III SA/Gl 183/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach, Asesor WSA Mirosław Kupiec, Protokolant st.ref. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007r. przy udziale - sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odsetek od należności celnych: 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., powołując się na: - art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity w Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), - art. 250 § 3, art. 262¹ § 1, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jednolity w Dz.U. 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), - art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z [...] r. nr [...], którą odmówił zapłaty odsetek od należności celnych zwróconych G. K. na podstawie decyzji z [...] r. nr [...]. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz dołączonych doń akt administracyjnych postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek G. K. o zapłatę odsetek od zwróconych jej należności celnych, które uiściła wcześniej zgodnie z decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w K. z [...] r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. nr [...]. Zwrot należności celnych dokonany został w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z 26 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Ka 484/01, którym Sąd uchylił ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. uznając, iż wymiar należności celnych w stosunku do G. K. nastąpił z naruszeniem art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (tekst jednolity w Dz.U z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.), gdyż "...decyzja w sprawie wymiaru należności celnych oraz niedoboru cła została wydana wobec G. K. po upływie 2 lat od wprowadzenia sprowadzonego przez nią towaru na polski obszar celny, a więc z naruszeniem art. 83 ust. 1 Prawa celnego". Domagając się zapłaty odsetek od zwróconych należności celnych G. K. powołała się na art. 250 § 3 Kodeksu celnego, twierdząc że niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych było wynikiem błędu organu celnego, do którego w żaden sposób nie przyczyniła się. Odmawiając zapłaty odsetek organ celny stwierdził z kolei, że o ile można uznać, że ustalenie kwoty wynikającej z długu celnego było błędem organu celnego, polegającym na doręczeniu decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie terminu z art. 83 ust/ 1 Prawa celnego, to jednak nie można uznać, że strona w żaden sposób nie przyczynia się do powstania tego błędu, ponieważ "...strona, a zwłaszcza ustanowiony przez nią pełnomocnik w sposób skuteczny utrudniali organowi I instancji prowadzenie postępowania poprzez niepodejmowanie kierowanej do nich korespondencji, a zatem przyczynili się do powstania błędu, bowiem organ nie był w stanie, w określonym prawem terminie skutecznie doręczyć decyzji." Uzasadniając tą tezę organ celny przedstawił przykłady działania strony, polegające na nieodbieraniu kierowanej doń korespondencji oraz niepodejmowaniu w terminie czynności proceduralnych. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej G. K. stwierdziła, że błąd organu celnego wydającego decyzję określającą niedobór cła polegał na wadliwej interpretacji art. 83 ust. 1 Prawa celnego. Organ uznał bowiem, że do zachowania terminu określonego w tym przepisie wystarczającym jest wydanie decyzji, a nie wydanie i doręczenie jej stronie. Do tak rozumianego błędu organu nie przyczyniła się w żaden sposób. Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga G. K. jest zasadna. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa materialnego - art. 250 § 3 Kodeksu celnego wskutek jego błędnego zastosowania, co miało wpływ na wynik sprawy i co, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Art. 250 § 3 Kodeksu celnego, który znajdował w sprawie zastosowanie z mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, stanowił: "Od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim wypadku odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi." Nie ulega wątpliwości, bo zostało to już przesądzone wcześniejszym wyrokiem NSA z 26 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Ka 484/01, że ustalenie kwoty długu celnego wobec G. K. było wynikiem błędu organu celnego oraz, że błąd ten polegał na wydaniu decyzji z przekroczeniem terminu z art. 83 ust. 1 ustawy Prawo celnego. Pozostaje zatem ustalić co było przyczyną tego błędu i czy leżał on wyłącznie po stronie organu celnego, czy też przyczyniła się doń strona skarżąca Wnosząc skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z [...] r. Nr [...], podówczas do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, G. K. postawiła w niej zarzut naruszenia przez organy celne art. 83 ust. 1 Prawa celnego poprzez wydanie decyzji wymierzającej należności celne po upływie dwóch lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia, czyli dnia dokonania odprawy celnej. Ustosunkowując się do tego zarzutu Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził w odpowiedzi na skargę, że "...dwuletni termin przedawnienia z art. 83 ust. 1 prawa celnego należy więc liczyć od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Logicznym jest więc wniosek, że na gruncie powołanych przepisów obowiązek celny nie powstaje w dniu dokonania odprawy celnej’. Jak zatem widać Prezes GUC przyjmował wówczas inną wykładnię art. 83 ust. 1 Prawa celnego niż ta, która legła u podstaw wyroku NSA z 14 lutego 2001 r., inaczej niż Sąd przyjmował termin przedawnienia prawa do wydania decyzji, co wskazuje na fakt, iż przyczyną naruszenia tego przepisu była jego błędna wykładnia, do czego, z natury rzeczy, strona skarżąca nie mogła się przyczynić. W chwili obecnej organ celny twierdzi, że przyczyną przekroczenia terminu z art. 83 ust. 1 Prawa celnego były działania strony skarżącej nakierowane na przewlekłość postępowania. Pomijając niespójność tych wyjaśnień, ówczesnych i obecnych, Sąd stwierdza, że, co do zasady, nie zgadza się z twierdzeniem, w myśl którego odpowiedzialność za wydanie decyzji przed upływem terminu przedawnienia do jej wydania spoczywa także na stronie tego postępowania. Zdaniem Sądu odpowiedzialność ta spoczywa w całości na organie administracyjnym. Przepis ustanawiający termin przedawnienia do wydania decyzji skierowany jest do organu administracyjnego i to na nim ciąży obowiązek takiego prowadzenia postępowania, by nie doszło do jego przekroczenia. Problemy z doręczaniem pism procesowych zostały przewidziane przez ustawodawcę w przepisach art. 39 – 49 Kodeksu postępowania administracyjnego, według których prowadzone było postępowanie zakończone wydaniem decyzji o wymiarze należności celnych. Pozostała kwestia konsekwentnego ich stosowania. Z powyżej przedstawionych względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Orzeczenie no kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o przepis art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzone na rzecz strony skarżącej koszty to: wpis – [...] zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – [...] zł oraz koszty zastępstwa przez adwokata – [...] zł (§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)