III SA/Gl 1789/10

WyrokWSA w Gliwicach2011-01-18

Skład orzekający: Mirosław Kupiec, Małgorzata Jużków, Henryk Wach

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmowna w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydana w oparciu o art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, może zostać uchylona przez sąd administracyjny z powodu niewykazania przesłanek całkowitej nieściągalności lub innych przesłanek umorzenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja ZUS odmowna w sprawie umorzenia należności z tytułu składek jest decyzją uznaniową, którą organ wydał zgodnie z przepisami prawa, po dokonaniu wszechstronnej analizy stanu faktycznego i prawnego. Nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego ani proceduralnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, wobec czego skargę oddalono.
Stan faktyczny
Skarżący I. S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, powołując się na trudną sytuację finansową i rodzinną oraz wypowiedzenie dzierżawy lokalu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz fakt, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje dochody. Skarżący zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia NSA Henryk Wach, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi I. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Z., działając na podstawie art. 83 ust. 4 w zw. z art. 28 ust. 1 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej u.s.u.s.) oraz art. 127 § 3 i art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku I. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...], odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, w tym: - na ubezpieczenie społeczne – za okres od 11/1999 do 01/2000 w łącznej kwocie [...] zł w tym z tytułu składek [...] zł; odsetki za zwłokę na dzień [...] 2009 r. w kwocie [...] zł + koszty upomnienia w kwocie [...] zł oraz odsetek: -od należności na ubezpieczenie społeczne za okres 01/2000 do 12/2001 w kwocie [...] zł liczonych na dzień [...] 2010 r. - od należności na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej jako FP i FGŚP) – za okres od 01/2000 do 12/2001 w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji Dyrektor Zakładu w pierwszej kolejności wskazał na stan faktyczny sprawy. Przypomniał, że w dniu [...] 2009 r. do Oddziału ZUS-u w Z. wpłynął wniosek I. S. o umorzenie "kwoty głównej oraz należnych odsetek z decyzji nr [...]". Wnioskodawca uzasadnił wniosek tym, iż zaległości powstały ze względu na niskie przychody uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej, trudna sytuacje na rynku pracy, istniejący kryzys, panujące bezrobocie. Obecnie dochody z działalności nie pozwalają na uregulowanie zobowiązań, a nie posiada on również składników majątkowych, których sprzedaż umożliwiłaby spłatę należności. Z uwagi na braki w dokumentacji ZUS wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentacji niezbędnej do rozpatrzenia wniosku. Uznał bowiem, że wnioskiem objęto należności z tytułu składek wnioskodawcy jako ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek. W dniu [...] 2010 r. ZUS wydał negatywną dla I. S. decyzję odmawiającą umorzenia zaległych należności. Organ nie dopatrzył się przesłanek przewidzianych ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych ani rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej rozporządzenie wykonawcze). Od decyzji tej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył I. S.. We podniósł, iż obecna sytuacja finansowa uniemożliwia mu spłatę zaległości i uzasadnia umorzenie zaległych należności. Podniósł dodatkowo, że Urząd Miasta B. wypowiedział mu dzierżawę lokalu, w którym prowadzi działalność gospodarczą na dzień [...] 2010 r. Wniósł też o zaprzestanie naliczania odsetek od należności głównej. Po rozpatrzeniu tegoż wniosku ZUS wskazaną na wstępie zaskarżoną decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu faktycznym tejże decyzji ZUS wskazał, iż I. S. uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, który w 2007 r. wyniósł średnio na miesiąc [...] zł, w 2008 r. kwotę [...] zł i w roku 2009 kwotę [...] zł. Na utrzymaniu posiada żonę i dwoje dzieci w wieku [...] i [...] lat. Zamieszkuje w domu rodziców, którzy ponoszą koszty jego utrzymania. Zakupiony na kredyt samochód jest niezbędny do prowadzonej działalności. Organ wskazał, że udokumentowane wydatki związane z działalności gospodarczą wynoszą ok. [...] zł i znacznie przekraczają kwotę wykazanego dochodu [...] zł na osobę. Sama rata za samochód wynosi [...] zł miesięcznie. Przypomniano wnioskodawcy, iż posiada także zadłużenie w ZUS z tytułu kosztów egzekucyjnych oraz z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika i ubezpieczonych, które nie podlegają umorzeniu. Mając powyższe na uwadze ZUS uznał, iż w przypadku I. S. nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał także istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze I. S. wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku. W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż jego sytuacja rodzinna uzasadnia umorzenie wnioskowanych należności. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wszystkie argumenty (zarówno faktyczne jak i prawne) na jego poparcie. Odpowiadając na zarzuty skargi stwierdził, iż: "Nie może być akceptowana taka sytuacja, że płatnik składek opłaca je w tych okresach, gdy osiąga odpowiednie w swej ocenie dochody." Organ podkreśla, iż z przedmiotowych składek finansuje się renty i emerytury. Jeśli zatem skarżący nie zgromadzi na swoim koncie odpowiedniej kwoty składek, nigdy nie uzyska emerytury, a gdy stanie się niezdolny do pracy będzie domagał się środków utrzymania z opieki społecznej. Art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) stanowi, że przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty dla płatników składek, zobowiązanych do opłacania składek na własne ubezpieczenie emerytalne nie uwzględnia się okresu za który nie zostały opłacone składaki mimo podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym w tym okresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. Skarga nie okazała się zasadna. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić. Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. 2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. 3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. 3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. 3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. 4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty." Nadto art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż: "Do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29". Zgodnie natomiast z art. 32 tejże ustawy: "Do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne." W oparciu o delegacje ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie wykonawcze). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. 2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. 3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych." Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe, podobnie jak decyzje związane, winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne (wyrok NSA z dnia 1 lutego 1982 r., I SA 2671/81, ONSA 1982, nr 1, poz. 13), a zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. W wyroku z dnia 19 lipca 1982 r. (sygn. akt. II SA 883/82, PiP 1983, z. 6, s. 141 z glosą A. Wasilewskiego) NSA stwierdził, że: "1. Organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz 77 k.p.a.); rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. 2. Decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.)." Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r., (sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji." W uchwale z dnia 6 maja 2006 r. (sygn. akt II UZP 6/04 – OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy stwierdził, iż zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwarza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Wskazać należy także na tezę wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II GSK 141/07 – LEX nr 368197): "Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy (...) o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia." Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez ZUS, iż nie wystąpiła po stronie wnioskodawcy którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie organów ZUS-u, nie wystąpiła również żadna z okoliczności statuowana w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, którą na zasadzie wyjątku, może organ ZUS-u zastosować mimo braku przesłanki ustawowej, tj. przesłanki całkowitej nieściągalności. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ZUS-u stwierdził, iż wnioskodawca cały czas prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z niej dochód. Fakt, iż deklarowane dochody z tej działalności wynoszą [...] zł średnio miesięcznie nie stanowi jeszcze podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Po pierwsze jak słusznie stwierdził organ, nie ma obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku gdy nie daje ona możliwości utrzymania siebie i rodziny na odpowiednim poziomie, można podjąć pracę najemną w celu poprawienia swojej sytuacji materialnej. Niepowodzenia działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia należności z tytułu składek. Każdy obywatel rozpoczynając działalność gospodarczą, powinien bowiem podejmować decyzje z sposób przemyślany i zgodny z prawem. Nie można przerzucać konsekwencji działania podmiotu, który jest profesjonalistą (ekonomicznego ryzyka działalności gospodarczej skarżącego) na państwo i społeczeństwo. Nadto Sąd zauważa, iż skarżący nie wykorzystał możliwości zawarcia w postępowaniu układu ratalnego, o którym mowa jest w art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż skarżący jest człowiekiem młodym (rok urodzenia [...]), a okres przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne wynosi 10 lat. A zatem ma przed sobą jeszcze długi okres aktywności zawodowej i długą perspektywę uzyskiwania dochodów, które pozwolą na spłatę zadłużenia i zwiększenia okresu składkowego uprawniającego do uzyskania wyższego świadczenia emerytalnego czy rentowego. Jak słusznie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 maja 2007 r. (sygn. akt I UK 216/06 – LEX nr 405213): "Przepis art. 28 ust. 1 ustawy (...) o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi podstawy umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik na realne możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia." W ocenie organów ZUS-u, które Sąd w niniejszym składzie podziela, skarżący ma takie możliwości, a jego wniosek zmierza raczej do zwolnienia z egzekucji przyszłych spodziewanych dochodów. Sąd zauważa również, iż skarżący nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji materialnej, gdyż nie ma zadłużenia w spłacie kredytu i nie korzysta z pomocy finansowej innych osób ani instytucji. Korzysta z pomocy rodziców przez wspólne zamieszkiwanie, ale bez określenia jej zakresu finansowego czy rzeczowego. Nie wykazał żadnych wydatków ponoszonych na utrzymanie własne i rodziny (żony i dzieci). Należy też zauważyć, iż z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z [...] 2008 r. (k. 14 akt) wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w B. przy ul. [...], przy ul. [...] – kioski o nr [...] i [...] oraz przy ul. [...]- stoisko nr [...]. Nie wiadomo zatem do którego z miejsc prowadzonej działalności odnosi się podniesiony w odwołaniu argument o wypowiedzeniu dzierżawy. Sąd orzekający w tej sprawie podziela również stanowisko i argumenty organów podatkowych co do kwestii, iż nie można akceptować takiej sytuacja, że płatnik składek opłaca je w tych okresach, gdy osiąga odpowiednie w swej ocenie dochody. Należy zgodzić się z organem, iż z przedmiotowych składek finansuje się renty i emerytury. Jeśli zatem skarżący nie zgromadzi na swoim koncie odpowiedniej kwoty składek, nigdy nie uzyska emerytury, a gdy stanie się niezdolny do pracy będzie domagał się środków utrzymania z opieki społecznej. Umarzanie w takich przypadkach, jak przypadek skarżącego, należności z tytułu składek jest niesprawiedliwe wobec tych przedsiębiorców, którzy płacą składki w terminie i stawia to ich w gorszej sytuacji, niż tych przedsiębiorców, którzy najpierw składek nie opłacają, a potem domagają się ich umorzenia. Prowadzi to niewątpliwie do nieuczciwej konkurencji, która jest prawem zakazana. Ewentualne umorzenie w tym wypadku stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wyrażoną w art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Trafnie też stwierdził ZUS, że należności z tytułu składek w znaczny sposób zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań w celu zapewnienia stałej płynności finansowej poszczególnych funduszy, którymi dysponuje ZUS, a w konsekwencji zapobiegają powiększaniu długu publicznego. Wszystkie przesłanki umorzenia należności z tytułu składek powinny być zatem rozpatrywane nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno-finansowej skarżącego, ale także w odniesieniu do bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Reasumując Sąd stwierdził, iż ZUS dokonując koniecznych ustaleń w niniejszej sprawie (za pomocą postępowania dowodowego), nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oraz że dokonanej przez organ ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji uznaniowej spełnia wymogi prawem nakazane, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Podnoszone przez skarżącego zarzuty nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do podważenia rozstrzygnięcia podjętego przez organ ZUS-u w niniejszej sprawie. Skarżący nie kwestionował ustaleń faktycznych i nie podnosił zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a jedynie polemizował z oceną faktów dokonaną przez organy. Ocena ta jednak, w przekonaniu Sądu, została dokonana po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy i nie można jej zarzucić dowolności. Podkreślić należy także, iż należności z tytułu przedmiotowych składek maja charakter publicznoprawny i organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi, co dotyczy również decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego i co uzasadnia wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło