III SA/Gl 172/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi Z. C.-G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K., po rozpatrzeniu odwołania Z. C. – G., wniesionego w ustawowym terminie, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] z dnia [...] r. odmawiającą wznowienia postępowania, na podstawie art. 241 § 1 pkt 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. w Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] r. zawartą w j.d.a. SAD nr [...]. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 241 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.). Przedstawiając stan faktyczny organ podatkowy podał, że w dniu [...] r. Dyrektor Urzędu Celnego w Z. przekazał do posterunku Celnego w S. celem dokonania odprawy ostatecznej towar w postaci [...] sztuk pieców piekarniczych i [...] sztuk urządzeń do przygotowania ciasta przeznaczonych dla firmy "A" Z.C., ul. [...], S. Towar został zdeponowany w magazynie "B" pod nr [...], a ponieważ zgodnie z obowiązującym ówcześnie art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 75, poz.445) nie złożone został zgłoszenie celne, to w dniu [...]r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie w tej kwestii. Postanowienie to zostało doręczone Z. C. [...] r., a zostało wysłane na adres firmy "A". Na ten adres wysłano następnie decyzję o dokonaniu w dniu [...] r., z urzędu odprawy celnej przedmiotowego towaru, ale została zwrócona z adnotacją "adresat odmówił przyjęcia". Organ, posiłkując się zapisem art. 47 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego uznał pismo za doręczone i decyzja z dniem [...] r. uzyskała przymiot ostatecznej. Pismem z [...] r. (data wpływu do Izby [...] r.) uzupełnionym pismami z [...]r. oraz [...] r. Z.C. – G. wniosła o wznowienie powyższego postępowania celnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie z własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. Dalej wskazano na zapis art. 243 Ordynacji podatkowej regulującego przebieg postępowania wznowieniowego, który nakłada na organ administracyjny ustalenie w pierwszej kolejności dopuszczalność wznowienia postępowania, a następnie istoty sprawy. Granice badania dopuszczalności wznowienia postępowania wyznacza art. 241 § 2 pkt 1 O.p. zgodnie z którym wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej przez wnioskodawczynię, a wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Organ i instancji wskazał, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął [...] r. i decyzją z [...] r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie. Jako podstawę prawną wskazał art. 243 § 3 i art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej. W dniu [...] r. (data wpływu do Urzędu) Z.C. – G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że decyzja z [...] r. nie wywołuje skutków prawnych bo nigdy nie została doręczona. Podkreśliła, że zapis o odmowie jej przyjęcia jest mylący, gdyż to nie ona odmówiła przyjęcia korespondencji. W tej dacie (od [...] r.), pod wskazanym adresem działał inny podmiot gospodarczy, tj. Spółka cywilna "A" wpisana do ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miasta S. pod nr [...]. Podkreśliła, że Urząd Celny nie próbował, po [...] r. nawiązać z nią kontaktu i nie powiadomił jej skutecznie o licytacji pieców. Nie zgadza się z twierdzeniem organów celnych, że towar podlegał ocleniu, gdyż stawka celna wynosiła "0", a odprawa celna nie został przeprowadzona w dniu [...] r. tylko ze względu na jej nieobecność, co potwierdza sporządzona na tą okoliczność notatka. Nadto wskazał, że pod adresem M., ul. [...] zamieszkuje od [...] r., za wyjątkiem pobytu w areszcie, a prowadzone postępowanie egzekucyjne dowodzi, że organ nie miał żadnych problemów z ustaleniem jej miejsca pobytu. Organ odwoławczy nie uznał zasadności argumentów odwołania i zaskarżoną tu decyzją z [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję o odmowie wznowienia wnioskowanego postępowania. W uzasadnieniu powołano się na liczne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczące interpretacji pojęcia "powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji", które należy rozumieć jako zapoznanie się z jej treścią, a nie powzięcie informacji, że została wydana, bowiem ta okoliczność zdaniem organu odwoławczego miała istotne znaczenie dla oceny prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy uznał, że zapis pracownika poczty na dowodzie doręczenia decyzji odpowiada prawdzie i został dokonany po identyfikacji osoby, która odmówiła odbioru korespondencji, co powoduje, że zarzut braku doręczenia decyzji należy uznać za chybiony. Dodatkowo wskazano, że z informacji uzyskanych w Urzędzie Miasta S. wynika, że w S. ul. [...] w dniu [...]r. działalność gospodarczą prowadziła zarówno Spółka Cywilna "A", której Z. C. była wspólnikiem, jak i Z. C. pod firmą "A". Działalność obu firm została wykreślona z rejestru [...] r. Reasumując organ odwoławczy wskazał, że chociaż organ I instancji pomylił datę doręczenia decyzji z datą zapoznania się przez skarżącą z jej treścią, to i tak błąd ten nie miał wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie Z. C.-G. o wydanym rozstrzygnięciu dowiedziała się bezspornie z chwilą doręczenia jej tytułu wykonawczego [...] z [...] r., co miało miejsce [...] r., gdyż tytuł ten odebrała osobiście potwierdzając podpisem na oryginale zwrotnego potwierdzenia odbioru. Bezspornym pozostaje, ze względu na treść zawartą w tytule wykonawczym, że z tą datą powzięła wiadomość o wydaniu decyzji i należy liczyć termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] r. Złożenie zatem wniosku o wznowienie postępowania w dniu [...] r. (pismo z [...] r.) był spóźnione. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z.C. – G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła, podobnie jak w odwołaniu błędne ustalenia faktyczne co do istnienia w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji wobec nieskutecznego jej doręczenia oraz błędnego naliczenia cła oraz zaniechania wysłania korespondencji na adres jej zamieszkania, a nie prowadzonej działalności gospodarczej. Wyjaśniła, że ustalenia organów celnych są niepełne, gdyż Spółka cywilna "A" powstała w miejsce firmy o tej samej nazwie. Nigdy nie działały one jednocześnie, a tym samym w dacie doręczenia decyzji z [...] r. firma "A" nie prowadziła działalności pod wskazanym adresem, a ona osobiście również, gdyż była chora. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i wyjaśniając, że kierował się w ocenie zaskarżonej decyzji ustaleniami faktycznymi opartymi na informacjach urzędowych uzyskanych od uprawnionych organów. Nie może więc gołosłownie negować zaistniałych zdarzeń, takich jak formalne wykreślenia działalności gospodarczej prowadzonej przez Z. C. pod firmą "A" nr Ew. [...], co miało miejsce [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się niezasadna. Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.): "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.) wynika zaś, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 K.p.a. lub w innych przepisach (art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Nadto niej jest związany granicami i argumentami skargi (art. 134 p.p.s.a) Należy podkreślić, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowej oceny prawnej wniosku Z. C. – G. z [...] r. o zakończenie odprawy celnej towarów dostarczonych przez niemiecką firmę "C" i wydanie towaru, sprecyzowanego w piśmie z [...] r. jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją w j.d.a. SAD nr [...] oraz z [...] r. w którym skarżąca podniosła, że przesłankami wznowieniowymi są ustalenia faktyczne oparte na fałszywych dowodach, wydanie decyzji w wyniku przestępstwa, brak udziału strony w postępowaniu i ujawnienie nowych dowodów, nieznanych w dniu wydania decyzji organowi. W kolejnym piśmie z [...] r. skarżąca uzasadniała jako przesłankę wznowienia postępowania pozbawienie jej możliwości aktywnego udziału w postępowaniu celnym. Nadto wskazała, że w dniu przekroczenia granicy na towarze nie ciążył żaden obowiązek celny. Powstał on kilka lub kilkanaście dni później i bezprawnie obciążono ją należnościami celnym, a następnie pozbawiono możliwości odzyskania towaru będącego przedmiotem importu. Ustawa ordynacja podatkowa, która ma zastosowanie w sprawie stanowi w art. 240, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132; 4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji; 8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny; 9) ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji; 10) wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji; 11) orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji. Zgodnie zaś z zapisem art. 241 § 1 wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Z powyższych unormowań wynika, że organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia postępowania. Jest to pierwszy etap postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Etap ten ma szczególne znaczenie, gdy wszczęcie postępowania następuje na wniosek strony. Jeżeli czynności ustalające dopuszczalność wznowienia postępowania przyniosą wynik pozytywny organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, w razie wyniku negatywnego, organ odmawia wznowienia postępowania. Jednakże wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności wznowienia postępowania. Niedopuszczalność wznowienia postępowania występuje z przyczyn przedmiotowych, podmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych (braku przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia postępowania) wystąpi: - w razie gdy żądanie wznowienia postępowania nie dotyczy decyzji lub postanowienia, na który służy zażalenie, - w razie gdy zażądano wznowienia postępowania w sprawie niezakończonej decyzją ostateczną lub postanowieniem na które służy zażalenie. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych, będzie miało miejsce w sytuacji, gdy wniosek został złożony przez osobę, która nie jest stroną (następcą prawnym strony) lub gdy strona nie ma zdolności do czynności prawnej. Ponadto niedopuszczalne jest wznowienie postępowania, gdy żądanie strony o wznowienie postępowania na: 1) na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej zostało wniesione po upływie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, 2) na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej zostało wniesione po upływie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie organ celny wskazał na jedną z wymienionych przyczyn niedopuszczalności wznowienia postępowania, tj. uchybienie terminowi do żądania wznowienia postępowania po powzięciu informacji o wydaniu decyzji. Tym samym nie dokonano merytorycznej oceny zaistnienia wskazanej przesłanki. Należy podzielić zasadność poglądu przedstawionego przez organ odwoławczy, iż doręczenie decyzji w trybie zastępczym nie jest jednoznaczne z powzięciem wiadomości o jej wydaniu, czego wymaga przesłanka wznowieniowa wskazana w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. W przedmiotowej sprawie decyzja wydana [...] r. została doręczona w trybie zastępczym określonym w art. 47 § 1 i 2 ustawy Kodeks celny, która miała zastosowanie do postępowań celnych prowadzonych na podstawie ustawy Prawo celne z 1989 r. Za datę prawomocności decyzji uznano datę doręczenia zastępczego, co nie oznaczało, że strona skarżąca dowiedziała się w tej dacie o wydaniu decyzji oraz jej treści, bowiem fizycznie decyzja ta nie została jej nigdy doręczona. Miało tu bowiem zastosowanie instytucja prawna "uznania za doręczone". Bezspornym pozostaje okoliczność, że skarżąca dowiedziała się o wydaniu decyzji celnej z doręczonego jej [...]r. tytułu wykonawczego nr [...] z [...] r. (k. 64 akt administracyjnych). Widnieje na nim podpis C. i adnotacja adresat osobiście. Na innym dowodzie doręczenia (k.58 akt) z [...]r. postanowienia z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym nr [...] z [...]r. adresowanego do skarżącej na adres w M., ul. [...] widnieje adnotacja A. G. znajomy. Dowodów doręczenia tych nigdy skarżące nie kwestionowała. W powyższym postanowieniu informowano skarżącą o sprzedaży towaru będącego przedmiotem importu na poczet długu celnego. Nadto w aktach sprawy znajdują się faktury zakupu spornego towaru z [...] r. stanowiący załącznik do zgłoszenia celnego SAD nr [...] z [...] r. oraz notatka – oświadczenie M.K. – pracownicy p. C., która nie odebrała w dniu [...] r. z urzędu celnego towaru, gdyż ciążyło na nim cło w kwocie ok. [...] zł (przed denominacją), a winien być wolny od opłat. Nadto oświadczenie funkcjonariusza celnego o niemożności dokonania odprawy celnej towaru ze względu na nieobecność właścicielki firmy ani upoważnionego przez nią pracownika. Dokumenty te wskazują na fakt posiadania wiedzy przez skarżącą o ciążącym na towarze długu celnym, co również potwierdza ona sama w piśmie z [...] r. zarzucając bezprawne objęcie towaru dozorem celnym i obciążeniem cłem. Niezrozumiały jest więc brak jakichkolwiek działań Z. C. – G. celem odebrania zaimportowanego towaru od [...] r., a w szczególności po otrzymaniu tytułu wykonawczego wszczynającego postępowanie egzekucyjne w [...] r. Podejmowanie działań w [...]r. zatem było spóźnione i organ trafnie odmówił wznowienia postępowania w sprawie. Jeżeli chodzi o pozostałe przesłanki wznowieniowe, które strona wskazała w piśmie z [...]r. to nie zostały one uzasadnione. Nie można za takowe uznać stwierdzenia, że wydanie decyzji z [...]r. było przestępstwem, przy jednoczesnym oświadczeniu, że postępowanie karne prowadzone przed Sądem Rejonowym w B. prowadzone było przeciwko skarżącej z udziałem pracowników Urzędu Celnego, a nie odwrotnie. Nadto mimo wezwania organu nie wskazała nowych okoliczności faktycznych czy fałszywych dowodów. W tym miejscu należy przypomnieć, że choć art. 241 § 1 O.p. nie określa wymagań formalnych co do treści i formy żądania, to zastosowanie mają przepisy regulujące wymagania formalne co do formy podania (art. 168 § 1 i 5) i wymagania co do treści podania (art. 168 § 2 i 3) i konsekwencje braku tych wymagań (art. 169). Prawidłowo zatem organy celne skupiły się na badaniu dopuszczalności wznowienia postępowania w związku pozbawieniem skarżącej możliwości udziału w sprawie celnej zakończonej wydaniem decyzji z [...]r. i kwestionowaniem przez skarżącą jej wejścia do obrotu prawnego. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skargę oddalił.