III SA/Gl 1788/13

WyrokWSA w Gliwicach2014-02-04

Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Krzysztof Wujek, Marzanna Sałuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo ustalił wysokość płatności obszarowych i nałożył sankcje, opierając się na wynikach kontroli sprawdzającej z 2011 r., mimo zarzutów strony o wadliwości tej kontroli i braku jej udziału?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo oparł się na wynikach kontroli sprawdzającej z 2011 r., ponieważ materiał dowodowy zawarty w raporcie z tej kontroli został uznany za wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych w poprzednim wyroku WSA. Wyniki kontroli z lat poprzednich nie były wiążące dla sprawy dotyczącej płatności za rok 2010. Ponieważ różnica między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią przekroczyła 50% dla wielu rodzajów płatności, odmowa przyznania płatności i nałożenie sankcji było zgodne z prawem.
Stan faktyczny
Skarżąca M. W. wniosła o przyznanie płatności obszarowych na rok 2010. Kontrola przeprowadzona w 2011 r. wykazała rozbieżności między zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią użytków rolnych oraz rodzajem upraw. W konsekwencji organ I instancji odmówił przyznania części płatności i nałożył sankcje. Organ odwoławczy, po uchyleniu poprzedniej decyzji przez WSA z powodu wadliwości uzasadnienia, ponownie rozpoznał sprawę i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, opierając się na wynikach kontroli sprawdzającej. Skarżąca kwestionowała prawidłowość tej kontroli i brak jej udziału. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. w wyniku uchylenia uprzedniej decyzji tego organu z dnia [...] r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24.04.2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1627/12 utrzymał w mocy skierowaną do M. W. decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010r. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 maja 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 1 oraz 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 19 ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wskazał, że M. W. zawnioskowała o przyznanie płatności na rok 2010 w zakresie płatności bezpośredniej, uzupełniającej płatności obszarowej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) oraz płatności do krów i owiec na wskazanych działkach ew. oznaczonych: [...],obręb P. gmina: J. , powiat [...] i zlokalizowane w ich obrębie działki rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych 2,43 ha. M. W. we wniosku zadeklarowała: - do jednolitej płatności obszarowej powierzchnię 2,43 ha; - do uzupełniającej płatności podstawowej powierzchnię 0,85 ha; - do uzupełniającej płatności zwierzęcej powierzchnię 0,23 ha; - do uzupełniającej płatności do grupy upraw strączkowych powierzchnię 0,49 ha; - do płatności do krów i owiec - jedną sztukę bydła. Organ odwoławczy powołując się na regulacje zawarte w art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dotyczące problematyki dopłat przeprowadził analizę całości dokumentacji skarżącej w tym zakresie. W szczególności zauważył, iż gospodarstwo rolne skarżącej podlegało w dniu 19 sierpnia 2010 r. zasadniczej kontroli, wykonanej przez firmę ""A" " sp. z o.o. metodą inspekcji terenowej bez udziału strony. Natomiast kontrola sprawdzająca z dnia 9.03.2011r. wykonana przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu ŚIOR ARiMR w C. zastąpiła dotychczasowe wyniki kontroli zasadniczej, wykazując rozbieżności wielkości powierzchni kwalifikowanej i rodzaju upraw deklarowanych przez skarżącą we wniosku o płatność na rok 2010, a stanem rzeczywistym. I tak zaakcentowano, że działka A o deklarowanej powierzchni 0,19 ha okazała się być nieużytkiem; działka D o deklarowanej powierzchni 0,28 ha w swej powierzchni posiadała 0,13 ha nieużytku; działka nr E oraz działka nr E2 o deklarowanej powierzchni 0,38 ha każda w rzeczywistości wedle poczynionych pomiarów posiadały 0,37 ha; podobnie działka E1- deklarowana powierzchnia to 0,38 ha, natomiast kontrola wykazała 0,13 ha; działka G deklarowana powierzchnia 0,13 ha, a powierzchnia stwierdzona 0,18 ha – zalesiona; działka L deklarowana powierzchnia 0,19 ha, powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli to 0,09 ha; podobnie działka Ł1- powierzchnia zadeklarowana tej działki to 0,11 ha, zaś stwierdzona powierzchnia 0,08 ha. Weryfikacja wykazała 0,90 ha różnicy w powierzchni względem płatności JPO; 0,36 ha względem płatności UPO; 0,23 ha względem płatności PZ; 0,38 ha względem płatności ST, które to powierzchnie nie znalazły potwierdzenia w stanie faktycznym. W konsekwencji stwierdzone rozbieżności pomiędzy deklarowanym i stwierdzonym posiadaniem określonej powierzchni działek rolnych oraz rodzajem ich upraw spowodowały doniosłe dla skarżącej skutki w postaci wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] r., którą odmówiono przyznania skarżącej płatności JPO, UPO oraz uzupełniającej płatności do powierzchni roślin strączkowych z jednoczesnym nałożeniem sankcji wieloletnich odpowiednio w kwotach [...] zł, [...] zł i [...] zł. Jednocześnie decyzją tą przyznano płatność do krów i owiec w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie uzasadniono tym, że powierzchnie deklarowane stanowiły zawyżenie wynoszące powyżej 50 % względem powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu w dniu 9.03.2011r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że powierzchnia deklarowana stanowi zawyżenie wynoszące 58,8235 % względem powierzchni stwierdzonej. Natomiast zgodnie z przepisami prawa unijnego, a w szczególności art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009r.), jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Na ostateczną decyzję strona wniosła, skargę do WSA w Gliwicach, żądając jej uchylenia. Kwestionując wyniki przeprowadzonej na miejscu kontroli skarżąca stwierdziła, że pomimo trudnych warunków gospodarstwo jest użytkowane w całości, stosowany jest płodozmian, wysiewane są rośliny drobnonasienne. Podkreślono niewłaściwość przeprowadzonej kontroli i zawnioskowano jej powtórzenie z udziałem strony. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał zasadność i prawidłowość stanowiska podjętego w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. III SA/Gl 1512/11 WSA w Gliwicach uchylił decyzję drugoinstancyjną wskazując, że na rozprawie sądowej pełnomocnik organu odnosząc się do zarzutów strony, że kontrole za lata wcześniejsze i 2011 rok nie wykazały żadnych nieprawidłowości, zaś za 2010 rok nierzetelne czynności kontrolne dokonane były przez firmę zewnętrzną przyznał, że przeprowadzona kontrola nie odzwierciedlała rzeczywistego stanu gruntu. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę, w zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji wskazał na treść uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13.04.2012 r., sygn. III SA/Gl 1512/11, w którym Sąd stwierdził, że z uwagi na niewłaściwie przeprowadzone postępowanie dowodowe istnieje konieczność przeprowadzenia czynności wyjaśniających celem jednoznacznego ustalenia, w jakiej kulturze rolnej utrzymane były grunty skarżącej zadeklarowane we wniosku o płatności na rok 2010. Organ odwoławczy odnosząc się do uwag i wskazań Sądu co do dalszego postępowania stwierdził, że przeprowadził ponownie szczegółową weryfikację Raportu z kontroli Nr [...] z dnia 09.03.2011r. celem oceny stanu faktycznego działek dla których stwierdzone zostały nieprawidłowości. W ocenie organu dokumentacja pokontrolna została prawidłowo sporządzona, stwierdzenia kontrolne co do zadeklarowanych we wniosku działek rolnych zostały prawidłowo udokumentowane. Pomiary poszczególnych działek rolnych wykonano w oparciu o granice wyznaczone użytkowaniem z wykorzystaniem danych odbiornika GPS. Organ wskazał ponadto, że zarówno strona jak i pełnomocnik organu na rozprawie popełnili błąd co do raportu, który powinien stanowić podstawę dla rozstrzygnięcia sprawy na rok 2010. Stwierdził, że dla spraw dotyczących płatności do gruntów rolnych w roku 2010 zmieniły się zasady kontroli administracyjnej i źródłem dokonywania pomiarów powierzchni jest obecnie znajdująca się w systemie ZSZiK tzw. ortofotomapa, za pomocą, której dokonywana jest weryfikacja powierzchni. Niedozwolone jest dokonywanie jakichkolwiek płatności na rzecz obszarów, które wykraczałyby poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Reasumując stwierdził, że wysokość przyznanej płatności i sankcji ściśle wynika z powołanych w decyzji przepisów. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do WSA w Gliwicach, wyjaśniając w niej przebieg kontroli na miejscu przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie na rok 2010. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu brak przeprowadzenia kontroli na miejscu z jej udziałem, na etapie postępowania odwoławczego, zarówno przed wyrokiem WSA, jak i po wyroku WSA z dnia 13.04. 2012 r. Wskazała, że otrzymała raport kontrolny w dniu 2 listopada 2011r., sporządzony dla kontroli przeprowadzonej bez jej udziału (pozytywny). Podniosła również, że kontaktowała się z ARiMR w C. i otrzymała informacje, iż w ciągu miesiąca odbędzie kontrola na miejscu w sprawie na rok 2010. Ponadto podała, że otrzymała niekorzystną dla siebie decyzję ze sprawy dotyczącej dopłat bezpośrednich na rok 2009. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi Wyrokiem z dnia 23.04.2013 r., sygn. III SA/Gl 1627/12 WSA w Gliwicach uchylił decyzję drugoinstancyjną wskazując, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa procesowego co mogło skutkować niewłaściwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego i tym samym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał przy tym, iż podziela stanowisko i argumentację organu odwoławczego co do przyjęcia jako materiał wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych kontroli sprawdzającej przeprowadzonej na zadeklarowanych przez M. W. działkach rolnych w dniu [...] r. opisanych w Raporcie nr [...] , którą uzupełnia sporządzona dokumentacja fotograficzna zawarta w aktach administracyjnych. Ustalenia zawarte w tym Raporcie winny być wiążące dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji. Za słuszną WSA uznał argumentacje organu odwoławczego, że wyniki przeprowadzonych kontroli dotyczące innych wniosków niż obejmujący płatności za rok 2010 nie są wiążące w rozpatrywanej sprawie. Obecność strony w trakcie kontroli na miejscu nie jest obligatoryjna z tym, że raport z czynności kontrolnych powinien być prawidłowo doręczony stronie celem umożliwienia czynnego udziału w sprawie. Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie należy stwierdzić istnienie pisma z dnia [...] r. w sprawie przekazania M. W. raportu z dnia [...] r., stwierdzając jednocześnie, iż brak w aktach administracyjnych sprawy dowodu doręczenia stronie tej korespondencji, co wymaga uzupełnienia. WSA stwierdził jednocześnie, iż decyzja organu odwoławczego wymyka się spod kontroli Sądu, bowiem przedstawiona argumentacja organu drugiej instancji jest niepełna, niejasna i nieczytelna co narusza podstawowy warunek jej kontroli. Uzasadnienie organu odwoławczego, jest niepełne, a przez to niezrozumiałe w zakresie stwierdzonej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną w toku kontroli. W decyzji zupełnie pominięto sposób wyliczenia procentowej różnicy co do poszczególnych płatności ograniczając się do podania wyniku, nie dokonano podsumowania dokonanych ustaleń co do kwestionowanych powierzchni co uniemożliwia Sądowi kontrolę przeprowadzonego przez organ drugiej instancji rozumowania. Decyzja organu pierwszej i drugiej instancji nie zawiera ponadto uzasadnienia co do wymiaru sankcji, a w szczególności sposobu jej wyliczenia. W ponownie wydanej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż wyniki kontroli na miejscu w sprawie M. W. nie potwierdzają deklaracji Wnioskodawczyni. W sprawie strony wykluczeniu podlega powierzchnia 0,90 ha względem płatności JPO, powierzchnia 0,36 ha względem UPO, powierzchnia 0,23 ha względem płatności PZ, powierzchnia 0,38 ha względem płatności ST, które nie znalazły potwierdzenia w stanie faktycznym na gruncie. W toku przeprowadzonych kontroli stwierdzono bowiem, że działka rolna A położona na działce ewidencyjnej [...] oraz działka rolna D położona na działce ewidencyjnej [...] zgłoszona we wniosku jako uprawy z grupy JPO - stanowi grunt, na którym zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Fotografie wykonane przez Wykonawcę Kontroli oraz Inspektorów BKM potwierdzają występowanie licznych chwastów wieloletnich, samosiejek drzew, jeżyn oraz paproci. Stwierdzone nieprawidłowości mają charakter wieloletni, zastosowanie kodu DR18 oraz DR14 jest więc zasadne, jako że zaprzestano prowadzenia działalności rolniczej na obszarze tych działek. Powierzchnia działki głównej E została zredukowana do powierzchni kwalifikowanej PEG (powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza uprawniająca do przyznania płatności w ramach danej działki ewidencyjnej). Działkę podrzędną E1 zadeklarowaną do grupy upraw UPO stanowi uprawa żyta stwierdzona jedynie na powierzchni 0,13ha. Brakującą powierzchnię w ramach tej działki stanowi łąka. Jednocześnie na działce podrzędnej E2 nie stwierdzono uprawy kwalifikującej się do grupy upraw ST wobec czego zastosowano kod DR7 wykluczający całą działkę z "płatności strączkowej", a grupę upraw określono jako JPO, kwalifikującą obszar do podstawowej płatności bezpośredniej. W ocenie organu dokumentacja fotograficzna potwierdza, że działka rolna G położona na działce ewidencyjnej 5390 w terenie stanowi las, wobec czego zasadne jest użycie kodów nieprawidłowości DR10 i DR33, wskazujących zarówno na brak rolniczego użytkowania działki na dzień 30 czerwca 2003r. jak i na brak rolniczego jej użytkowania na dzień kontroli. Na działce rolnej I zadeklarowanej jako JPO TUZ inspektorzy stwierdzili zabudowania gospodarcze oraz sad na powierzchni 0,02ha, który nie może zostać zakwalifikowany do płatności z uwagi na jego powierzchnię wynoszącą poniżej minimalnej 0,10 ha. Stwierdzony sposób użytkowania jest niezgodny z zadeklarowanym, w związku z tym zasadne jest zastosowanie kodu nieprawidłowości DR 35 oraz DR 4. Na działce rolnej L na działce ewidencyjnej [...] zadeklarowano uprawę z grupy JPO o powierzchni 0,19 ha. W wyniku bezpośredniego pomiaru w terenie wykonanego po faktycznym przebiegu uprawy ustalono, że powierzchnia łąki wynosi 0,09 ha. Niedobór powierzchni działki L spowodowany jest stwierdzeniem na działce ewidencyjnej [...] zadrzewień, które zostały wyłączone z płatności. Powierzchnia 0,09 ha łąki nie uprawnia do otrzymania przez Rolnika płatności ze względu na nie spełnienie warunku minimalnej powierzchni działki rolnej - 0,10 ha. Powierzchnia działki Ł1 kwalifikująca się do grupy upraw UPO w terenie stanowi 0,08 ha, pozostała część działki to łąka, która wraz z uprawą owsa została wliczona do działki głównej Ł. Stwierdzenia kontrolne dokonane w odniesieniu do zadeklarowanych we wniosku działek rolnych zostały prawidłowo udokumentowane. Pomiary poszczególnych działek rolnych wykonano w oparciu o granice wyznaczone użytkowaniem z wykorzystaniem danych odbiornika GPS. Organ stwierdził, iż M. W. została przez ARiMR w C. poinformowana pisemnie o przeprowadzonej dnia 09.03.2011r. kontroli sprawdzającej, która zastępuje wyniki kontroli zasadniczej, a która jest obowiązująca w sprawie. Powiadomiona została przy tym, że do naliczania płatności uwzględnione zostaną wyniki z Raportu kontroli sprawdzającej z dnia 09.03.2011r. Do wyników kontroli Strona nie wzniosła zastrzeżeń. Organ odwoławczy odnosząc się do wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13.04.2012r., w zakresie dotyczącym wyjaśnień podnoszonych na rozprawie sądowej, gdzie strona wskazała na protokoły wyników z dotychczasowych kontroli z lat ubiegłych i za rok 2011 niestwierdzające żadnych uchybień w uprawie gruntów zauważył, iż kontrola na miejscu przeprowadzana jest odrębnie dla każdego roku. W rozpatrywanej sprawie strony dotyczącej płatności na rok 2010 przeprowadzona została kontrola na miejscu (zasadnicza i sprawdzająca zastępująca wyniki zasadniczej), której wyniki odwzorowuje Raport Nr [...] z dnia 09.03.2011r. Natomiast przedłożone przez stronę raporty z lat poprzednich to najprawdopodobniej związane z działalnością rolno środowiskową, które nie mogą mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich, gdyż dotyczą innego programu pomocowego i są realizowane przez odrębny podmiot. Ponadto raport z kontroli za rok 2011, został sporządzony przez ARiMR na potrzeby sprawy dot. roku 2011. Bezspornie wyniki kontroli na miejscu dla sprawy 2011, ujęte do Raportu Nr [...] są zdecydowanie korzystniejsze dla Strony jednak dotyczą one innej postaci działek rolnych zawartych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011. Organ podkreślił, iż strona w kolejnym roku (po niekorzystnych dla siebie wynikach kontroli na miejscu dla sprawy roku 2010) zmieniła częściowo sposób uprawy działek w roku 2011 i zrezygnowała z deklaracji części działek rolnych, które zostały zakwestionowane przez ARiMR w roku 2010 (M. W. nie deklaruje już działki [...] (G) z kodem błędu DR 10 oraz działki [...] (I) z kodem błędu DR 4). Zaakcentował także, iż Raport Nr [...] z dnia 09.03.2011r. zawierający wyniki kontroli jest wiążący do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie co wskazał także WSA w wyroku sygn. akt SA/Gl 1627/12 z dnia 24.04.2013r. W konsekwencji powyższego organ za 2010r. ustalił dla: JPO powierzchnia działek rolnych zadeklarowana to 2,43 ha a powierzchnia działek rolnych stwierdzona: 1,53 ha. Zawyżenie powierzchni: 0,90 ha Procent zawyżenia: 0,90 ha x 100/1,53 ha = 58,82% powierzchni stwierdzonej. Kwota sankcji powierzchniowych: 0,90 ha x 562,09zł = 505,88 zł. Powierzchnia wykluczona z prawa do płatności wynosi 0,90 ha i obejmuje powierzchnie działek rolnych: A, E, G, I, L, na których w całości bądź w części zaniechano prowadzenia działalności rolniczej w roku 2010. Dla UPO powierzchnia działek rolnych zadeklarowana do płatności uzupełniającej: 0,85 ha a powierzchnia działek rolnych stwierdzona: 0,49 ha. Zawyżenie powierzchni: 0,36 ha. Procent zawyżenia: 0,36 ha x 100/0,49 ha = 73,47% powierzchni stwierdzonej. Kwota sankcji powierzchniowych: 0,36 ha x 327,28zł = 117,82 zł. Powierzchnia wykluczona z prawa do płatności wynosi 0,36 ha i obejmuje powierzchnie działek rolnych: E1, L1, na których w całości bądź w części zaniechano prowadzenia działalności rolniczej w roku 2010. UPO do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca). Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana do płatności uzupełniającej: 0,23 ha a powierzchnia działek rolnych stwierdzona: 0,00 ha. Powierzchnia wykluczona z prawa do płatności wynosi 0,23 ha i obejmuje powierzchnie działek rolnych: E, L, na których w całości bądź w części zaniechano prowadzenia działalności rolniczej w roku 2010 (kwalifikująca się powierzchnia 0,02 ha nie spełnia wymogu minimalnej powierzchni działki rolnej 0,10 ha). W zakresie płatności specjalnej do krów i owiec (PKO) gdzie zgłoszono jedną sztukę bydła: przyznano płatność w kwocie 346,43 zł do jednej sztuki bydła, w całości uwzględniając żądanie Stron. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 7 ust 2 w/w ustawy o płatnościach w ramach systemów wparcia bezpośredniego - odmowa jednolitej płatności obszarowej skutkuje odmową płatności uzupełniającej. Specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST). Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana do płatności specjalnej: 0,49 ha Powierzchnia działek rolnych stwierdzona: 0,1ha. Zawyżenie powierzchni: 0,38 ha. Procent zawyżenia: 0,38 ha x 100/0,1 ha = 345,45% powierzchni stwierdzonej. Kwota sankcji powierzchniowych: 0,38 ha x 207,28 zł = 78,77 zł. Powierzchnia wykluczona z prawa do płatności wynosi 0,38 ha i obejmuje powierzchnie działek rolnych: E2, F2, na których w całości bądź w części stwierdzono inna grupę upraw niż zadeklarowana. W związku z powyższym organ stwierdził, iż zgodnie z art. 7 ust. 2b pkt 1 ustawy, specjalna płatność obszarowa do powierzchni roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych przysługuje do powierzchni, do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Ustalając wysokość sankcji wieloletnich organ powołał się na regulacje art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 29 października 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III Rozporządzenia rady (WE) 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009r. str. 1). Zgodnie z nim jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcje 2 i 5 rozporządzenia WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi A więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Organ odwoławczy podał jednocześnie, iż wysokość stawek do 1 ha uprawy w roku 2010 jednolitej płatności obszarowej wynosi 562,09 zł, tak rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2010r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za rok 2010 (Dz. U. 2010r. Nr 213, poz. 1402), uzupełniającej płatności podstawowej 327,28 zł tak rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2010r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2010r. (Dz. U. 2010r. Nr 213, poz. 1403), specjalnej płatności obszarowej ST wynosi 207,28 zł tak rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2010r. w sprawie stawek wsparcia specjalnego za 2010r. (Dz. U. 2010r., Nr 213, poz. 1399), stawka specjalnej płatności PKO do 1 samicy z gatunku bydło domowe wynosi 346,43 zł tak rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2010r. w sprawie stawek wsparcia specjalnego za 2010r. (Dz. U. 2010r., Nr 213, poz. 1399). W skardze do WSA w Gliwicach strona zarzuciła organowi wadliwe postępowanie polegające na nieprzestrzeganiu zaleceń wynikających z prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 24.04.2013r. Zdaniem strony organy po otrzymaniu tego wyroku winny były przeprowadzić ponowną kontrolę na miejscu z udziałem strony. Strona kwestionuje ustalenia w zakresie powierzchni działek wynikające z dwóch kontroli jakie miały miejsce w 2011r. gdzie obie odbyły się bez jej udziału. Podkreśla, iż za lata 2011, 2012 otrzymywała dopłaty za całość gospodarstwa objętego deklarowanymi wnioskami w tym z tytułu ONW. Nawiązując do argumentacji organu, iż nie wniosła zastrzeżeń do protokołu z czynności kontrolnych w zakresie dotyczącym płatności za 2010r. wskazała na wielość otrzymanych protokołów gdzie każdy z nich był inny. I tak np. raport Agencji I z 05.08.2010r., II z 27.01.2011r. , III z 16.03.2011 i IV z 29.04.2011r. były różnych treści, każdy inny, gdzie w jednym odebrano producentowi 1 ar, w innym dodano 5 arów. Po otrzymaniu decyzji organu I instancji z 31.05.2011r oraz wyroku WSA z 27.06.2012 cały czas oczekiwała na dokonanie kontroli na miejscu z jej udziałem jednak bezskutecznie, gdyż organ w dniu 23.08.2012r. po raz kolejny wydał decyzję odmowną oraz nakładającą sankcję. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przyjęte w spornej decyzji. Na rozprawie strona wskazała, iż raport z kontroli z 9.03.2011r otrzymała. Wskazała także na raport z kontroli z 28.09.2012r. dotyczący płatności za 2011r. jako argument uzasadniający skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sporna decyzja została wydana w bezpośrednim następstwie wyroku WSA w Gliwicach z 24.04.2013r. sygn. akt III SA/Gl 627/12 którym uchylono poprzednią decyzję organu odwoławczego z dnia 23.08.2012r. z uwagi na nieprawidłowości popełnione przez organ w zakresie wadliwości uzasadnienia spornej decyzji. Decyzja ta jest także następstwem poprzednio wydanego wyroku w sprawie przez WSA w Gliwicach o sygn. akt III SA/GL 1512/11 z 13.04.2012. W wyroku o sygn. akt III SA/GL 1512/11 Sąd wskazał, iż wobec braku ustosunkowania się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania i zaniechaniu przeprowadzenia weryfikacji ustaleń stwierdzonych przez organ I instancji postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało niewłaściwie, z całkowitym pominięciem podnoszonych przez M. W. zastrzeżeń wobec wyników kontroli za 2010 r. i stwierdził konieczność ponownego przeprowadzenia czynności wyjaśniających celem jednoznacznego ustalenia w jakiej kulturze rolnej utrzymane były grunty skarżącej zadeklarowane w przedmiotowym wniosku. W kolejnym natomiast wyroku z 24.04.2013r. sygn. akt III SA/GL 1627/12 WSA potwierdził jako słuszny pogląd organu co do przyjęcia jako materiał wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych kontroli sprawdzającej przeprowadzonej na zadeklarowanych przez M. W. działkach rolnych w dniu 03.09.2011r. opisanych w Raporcie nr [...] , którą uzupełnia sporządzona dokumentacja fotograficzna zawarta w aktach administracyjnych. Wskazał też, iż wyniki przeprowadzonych kontroli dotyczące innych wniosków niż obejmujący płatności za rok 2010 nie są wiążące w rozpatrywanej sprawie. Decyzję jednak uchylił z powodu wad procesowych tkwiących w wadliwie sporządzonym uzasadnieniu. Wskazane wyroki nie zostały zaskarżone przez żadną ze stron postępowania. Oznacza to, iż przy ponownym rozpoznaniu skargi ma zastosowanie regulacja z art. 153 p. p. s. a. Zgodnie z tą regulacją ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Orzekające ponownie w niniejszej sprawie organ odwoławczy i Sąd zostały związane zatem wykładnią wyrażoną w motywach wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13.04. 2012 r., i z dnia 24.04.2013r. albowiem w okolicznościach tej sprawy nie zaistniały wymienione wcześniej przesłanki, umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w ww. wyrokach WSA. Zatem kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji wynika z faktu realizacji zaleceń w sprawie wynikających z wyroków o wskazanych wyżej sygnaturach. W odniesieniu do rozważań wynikających z pierwszego wyroku jaki chronologicznie zapadł w sprawie to organ odwoławczy zalecenia te zrealizował. Pismem z dnia [...] r. (vide k 120-121) Agencja wystąpiła do Biura Kontroli na Miejscu z prośbą o weryfikację prawidłowości kontroli na miejscu gospodarstwa rolnego M. W. powołując się w szczególności na wyrok WSA w Gliwicach. W tym zakresie udzielono organowi pismem z dnia [...] r. (vide k- 123a) opinii na temat poprawności sporządzenia raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie [...] producenta rolnego M. W. . Podkreślono, iż po analizie dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie nie stwierdzono uchybień skutkujących skierowaniem protokołu do poprawy. Stwierdzenia kontrolne zostały dokonane w odniesieniu do poszczególnych działek zadeklarowanych we wniosku. Stwierdzono, iż uchybienia zostały prawidłowo udokumentowane. Pomiary działek wykonano w oparciu o granice wyznaczone użytkowaniem, a także w oparciu o podkłady mapowe wgrane w odbiornik GPS. Organ odwoławczy odniósł się także do raportu prezentowanego przed Sądem Administracyjnym w Gliwicach przez stronę stwierdzając, iż domniemać można, że przedstawiane przez Skarżącą raporty z lat poprzednich to najprawdopodobniej związane z działalnością rolno środowiskową, które nie mogą mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich, gdyż dotyczą innego programu pomocowego i są realizowane przez odrębny podmiot. Nie dotyczą one także wniosku o przyznanie płatności na 2010r. W odniesieniu natomiast do zaleceń wynikających z drugiego wyroku, jaki chronologicznie zapadł w sprawie, to organ odwoławczy także te zalecenia zrealizował. Uzasadnienie organu odwoławczego wyczerpująco podaje stwierdzone różnice między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną w toku kontroli. W decyzji wskazano sposób wyliczenia procentowej różnicy co do poszczególnych płatności dokonując podsumowania dokonanych ustaleń co do kwestionowanych powierzchni. Decyzja organu drugiej instancji zawiera ponadto uzasadnienie wraz z podaniem podstawy prawnej co do wymiaru sankcji powierchniowych i sposobu jej wyliczenia. W sytuacji zatem, gdy organ wykonał zalecenia wynikające z powołanych wyroków ocenić należy czy jest prawidłową decyzja w zakresie, którym odmówiono przyznania skarżącej płatności JPO, UPO oraz uzupełniającej płatności do powierzchni roślin strączkowych z jednoczesnym nałożeniem sankcji wieloletnich odpowiednio w kwotach [...] zł, [...] zł i [...] zł. W ocenie Sądu odpowiada ona prawu. Przypomnieć należy, iż w wyroku III SA/GL 1627/12 WSA w Gliwicach potwierdził jako słuszny pogląd organu co do przyjęcia jako materiał wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych kontroli sprawdzającej przeprowadzonej na zadeklarowanych przez M. W. działkach rolnych w dniu [...]r . opisanych w Raporcie nr [...] , którą uzupełnia sporządzona dokumentacja fotograficzna zawarta w aktach administracyjnych. Jednoznacznie przy tym wskazał, iż wyniki przeprowadzonych kontroli dotyczące innych wniosków niż obejmujący płatności za rok 2010 nie są wiążące w rozpatrywanej sprawie. Konsekwencją tego stanu rzeczy było prawidłowe, przyjęcie przez organ w zaskarżonej decyzji stwierdzonych w wyniku kontroli wielkości poszczególnych działek rolnych deklarowanych do wnioskowanych płatności powierzchni wykluczonych, a w konsekwencji ustalonych procentowo wielkości zawyżenia w stosunku do powierzchni stwierdzonych. Nadmienić też należy, iż organ odwoławczy wskazał w spornej decyzji, iż stronę pisemnie poinformowano o tym, iż wyniki z kontroli sprawdzającej zastąpią wynik z kontroli zasadniczej i jest ona obowiązująca w sprawie. Strona temu nie zaprzeczyła. Wskazała zarówno w skardze i przyznała to na rozprawie w dniu 4.02.2014r., iż Raport z kontroli sprawdzającej z 09.03.2011r. został jej doręczony. W sytuacji zatem, gdy ustalenia rozbieżności pomiędzy deklarowanym posiadaniem określonych działek rolnych, a wielkością stwierdzonej powierzchni oraz rodzaj upraw wynikają z Raportu z czynności sprawdzających nr [...] , który uzupełnia dokumentacja fotograficzna zarzuty skargi nie przeprowadzenia ponownie kontroli na miejscu i w konsekwencji zebrania niewystarczającego materiału dowodowego do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie są niezasadne. Skoro bowiem już w poprzednio wydanym wyroku o sygn. akt III SA/GL 1627/12 WSA uznał materiał dowodowy – Raport z czynności kontrolnych z 09.03.2011r. za wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie obowiązku dokonywania ponownych czynności kontrolnych w tym zakresie organ nie miał. Zatem słusznie organ postąpił ustalenia zawarte w tym Raporcie uznając za wiążące dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy i w oparciu o wyniki zawarte w tym raporcie wydając sporną decyzję. Skoro w raporcie z kontroli sprawdzającej odnotowano szczegółowo: stwierdzone grupy upraw, powierzchnie stwierdzone, kody błędu dotyczące działek rolnych, a w uwagach wskazano co faktycznie na danej działce się znajduje np. zadrzewienie, jeżyny (vide k. 64- 67 raportu z czynności kontrolnych T-1 akt adm.) i dane te stanowiły podstawę do wyliczeń mających wpływ na zmniejszenie powierzchni dla danej działki, bądź odmowę płatności zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłową. Zatem i ustalenie następcze co do procentowej wielkości zawyżenia w stosunku do powierzchni stwierdzonych w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych i ustalenia kwoty w zakresie poszczególnych rodzajów wnioskowanych płatności jest także prawidłowe. Zgodnie z art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, z dnia 29 października 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia rady (WE) 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009r. str. 1): Jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcje 2 i 5 rozporządzenia(WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Mając na uwadze powołaną regulację prawną w sytuacji, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku przez producenta, a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 50 %, a tak było w sprawie bo w odniesieniu do: JPO deklarowano 2,43 ha; a stwierdzono 1,53 ha, zawyżenie powierzchni 0,90 ha, procent zawyżenia 0,90 ha x 100/1,53 ha = 58,82 % UPO; deklarowano 0,85 ha; a stwierdzono 0,49 ha, zawyżenie powierzchni 0,36 ha, procent zawyżenia 0,36 ha x 100/0,49 ha = 73,47 %, Uzupełniającej Płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (Płatność Zwierzęca) deklarowano 0,23 ha; a stwierdzono 0,00 ha, Specjalnej Płatności Obszarowej do powierzchni upraw strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych deklarowano 0,49 ha; a stwierdzono 0,11 ha zawyżenie powierzchni 0,38 ha, procent zawyżenia 0,38 ha x 100/0,11 ha = 345,45 %, prawidłową jest sporna decyzja odmawiająca nie tylko przyznania poszczególnych płatności ale i nakładająca sankcję powierzchniowe przy uwzględnieniu i wielkości zawyżenia i wysokości stawek określonych przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla JPO , UPO i ST. W przedstawionej sytuacji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło