III SA/Gl 175/11

WyrokWSA w Gliwicach2011-09-28

Skład orzekający: Anna Apollo, Małgorzata Jużków, Iwona Wiesner

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności lub ważnego interesu płatnika?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ ZUS prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie dopatrzył się naruszenia prawa przy odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Organ zasadnie stwierdził, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani inne szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie, a decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy i musi uwzględniać interes publiczny.
Stan faktyczny
Skarga została wniesiona przez L. M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz odsetek. Skarżący argumentował, że zaległości wynikają z błędnego pouczenia, spłacania długów byłej żony oraz jego wieku i sytuacji rodzinnej po zakończeniu działalności gospodarczej. Organ ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności ani ważnego interesu płatnika, podkreślając uznaniowy charakter decyzji i konieczność uwzględnienia interesu publicznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant St. sekr. sąd. Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi L. M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., działając z upoważnienia Prezesa ZUS, na podstawie min. art. 83 ust. 4 w związku z art. 28 oraz 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; w skrócie u.s.u.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku L. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie [...] zł w tym: - na ubezpieczenie społeczne za okres 02/99-03/99 w łącznej kwocie [...] zł, - ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/99-03/99,11/00-10/02, 04/03-09/03, 11/03, 03/04-03/09 w łącznej kwocie [...] zł, - Fundusz Pracy i FGŚP za okres 01/99-03/99 w łącznej kwocie [...] zł, - odsetki za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł naliczone na dzień [...] 2009 r. W uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji Zakład w pierwszej kolejności wskazał na stan faktyczny sprawy. W dniu [...] 2009 r. do Oddziału ZUS w C. wpłynął wniosek L. B. o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zwolnienie z obowiązku ich zapłaty na przyszłość. Wnioskodawca jako uzasadnienie wskazała, że działalność gospodarczą pod firmą "A" prowadzi od [...] r. z tym, że dopiero od 1999 r. podlegał obowiązkowi uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne czego nie był świadomy. Jednocześnie wskazał, że kwota zaległych składek jest wysoka a on z racji wieku i sytuacji rodzinnej nie jest wstanie spłacić jej w całości. Po wszczęciu postępowania administracyjnego wnioskodawca w dniu [...] 2009 r. wystąpił z wnioskiem o umorzenie odsetek oraz rozłożenie pozostałej kwoty na raty a wnioskiem [...] 2009 r. kolejnym wnioskiem o rozłożenie powstałego zadłużenia na raty. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego nie znalazł uzasadnienia faktycznego i prawnego do umorzenia zaległych należności czemu dał wyraz w decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Motywując odmowę umorzenia należności ZUS wskazał, że z analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, gdyż wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem. Dochód miesięczny gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto a wydatki ok. [...] zł. Niezależnie od tych wydatków wnioskodawca spłaca kredyt hipoteczny ([...] -[...] zł), zaległe kredyty ([...] zł), zadłużenie żony ([...]-[...]zł), zadłużenie w Urzędzie Skarbowym ([...]zł) oraz ponosi koszty utrzymania samochodu ([...] zł). Nie SA to jednak wydatki niezbędne, służące zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy. Podkreślono również, że od [...] 2002 r. toczy się postepowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądu Rejonowego, a na posiadanych samochodach [...] – rok. prod. [...] i [...], rok prod. [...] ustanowiono zastaw celem zabezpieczenia wierzytelności ZUS. Jednocześnie uznał, że nie została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem wykonawczym, tj. opłacenie należności z tytułu składek może pozbawić osobę zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ uznał, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i jego ocena na podstawie obiektywnych kryteriów nie daje podstaw do uznania, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności lub ważnego interesu płatnika. Podkreślono, że nie można utożsamiać wystąpienia tychże przesłanek z subiektywnymi odczuciami wnioskodawcy o potrzebie umorzenia zaległych składek. Nadto skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która wskazuje na możliwości zarobkowe i pozyskania dodatkowych środków finansowych. Organ podkreślił, że spłacanie zadłużenia względem innych wierzycieli nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia w ZUS. Nie ma też wątpliwości, ze podleganie skarżącej pod obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej do 1999 r. Pismem z dnia [...] 2010 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że zaległości są konsekwencja błędnego pouczenia ZUS Oddział w W., ze jako cudzoziemiec podejmujący działalność w Polsce w wieku [...] lat nie podlega obowiązkowi opłaty składek na ubezpieczenie społeczne. Nadto zaległości są konsekwencją spłacania długów byłej żony, która prowadziła działalność gospodarczą w ramach jego firmy. Podkreślił, że z racji wieku z dniem [...] 2009 r. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu żony. Nie posiada innego majątku niż wskazane samochody, których wartość jest niewielka i nie wystarczy na pokrycie zadłużenia w ZUS. Praktycznie zaległe składki są niegzekwowalne. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy zaskarżona decyzję odmawiającą umorzenia wnioskowanych należności. W uzasadnieniu faktycznym tejże decyzji wskazano, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, jak również żadna z przesłanek umorzenia wnioskowanych należności na podstawie rozporządzenia wykonawczego. Podkreślono, że decyzja o umorzeniu należności ma charakter wyjątkowy, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty należności przez zobowiązanego, lub gdy przemawiają za tym szczególne okoliczności gospodarcze lub interes publiczny. Stanowi odstąpienie od ogólnych zasad płatności kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jest to decyzja uznaniowa wierzyciela. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał także istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Podkreślono, że wnioskodawca nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata zaległych należności w dłuższym okresie czasu wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych L. B.. Podkreślono, że nie do przyjęcia jest sytuacja regulowania należności cywilnoprawnych przed należnościami publiczno prawnymi a tym samym wniosek stoi w sprzeczności z interesem publicznym rozumianym jako zapewnienie realizacji świadczeń innych obywateli. Organ nie może bez zaistnienia wyjątkowych okoliczności obniżać swojej zdolności płatniczej. Działalność gospodarcza prowadzona jest na własne ryzyko a jej skutki finansowe nie mogą być przerzucane na ZUS. Decyzja o umorzeniu zaległych należności ma charakter uznana administracyjnego i ZUS nie jest zobligowany do pozytywnego rozpatrzenia takiego wniosku. Decyzja powyższa została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez pełnomocnika, który zarzucił wydanie jej z naruszeniem zasady praworządności i przekroczeniem granic uznania administracyjnego – art. 7 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 1 do 3 pkt 1 -6 oraz 3a u.s.u.s. poprzez uznanie braku przesłanek uznania należności za całkowicie nieściągalnych. W uzasadnieniu podkreślono, że skarżący przejął zadłużoną firmę i w miarę możliwości spłacał jej zadłużenie oraz bieżące należności. Od 2002 r. prowadzona jest względem wnioskodawcy egzekucja administracyjna zaległych składek, na poczet których dokonano zastawu na samochodach. Podkreślono, że aktualna małżonka wnioskodawcy nie ma obowiązku łożenia na utrzymanie męża, gdyż przed zawarciem związku małżeńskiego notarialnie zniesiono ustrój wspólności majątkowej. Małżonka zarówno przed zawarciem związku małżeńskiego jak i aktualnie posiada własne źródło dochodu i nie korzystała ze środków finansowych męża, nie ponosi też odpowiedzialności za jego długi. Małżonkowie wspólnie łożą na utrzymanie ich jedynego dziecka, syna lat [...]. Dłużnik nie posiada żadnego majątku, poza ruchomościami objętymi zastawem, a ich wartość nie wystarcza nawet na pokrycie kosztów postępowania egzekucyjnego. Nadto sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu, gdyż zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z dniem [...] 2009 r. z racji wieku i stanu zdrowia. Obecnie skarżący jest na utrzymaniu żony, bez prawa do renty czy emerytury, gdyż przyjechał do Polski z A. przed [...] laty ale jest to czasokres zbyt krótki do nabycia uprawnień emerytalnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że organ dokonał oceny zasadności umorzenia składek przed upływem terminu przedawnienia i doszedł do przekonania, że wydanie takiej decyzji byłoby przedwczesne, bowiem istnieje możliwość poprawy sytuacji finansowej dłużnika (starania o rentę) i spłaty zadłużenia w przyszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 p.p.s.a.. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić. Stosownie do art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., w skrócie u.s.u.s.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ustawa wyjątkowo zezwala na umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3a). Zgodnie natomiast z art. 32 tejże ustawy: "Do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne." W oparciu o delegacje ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie wykonawcze). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. 2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. 3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych." Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne odpowiadające zasadom logiki i poprzedzone wnikliwa analizą ustaleń faktycznych. Zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. Postępowanie przed wydaniem decyzji winno uwzględniać regulację z art. 7, art. 10 § 1 oraz art. 77 i 107 § 3 k.p.a. Należy też przypomnieć, że w uchwale z dnia 6 maja 2006 r. (sygn. akt II UZP 6/04 – OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy stwierdził, iż zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stwarza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Wskazać należy także na tezę wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II GSK 141/07 – LEX nr 368197), że "Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy (...) o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia." Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła po stronie wnioskodawcy którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Skarżący prowadził działalność gospodarczą od [...] 2009 r. o czym poinformował organ dopiero w treści skargi, jak również osiąga dochody z innego źródła w kwocie [...] zł (k.94 akt). Również w skardze poinformował organ o rozdzielności majątkowej z małżonką i oświadczył, że aktualnie pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu, gdyż nie nabył uprawnień emerytalnych (czyni starania o rentę). Podkreślał, że obecna żona nie korzystała nigdy z jego dochodów. Sam wnioskodawca jest współwłaścicielem dwóch samochodów objętych zastawem na rzecz ZUS i partycypuje w kosztach utrzymania syna oraz spłaca miesięcznie kredyty w kwocie [...]zł. Organ uznał, że nie wystąpiła również żadna z okoliczności statuowana w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., którą na zasadzie wyjątku, może organ ZUS zastosować mimo braku przesłanki ustawowej, tj. przesłanki całkowitej nieściągalności ani żadna inna wyjątkowa okoliczność uzasadniająca umorzenie zaległych należności. Reasumując oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ZUS stwierdził, iż umorzenie zaległych należności byłoby przedwczesne, gdyż istnieje uzasadniona możliwość ich wyegzekwowania przed upływem terminu przedawnienia. Nadto z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych oraz oświadczeń strony wątpliwym jest, że przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja materialna jest adekwatna do rzeczywistej, gdyż skarżący jest niekonsekwentny w składanych oświadczeniach dotyczących jego statusu materialnego. Z jednej strony nie osiąga dochodów i pozostaje na utrzymaniu żony, nie korzysta z pomocy społecznej a jednocześnie spłaca długi z poprzedniego związku oraz raty kredytu hipotecznego zaciągniętego przez małżonkę na zakup nieruchomości, w której wspólnie zamieszkują. Organ uznał, że nie są to warunki szczególne uzasadniające umorzenie należności. Sąd nie dopatrzył się w tej ocenie błędu logicznego czy dowolności działania organu, jak również przekroczenia granic uznaniowości wydanej decyzji. Należy podkreślić, że dobrowolne zaprzestanie działalności gospodarczej z racji wieku nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia przez organ należności z tytułu składek. Tym bardziej, ze skarżący stara się o rentę i osiąga dochody z innych źródeł niż działalność gospodarcza. Nie można też uznać wyjaśnienia "płacenia składek w miarę posiadanych środków" przy jednoczesnej spłacie innych zobowiązan cywilnoprawnych. Sąd orzekający w tej sprawie stwierdza, iż nie można akceptować takiej sytuacja, że płatnik składek opłaca je w tych okresach, gdy osiąga odpowiednie w swej ocenie dochody lub uważa, że były należne. Należy zgodzić się z organem ZUS, iż z przedmiotowych składek finansuje się renty i emerytury. Jeśli zatem skarżący nie zgromadzi na swoim koncie odpowiedniej kwoty składek, nie otrzyma emerytury lub otrzyma w kwocie, która go nie usatysfakcjonuje. Nadto umarzanie w takich przypadkach, jak przypadek skarżącego, należności z tytułu składek jest niesprawiedliwe wobec tych przedsiębiorców, którzy płacą składki w terminie i stawia to ich w gorszej sytuacji, niż tych przedsiębiorców, którzy najpierw składek nie opłacają, a potem domagają się ich umorzenia. Umorzenie w tym wypadku stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wyrażoną w art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Decyzja o umorzeniu składek jest decyzją uznaniową i wszystkie przesłanki umorzenia należności z tytułu składek powinny być zatem rozpatrywane nie tylko w kontekście szczególnej sytuacji ekonomiczno-finansowej strony skarżącej, ale także w odniesieniu do bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Reasumując Sąd stwierdził, iż organ ZUS dokonując koniecznych ustaleń w niniejszej sprawie (za pomocą postępowania dowodowego), nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oraz że dokonanej przez organ ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji uznaniowej spełnia wymogi prawem nakazane, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Podnoszone przez pełnomocnika strony skarżącej zarzuty nie mogły stanowić podstawy do podważenia rozstrzygnięcia podjętego przez organ ZUS w niniejszej sprawie. Strona skarżąca kwestionowała ustalenia faktyczne organu i podnosiła zarzut naruszenia przepisów postępowania sprowadzający się do wydania niekorzystnej dla niej decyzji wynikający z odmiennej oceny swojej sytuacji faktycznej i prawnej. Odmienna ocena przedstawionych dowodów nie stanowią przesłanki uzasadniającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Sąd przypomina także, iż przedmiotem oceny przesłanek uzasadniających umorzenie zaległych należności jest data wniosku i wydania decyzji. Bez znaczenia mają okoliczności dotyczące okresu przeszłego, które nie rodzą konsekwencji w aktualnym stanie faktycznym. Również przedstawiane przez wnioskodawcę dokumenty winny przedstawiać rzetelnie jego aktualną sytuację majątkową, osobista i zdrowotną, czego nie można powiedzieć o dokumentach przedstawionych przez stronę skarżącą. Przekonanie własne o znajdowaniu się w szczególnej sytuacji uzasadniającej umorzenie zaległych składek musi znajdować obiektywne odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Warunek ten w niniejszej sprawie nie został spełniony. Nie można też obarczać organów państwa za utrudnianie możliwości uzyskania dotacji unijnych w przypadku zaniechania wypełniania obowiązków ustawowych płacenia należnych składek na bieżąco czy też spłatę zaległości. Tym bardziej, że skarżący spłaca należności innych wierzycieli. Organ wydając decyzję uwzględnia sytuację majątkową wnioskodawcy na podstawie przedstawionych przez nią dowodów na dzień jej wydania. W przedmiotowej sprawie był dzień [...] i [...] r. należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej sytuacja materialna skarżącego według ustaleń organu była tożsama. Osiągał dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Podniesione w odwołaniu okoliczności zaprzestania jej prowadzenia i podjęcie starań o emeryturę czy rentę nie zostały poparte żadnymi dowodami. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło