III SA/Gl 1826/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 19 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 3.061 zł, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku zawartym na urzędowym formularzu PPF skarżący oświadczył, że działalność gospodarczą zakończył z dniem 30 listopada 2011 r., głównie z powodu swojego stanu zdrowia. W dniu 1 sierpnia 2011 r. wnioskodawca przeszedł poważną operację, a do końca roku 2011 przebywał na zwolnieniu lekarskim. Obecnie, strona zatrudniona jest w niepełnym wymiarze czasu pracy, osiągając dochody w wysokości 750 zł brutto (617 zł netto). Strona oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności, nie jest posiadaczem nieruchomości. Bieżące dochody skarżącego pozwalają mu jedynie na pokrycie kosztów wyżywienia. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 29 sierpnia 2012 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Pismo to doręczone zostało pełnomocnikowi procesowemu strony w dniu 6 września 2012 r. W odpowiedzi na to pismo, pełnomocnik strony, pismem z dnia 13 września 2012 r. złożył wniosek o przesunięcie na dzień 24 września 2012 r. terminu do złożenia dokumentów. Wniosek ten uzasadnił "czasem oczekiwania na wydanie odpowiednich zaświadczeń z organów administracji państwowej oraz szerokim zakresem wymaganych dokumentów". Wniosek ten został zaakceptowany, tymczasem w dniu 24 września 2012 r. wpłynęło kolejne pismo pełnomocnika strony, w której wnioskowano po raz kolejny o przedłużenie terminu na złożenie dokumentów wymienionych w wezwaniu z dnia 29 sierpnia bieżącego roku do dnia 7 października 2012 r. Żądanie to zostało uzasadnione stanem zdrowia pełnomocnika procesowego wnioskodawcy. Załącznikiem do kolejnego wniosku była kserokopia druku ZUS ZLA (zwolnienia lekarskiego) G.F. od dnia 5 września 2012 r. do dnia 21 września 2012 r. Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o nadesłanie których wezwano wnioskodawcę. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku G. F. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Strona skarżąca w ogóle nie wykazała jaki jest jej aktualny, obecny stan majątkowy. Wezwanie referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2012 r., wzywające stronę do uzupełnienia i udokumentowania danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, zostało doręczone w sposób prawidłowy na adres pełnomocnika procesowego strony, podany zarówno w skardze, jak i we wniosku o prawo pomocy (na urzędowym formularzu PPF). Przesyłka zawierająca to wezwanie została doręczona w dniu 6 września 2012 r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zawierającej to wezwanie, znajdującej się w aktach sądowych sprawy. Strona tymczasem dwukrotnie składała pisma, w których wnosiła o wydłużenie terminu do złożenia dokumentów – pisma z dnia 13 września 2012 r. i z dnia 24 września 2012 r. W ostatnim piśmie wnoszono o przesunięcie terminu do dnia 7 października 2012 r. Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2012 r. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.