III SA/Gl 181/09

PostanowienieWSA w Gliwicach2009-06-23

Skład orzekający: Referendarz Gabriel Radecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy ustawy w postępowaniu administracyjnosądowym, przysługuje prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?
Ratio decidendi
Osobie fizycznej, która jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy ustawy w postępowaniu administracyjnosądowym, może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie z mocy ustawy nie wyklucza możliwości przyznania prawa pomocy w innym zakresie, w tym ustanowienia pełnomocnika.
Stan faktyczny
Skarżący R. L. złożył skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącą ulg w spłacaniu należności. Wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Skarżący argumentował trudną sytuacją materialną, pozostawaniem na utrzymaniu matki o niskich dochodach, problemami zdrowotnymi uniemożliwiającymi podjęcie pracy oraz brakiem majątku. Dołączył dokumenty potwierdzające jego sytuację.
Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono skarżącemu radcę prawnego. 2. Umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie (tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które było już wcześniej umorzone).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącemu radcę prawnego; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, podkreślił w szczególności, że jest [...] i że pozostaje na utrzymaniu matki, uzyskującej dochody w wysokości około [...] zł brutto miesięcznie. Zwrócił również uwagę na stan swojego zdrowia związany z przebytą niedawno [...], umożliwiający mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudniania. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku. Skarżący dołączył do wniosku oraz przedstawił na wezwanie referendarza sądowego dokumenty, które generalnie potwierdzają powyższe okoliczności, w tym odpisy: zaświadczeń o wynagrodzeniu jego matki, o dochodzie podlegającym opodatkowaniu w roku ubiegłym (skarżący nie wykazał takiego dochodu, natomiast dochód jego matki, tj. przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, wyniósł [...] zł) oraz potwierdzającego, iż skarżący jest osobą [...], nie mającą [...], a nadto dokumentów dotyczących [...] skarżącego (m.in. decyzji z dnia [...] r. zwalniającej w części z odpłatności za [...]) i jego leczenia (m.in. zaświadczenia przychodni [...] prowadzonej przez [...], poświadczające, iż skarżący korzystał z zabiegów dofinansowanych przez tę instytucję). Skarżący w niniejszej sprawie jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy, wobec czego postanowieniem z dnia 4 marca 2009 r. umorzono postępowanie w przedmiocie jego poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy "w zakresie kosztów sądowych (w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi)". Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie powtórzyć trzeba, że skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie – jak to zresztą wskazano już w postanowieniu z dnia 4 marca 2009 r. – podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, stwierdzić należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem rozpoznającego wniosek w sytuacji skarżącego powyższa przesłanka została spełniona. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega przecież wątpliwości, że wnioskodawca jest osobą [...] i pozostającą na utrzymaniu matki, która dysponuje bardzo szczupłymi dochodami. Nie można również tracić z pola widzenia okoliczności związanych z jego stanem zdrowia, ograniczającym w istotnym stopniu jego możliwości zarobkowe czy wręcz w ogóle życiowe. Ponadto skarżący stoi przed koniecznością poniesienia dodatkowego wydatku w postaci [...], co stanowi warunek jego dalszej [...] i w konsekwencji nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło