III SA/Gl 1742/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca Spółka zwróciła się do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W jego uzasadnieniu podała, iż suma ciążących na niej należności publicznoprawnych zamyka się w kwocie [...] zł (vide: załącznik nr 6). Tymczasem w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęto cały majątek Spółki oraz posiadane rachunki bankowe. W konsekwencji powyższego zaprzestano działalności gospodarczej, a zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Ponadto za ostatni rok obrotowy Spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł, która w porównaniu do roku [...] uległa zwiększeniu. Co więcej według oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy kształtuje się w wysokości [...] zł. Na potwierdzenie podanych we wniosku danych do akt sprawy dołączono odpisy: sprawozdań finansowych za lata [...] i [...], wyciągów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, których saldo końcowe wynosiło [...] zł i [...] zł (do kwoty tej według wyjaśnień zawartych w zał. nr 1 skarżąca "nie ma jednak dostępu" – vide: zawiadomienie o zajęciu i zakazie wypłat z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.), raportu kasowego za ostatni miesiąc, gdzie wykazano całkowity brak środków, tj. [...] saldo początkowe i końcowe, dokumentów związanych z postępowaniem egzekucyjnym (przeciwko Spółce wystawiono bowiem tytuły wykonawcze, a w toku postępowania zajęto większość majątku, z wyłączeniem tych nielicznych jego składników, które trudno zbyć) oraz upadłościowym (w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], w którym Sąd, oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości stwierdził w szczególności, iż dłużnik nie dysponuje majątkiem wystarczającym na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, a ponadto nie posiada żadnych wolnych środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie już wstępnych kosztów postępowania obejmujących koszty obwieszczeń, ogłoszeń i wynagrodzenia dla tymczasowego nadzorcy sądowego). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) została spełniona. Analiza stanu majątkowego wnioskodawcy dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności oraz przedłożone do akt kserokopie dokumentów, prowadzi do wniosku, iż skarżąca Spółka wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, że nie dysponuje wystarczającą ilością środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż na skarżącej ciąży szereg należności publicznoprawnych, których spłata przekracza jej możliwości płatnicze. Wskazana okoliczność spowodowała zwolnienie kilkudziesięciu pracowników oraz zaprzestanie - w wyniku utraty płynności finansowej - prowadzenia działalności. Co więcej fakt, iż posiadane rachunki bankowe zostały zablokowane, a pozostałe składniki majątku, które można byłoby zbyć lub obciążyć, w tym przyszłe wierzytelności związane z realizacją praw patentowych i ewentualnych zwrotów podatków, stanowią przedmiot zajęcia egzekucyjnego - oznacza, iż nie można wymagać od wnioskodawczyni, aby wygospodarowała odpowiednie środki na potrzeby postępowania lub poczyniła na te cele jakiekolwiek oszczędności. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.