III SA/Gl 174/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2016 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenie uchybienia temu terminowi oddala skargę. Dyrektora Izby Celnej w K. postanowieniem z [...] r. nr [...], odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] r. nr [...], wymierzającej G. K. karę pieniężną w kwocie 12.000,00 zł, jako urządzającemu gry na automatach poza kasynem gry. W podstawie prawnej organ powołał art. 162 § 1, § 2, art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 6 maja 2015 r., poz. 613 ze zm.) Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację prawną organ wyjaśnił, że decyzją z [...] r. nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w K. wymierzył G. K. karę pieniężną w wysokości 12.000,00 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W decyzji pouczono stronę, iż służy jej prawo wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Celnej w K. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego w K. w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Pismem z [...]r. strona wniosła odwołanie od tej decyzji, które zostało nadane w placówce Poczty polskiej S.A. [...] r., o czym świadczy pieczęć placówki nadawczej naniesiona na kopercie - (karta 71). Postanowieniem z [...] r. [...], Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie doręczono stronie w dniu [...]r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. W dniu [...] r. do Izby Celnej w K. wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Celnego w K., za którym przesłano odwołanie strony z dnia [...] r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w z [...] r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do odwołania, uzupełnione pismem z dnia [...] r., do którego dołączono aktualną dokumentację medyczną. W dniu [...]r. wpłynęło kolejne pismo strony z dnia [...]r., informujące o przesłuchaniu świadka przed Sądem Rejonowym, co w opinii skarżącego jest istotne dla wydania decyzji dotyczącej kary pieniężnej. W odwołaniu z dnia [...] r. Strona powieliła zarzuty wskazane w odwołaniu z dnia [...]r. dodatkowo wnioskując o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona podniosła, że nie odebrała przesyłki zawierającej skarżoną decyzję, a przesyłkę odebrała A. Z., która nie jest uprawniona do odbioru przesyłek. Strona stwierdziła, że przesyłka została jej przekazana przez A. Z. dopiero w dniu [...] r. Ponadto usprawiedliwiając uchybienie terminowi do wniesienia odwołania strona wskazała, że cierpi na depresję, odczuwa ciągły niepokój i lęk. Depresji towarzyszą napady nieświadomości, choroba powoduje u skarżącego luki w pamięci i problemy z koncentracją. Odwołujący leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego oraz przyjmuje leki psychotropowe. Strona stwierdziła, że depresja, na którą cierpi jest na tyle silna, że nawet gdyby zaskarżoną decyzję doręczono skutecznie, to z powodu choroby nie mogła mieć świadomości niekorzystnych konsekwencji związanych z niedotrzymaniem terminu do wniesienia odwołania. Pismem z [...] r. dopuszczono, jako dowody w sprawie: - pismo Poczty Polskiej S.A. z [...] r., - pismo Poczty Polskiej S.A. z [...] r. Na podstawie art. 200 § 1 w związku z art. 123 § 1 O.p. pismem z [...] r. strona została powiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z powyższego uprawnienia strona nie skorzystała. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z [...] r. nr [...], odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Organ wyjaśnił, że warunkiem skuteczności czynności procesowej przy wniesieniu odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania, co wynika z treści art. 223 § 1 O.p. Z kolei zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 O.p.). Następnie organ stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] z [...] r. została doręczona stronie [...] r. w trybie określonym w art. 149 O.p., a odbiór przesyłki potwierdziła osoba wskazana w art. 149 O.p. A. Z.. Jak bowiem wynika z pisma Biura Ładu Korporacyjnego i Zgodności Poczty Polskiej S.A. z [...] r. cyt.: "Przeprowadzone w niniejszej sprawie czynności wyjaśniające wykazały, że Pani A. Z. spełnia wymogi art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 199 7r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz, U. z 3 lipca 2012r. poz. 749 z póżn. zm.) ponieważ zamieszkuje pod adresem wskazanym na ww. przesyłce i jest pełnoletnim domownikiem Pana G. K.". Organ zaznaczył, że A. Z., podpisując się jako konkubina, potwierdziła odbiór korespondencji kierowanej do G. K. w wielu innych sprawach prowadzonych przez organy celne, o czym wiadomo z urzędu. Odnosząc się do wskazanych przez stronę okoliczności naruszenia terminu do wniesienia odwołania organ zauważył, że jak sama strona wskazuje, że otrzymała skarżoną decyzję w dniu [...]r., a termin złożenia odwołania upływał w dniu [...]r., co powoduje, ze strona miała wystarczający czas do prawidłowego wniesienia odwołania. Organ podkreślił, że o świadomości strony co do biegnących terminów świadczy również fakt, że odwołanie od decyzji datowane jest na [...]r., jednak zostało wysłane w placówce Poczty Polskiej S.A. [...] r., czyli po ustawowym terminie do złożenia. Odnosząc się do wskazywanego przez stronę stanu zdrowia wskazał, że przedłożona dokumentacja (nieuwierzytelniona zgodnie z przepisami prawa) jest zupełnie nieczytelna, przez co nie może być uznana przez organ za dowód w sprawie, gdyż - z uwagi na wątpliwości - nie wskazuje w żadnym stopniu na wpływ stanu zdrowia na brak możliwości uczestnictwa strony w postępowaniu. Powołując się na treść art. 223 § 1, § 2 pkt 1 art. 12 § 1 O.p. organ wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie strona złożyła odwołanie pismem z [...]r., które zostało nadane w placówce Poczty Polskiej S.A., (jak wynika z pieczęci UP T.) w dniu [...] r. Zgodnie z przepisem art. 12 § 6 pkt 2 O.p. pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. W myśl art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529) operatorem publicznym jest operator obowiązany do świadczenia powszechnych usług pocztowych, czyli Poczta Polska S. A. (art. 46 ust. 2 ww. ustawy). Datę nadania pisma w placówce Poczty Polskiej uważa się zatem za datę złożenia odwołania. Z powodu braku dowodów uzasadniających niemożność podjęcia przez stronę czynności procesowych organ uznał, że zgodnie z art. 223 § 2 O.p. termin czternastodniowy do złożenia odwołania należy liczyć od dnia związania strony skutkami prawnymi wydanej decyzji, tj. od dnia [...] r. Zdaniem organu odwoławczego, strona nie przedstawiła dowodów uzasadniających brak jej winy, gdyż jak wynika z wniosku, argumentem przemawiającym za przywróceniem terminu jest uznanie odbiorcy skarżonej decyzji przez osobę do tego nieuprawnioną, co zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. nie jest zgodne z ustalonym stanem faktycznym sprawy. Strona była świadoma wydanego rozstrzygnięcia w prowadzonej wobec niej sprawy, gdyż, jak sama twierdzi odebrała korespondencje od A. Z. w dniu [...]r., czyli w terminie umożliwiającym skuteczne złożenie odwołania. Zatem nie wykazała przesłanki o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie postanowienia z [...] r. nr [...], zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 122 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 187 O.p. przez przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż przedłożona dokumentacja (nieuwierzytelniona zgodnie z przepisami prawa) jest zupełnie nieczytelna, przez co nie może być uznana przez organ za dowód w sprawie, gdyż z uwagi na wątpliwości nie wskazuje w żadnym stopniu na wpływ stanu zdrowia na brak możliwości uczestnictwa strony w postępowaniu" podczas gdy organ nie wyjaśnił w treści uzasadnienia co oznacza, iż dokumentacja jest "nieczytelna" , a ponadto nie wzywał strony do przedłożenia "czytelnej" dokumentacji, co umożliwiłoby stronie podjęcie odpowiednich działań w postaci np. zwrócenia się do lekarza, który sporządził dokumentację o jej czytelne przepisanie, bądź za wnioskowanie tegoż lekarza w charakterze świadka, 2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 122 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 187 O.p. przez poprzestanie na wskazaniu w uzasadnieniu postanowienia, iż przedłożona dokumentacja medyczna jest nieczytelna, a strona nie uprawdopodobniła braku winy w przekroczeniu terminu, podczas gdy przedłożona dokumentacja medyczna jest wystarczającym środkiem uprawdopodobnienia niezawinionego przekroczenia terminu, a organ w razie wątpliwości, co do treści dokumentacji powinien powołać dowód z opinii biegłego w celu ustalenia, czy stan zdrowia strony pozwala na przyjęcie, iż doszło do zawinionego uchybienia terminu do wniesienia odwołania 3. naruszenie przepisów postępowaniom a to art. 162 § 1 O.p. przez przyjęcie, iż strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, podczas gdy przedłożona przez stronę dokumentacja medyczna, wskazująca na występowanie u powoda depresji i innych schorzeń, które w zależności od nasilenia znacznie utrudniają lub uniemożliwiają stronie rozsądne działania w codziennym życiu, a szczególności reakcji na liczne decyzje o ukaraniu oraz pisma sądowe związane z postępowaniami inicjowanymi przez Urząd Celny, 4. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 122 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 187 O.p. porzez nie przesłuchanie w charakterze świadka A. Z., która to osoba odebrała decyzje o nałożeniu kary pieniężnej skierowane do strony, wprowadzając stronę w błąd co do terminu odebrania decyzji, informując stronę, iż doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...]r., a nie jak wynika z ustaleń organu [...] r. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że nie miała świadomości o fakcie, że decyzja o wymiarze kary z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry została doręczona w dniu [...] r., a nie tak jak przekazała jej A. Z. w dniu [...]r. Strona podkreśliła, że gdyby taką wiedzę posiadała, zrobiłaby wszystko, aby sporządzić odwołanie do dnia [...]r. Zdaniem strony przekazanie decyzji [...]r. było prawdopodobnie wynikiem pomyłki spowodowanej dużą ilością korespondencji kierowanej przez Urząd Celny i przez sądy. Liczne sprawy administracyjne i karne powodują, że stronie coraz trudniej reagować na wszystkie decyzje i postanowienia. A w sytuacji, gdy strona cierpi na depresję i inne schorzenia, lakoniczna ocena przedłożonej dokumentacji medycznej, nie wyjaśnia co należy rozumieć przez nieczytelność, organ powinien zwrócić się do strony o lepszą kopię dokumentacji, bądź przesłuchać lekarza. Strona wskazała też, że w wielu sprawach w sądach karnych posługiwanie się strony tą dokumentacją powoduje, że sądy powołują biegłych, celem ustalenia czy stan zdrowia skarżącej pozwala na podjęcie rozsądnej obrony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.), sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc tylko stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie) dotknięta jest przynajmniej jedną z powyższych wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Ponadto należy wskazać na art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Zaskarżenie orzeczenia organu podatkowego skutkuje tym, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest tylko ta kwestia, która w tym orzeczeniu została rozstrzygnięta. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy było postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i odmowa przywrócenia terminu do jego wniesienia i tylko w tych granicach jest ona rozpoznawana. Należy wskazać, że prawidłowe doręczenie decyzji ma istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia odwołania. W przypadku gdy doręczenie było prawidłowe, a odwołanie złożono po terminie, organ odwoławczy (z mocy prawa) wydaje postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.). Również pozostawia się bez rozpatrzenia odwołanie, które nie zawiera zarzutów przeciw decyzji, określenia istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania ani dowodów uzasadniających to żądanie (art. 228 § 1 pkt 3 i art. 222 O.p.). W przedmiotowej sprawie jednakże taka sytuacja nie zaistniała, gdyż odwołanie zawiera wskazane wyżej elementy. Ustalenie, że decyzja podatkowa została doręczona, oraz że upłynął termin do wniesienia odwołania, ciąży na organie odwoławczym. Zaistnienie tych okoliczności obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia, w formie postanowienia, tego faktu oraz warunkuje możliwość rozstrzygania sprawy o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Logika wskazuje, że trzeba mieć świadomość uchybienia terminu, aby żądać jego przywrócenia. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie czego potwierdzenie stanowi wniesione przez stronę odwołanie z [...] r.. Należy podkreślić, że postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu może być wydane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po zgromadzeniu i analizie pełnego materiału dowodowego (zobacz wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/GI 171/09 z 22 kwietnia 2009 r., LEX nr 4496899). W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy ocenił skuteczności przedmiotowego doręczenia przyjmując, że przesyłka została doręczone prawidłowo w dniu [...] r., w trybie zastępczym. Okoliczność ta w świetle treści wniesionej do Sądu skargi jest niesporna. Podobnie jak data wniesionego przez stronę odwołania z [...] r. Zatem zasadnicze znaczenie dla wyniku sprawy ma ocena przyczyny niedotrzymania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] r., który upłynął z dniem [...]r., a odwołanie zostało złożone [...] r. Organ uznał jednocześnie, że wniosek o przywrócenie terminu z dnia [...] r. został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, choć nie wyjaśnił od jakiej daty liczy ustanie tej przyczyny, a zatem Sąd nie będzie pogarszał sytuacji procesowej skarżącego w tym aspekcie. Jako przyczynę tego stanu rzeczy, uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżący wskazał swój zły stan zdrowia uniemożliwiający mu złożenie odwołania w terminie. Zdaniem Sądu orzekający w tej sprawie organ prawidłowo i zgodnie z art. 162 § 1 O.p. ocenił tak wskazaną przesłankę przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." Dokonując wykładni zawartego w tym przepisie określenia bez jego winy organ powołał się na kilka orzeczeń sądów administracyjnych oraz poglądy zaprezentowane w literaturze prawniczej. Bez konieczności ich powtarzania stwierdzić należy, że jednolicie z orzecznictwa i z literatury prawniczej wynika, że o braku winy w uchybieniu terminu procesowego można mówić wówczas, gdy przyczyna niedotrzymania terminu zaistniała w sposób nieprzewidziany i trudny do usunięcia, a sama strona dołożyła należytej staranności w dokonywaniu czynności procesowych. Słusznie wskazał organ podatkowy w odpowiedzi na skargę, że strona przedłożyła Kartę Informacyjną Leczenia Szpitalnego - Oddział Neurologiczny, na którym była leczona w okresie od [...] r. do [...] r. (a więc w terminie dość odległym od daty doręczenia decyzji i składania odwołania). Z karty leczenia nie wynikają schorzenia mające trwały wpływ na zdolność normalnego funkcjonowania. Nie stwierdzono padaczki, stwierdzono zaburzenia depresyjne bez wskazania ich wpływu na zdolności życiowe. Zgodzić się też trzeba z organem, że przedłożona dokumentacja sporządzona przez dr hab. n. med. K. K. w dużej mierze nieczytelna - jest historią choroby, czyli opisem przebiegu choroby, stwierdzonych w wywiadzie lekarskim objawów i wskazaniem zastosowanych środków leczenia. Nie jest to zaświadczenie stwierdzające wpływ przebiegu choroby na możliwość funkcjonowania skarżącego. Słusznie zatem Dyrektor izby Celnej działając w trybie art. 191 O.p. uznał przedstawione przez stronę dokumenty za niewystarczające dla udowodnienia prezentowanej tezy. Jeszcze raz przyjdzie przywołać prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że za przyczynę uzasadniającą brak zawinienia uznawane są wszelkie nadzwyczajne okoliczności i zdarzenia, które w normalnym ciągu zdarzeń życiowych pojawiają się sporadycznie lub niespodziewanie. Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że strona powołuje się na przyczynę trwałą, występującą u niej w szerszym zakresie czasu i w takim czasie leczoną. Zatem nie jest to przyczyna nagła, ani też sporadyczna. Oceniając w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dokumentację medyczną, przedstawioną przez stronę, jako nieczytelną organ nie naruszył art. 122 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 187 O.p. Albowiem z treści tej dokumentacji nie da się wywieść, przyczyny dla której strona nie mogła wnieść odwołania od decyzji doręczonej [...] r., w terminie. Skoro z dokumentacji wynika długotrwały okres chorobowy, to nie można mówić o nadzwyczajnych okolicznościach i zdarzeniach, które w normalnym ciągu zdarzeń życiowych pojawiają się sporadycznie lub niespodziewanie. Nie może być usprawiedliwieniem również przywołany przez stronę nadmiar korespondencji otrzymywanej z urzędów celnych i sądów, gdyż jak słusznie wskazał organ prowadząc działalność gospodarczą na szeroką skalę, strona winna przewidzieć możliwość wystąpienia i konieczność prowadzenia takiej korespondencji. Nie doszło też do naruszenia art. 122 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 187 O.p. poprzez nie przesłuchanie w charakterze świadka A. Z., na okoliczność wprowadzenia w błąd strony skarżącej co do terminu odebrania decyzji, albowiem strona nie wnosiła o przeprowadzenie takiego dowodu. Nadto nawet jeśli skarżący otrzymał decyzję dopiero [...]r. to należycie dbając o swoje interesy mógł sprawdzić w Urzędzie Celnym kiedy faktycznie decyzja została doręczona w trybie zastępczym i jaki był termin do złożenia odwołania. Jako bezpodstawny trzeba ocenić też zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na nieprzeprowadzeniu dowodu z zeznań lekarza, skoro takiego żądania skarżąca nie zgłosiła we wniosku o przywrócenie terminu (taki wniosek pojawił się dopiero w skardze). Ocena stanu zdrowia skarżącego –wynikająca z przedstawionej dokumentacji jednoznacznie , że stan zdrowia skarżącego był na tyle poważny, aby wykluczał wykonanie prostych czynności. Brak tam jest wskazania na nagłą chorobę wykluczającą samodzielne działanie lub wykluczającą możliwość posłużenia się osobą trzecią. Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.