III SA/Gl 1783/15

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 26.875,00 zł, skarżąca Spółka działająca przy pomocy fachowego pełnomocnika procesowego domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że choć jej kapitał wynosi 500.800,80 zł, a środki trwałe szacuje się na 1.768.284,29 zł, to za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę w kwocie 334.786,09 zł. Dodatkowo jej zobowiązania wynoszą 3.227.991,25 zł, podczas gdy stan kasy 228.312,53 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłała: - zeznanie podatkowe (CIT-8) za 2014 r., gdzie zadeklarowała przychód rzędu 2.494.686,97 zł, który po potrąceniu o ponoszone wydatki w kwocie 2.799.733,30 zł przyniósł stratę w wysokości 305.046,33 zł; - wykaz środków trwałych; - deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, gdzie wykazano podstawę opodatkowania w kwocie: 113.664,00 zł (październik), 109.823,00 zł (listopad) i 195.081,00 zł (grudzień); - raporty kasowe z powyższego okresu, gdzie przychód Spółki wynosił: 129.280,31 zł (październik), 173.051,18 zł (listopad) i 239.949,33 zł (grudzień); - sprawozdanie finansowe za 2014 r., z którego ustalono, że A Sp. z o.o. zajmuje się robotami budowlanymi związanymi ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, a jej udziałowcem jest B Sp. z o.o. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie opłat sądowych i wydatków. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie jak ustalono z dołączonych do wniosku dokumentów źródłowych skarżąca Spółka, mimo prowadzonej egzekucji i zamknięcia rachunków bankowych, prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. I choć z powyższego tytułu w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 305.046,33 zł (vide: zeznanie podatkowe CIT-8), to kwota ta stanowiła różnicę pomiędzy przychodami wynoszącymi 2.494.686,97 zł, a kosztami ich uzyskania, które w tym okresie kształtowały się na poziomie 2.799.733,30 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stoi na przeszkodzie, aby w ramach ponoszonych przez Spółkę kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się wydatki dotyczące postępowania sądowego. Te bowiem należą do normalnych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Tym bardziej, że jak ustalono z bilansu Spółki za 2014 r. poza kapitałem własnym rzędu 500.800,80 zł dysponuje jeszcze kapitałem zapasowym, który wynosi 67.753,96 zł. Dodatkowo w okresie od października do grudnia 2015 r. obracała środkami rzędu: 129.280,31 zł, 173.051,18 zł i 239.949,33 zł (vide: raporty kasowe), co oznacza, że powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że podmiotem zwracającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów jest Spółka prawa handlowego – Spółka kapitałowa, a kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten może skorzystać z dopłat wspólników (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych – t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 146/14, Lex nr 1426684). Dlatego też osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że w chwili obecnej nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w tym kierunku. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie powyższe nie wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych, gdyż udziałowcem skarżącej jest Spółka z o.o. B, postanowiono orzec jak w sentencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.