanie do energii, żywności, leków, środków czystości i gazu w wysokości [...] zł oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., z którego wynika, że skarżąca została zaliczona do osób posiadających znaczny stopień niepełnosprawności do dnia [...] r. W dniu [...] r. – w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego – do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął druk PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku odnotowała, że otrzymywane świadczenia nie zapewniają jej minimum egzystencji. Wraz z mężem zajmuje lokal socjalny o pow. [...] m². Skarżąca nie posiada jakichkolwiek przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej kwotę 3000 euro, ani żadnych zasobów pieniężnych. Mąż skarżącej nie uzyskuje żadnych dochodów, ona zaś pobiera tylko i wyłącznie wspomnianą wcześniej [...]. Dokonawszy analizy przytoczonych wyżej okoliczności, pismem z dnia [...] r., wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz do nadesłania dokumentów źródłowych celem uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała plik dokumentów. Jednocześnie oświadczyła, że z lokalu położonego w M. przy ul. [...] orzeczono eksmisję, która jest w trakcie realizacji. Wśród dokumentów nadesłano dwie umowy najmu lokali mieszkalnych. Lokal, z którego – wg oświadczenia skarżącej – ma być przeprowadzona eksmisja został przez nią wynajęty w dniu [...] r. Mieszkanie to jest zadłużone z tytułu dostawy gazu ([...] zł na dzień [...] r.) oraz z tytułu zryczałtowanych opłat za wodę i ścieki (łączna kwota wynosi [...] zł - stan na dzień [...] r.). Drugie z mieszkań (M., ul. [...]) zostało przez skarżącą wynajęte w dniu [...]r. Lokal ten również jest zadłużony, odpowiednio w kwotach [...] zł i [...] zł. Skarżąca w [...] r. uzyskała przychód w kwocie [...]zł, zaś w [...] r. – [...] zł. Z zaświadczenia [...] w M. wynika, że skarżąca w okresie od [...]r. do [...]r. otrzymała świadczenia w łącznej kwocie [...] zł, w tym zasiłki [...]. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że Z. C. – G. zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, jej wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. albowiem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jest więc regułą, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżąca wykazała, iż w jej przypadku spełniona jest przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W toku rozpoznania sprawy uwzględniono przede wszystkim wysokość relatywnie niskich dochodów skarżącej. Jednocześnie nie stracono z pola widzenia faktu, iż kondycja finansowa skarżącej winna być postrzegana przez pryzmat uzyskiwanego przez nią wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Uzasadniając przyjętą konstatację godzi się zaakcentować, że zasiłki [...] oraz zasiłki [...] należy uznać za wyraz polityki społecznej państwa, której zadaniem jest wspieranie rodzin znajdujących się trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Godzi się zaakcentować, iż podobnie prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, której zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu osobom, które bądź to nie posiadają w ogóle, bądź mają ograniczone środki finansowe z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe spostrzeżenia należało odnotować, iż bezspornie Z. C. – G. korzysta ze wsparcia władz publicznych w ramach szeroko pojmowanej pomocy społecznej, tj. w formie zasiłków [...] i specjalnych zasiłków [...], jak również z zasiłku pielęgnacyjnego, co pozwala uznać, iż jest osobą, która nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb. Nie sposób przy tym przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych miałby być zaspokojony z uzyskiwanego prze nią wsparcia budżetu państwa. W ocenie rozpoznającego wniosek sądy powinny zabezpieczać prawidłową równowagę pomiędzy, z jednej strony interesem państwa w pobieraniu opłat z tytułu rozpoznawania skarg, a z drugiej strony interesem skarżących w dochodzeniu swych roszczeń. Zdaniem rozpoznającego wniosek odmowa przyznania prawa pomocy w tym konkretnym przypadku w sposób oczywisty mogłaby prowadzić do naruszenia interesu skarżącej w dochodzeniu jej praw przed sądem. Jakakolwiek zaś próba obciążenia jej kosztami sądowymi skutkowałaby tym, że przyznane skarżącej świadczenia z szeroko pojmowanej pomocy społecznej byłyby fikcyjne. W wyniku poczynionych wyżej rozważań orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., art. 254 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.