III SA/Gl 183/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 100 (sto) zł. Wraz ze skargą na ww. decyzję, skarżący, reprezentowany w sprawie przez adwokata z wyboru, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie częściowym. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść opłaty sądowej w kwocie 17.580 zł. Obecnie wnioskodawca jest zatrudniony, a uzyskiwane dochody z ledwością wystarczają mu na zaspokojenie bieżących potrzeb jego i dzieci (córki i syna). Strona nie ma żadnego majątku, ani oszczędności, toczą się wobec niej liczne bezskuteczne egzekucje. Ponadto skarżący jest wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych. Skarżący, wg swojego oświadczenia pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoimi dziećmi: N. M. (14 lat) i A. M. (10 lat). Skarżący oświadczył, że na jego jedyny miesięczny dochód składa się wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie około 1.460 zł netto. Koszty bieżącego utrzymania wynoszą około 900 zł, a koszt utrzymania dzieci – ok. 550 zł. Załącznikiem do formularza PPF była kserokopia umowy o pracę, zawartej w dniu [...] r. (jest to również termin rozpoczęcia pracy). W tym stanie rzeczy, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na to wezwanie, do akt wpłynęły: druczki opłat za: mieszkanie; media (prąd, gaz); zaświadczenie o zameldowaniu pod adresem zamieszkania skarżącego; informacja o dochodach skarżącego za 2017 r.; zaświadczenie o zatrudnieniu i o zarobkach skarżącego; tytuł wykonawczy z dnia [...] r.; oraz pisma o zajęciu wierzytelności z rachunku bakowego i wkładu oszczędnościowego wystawione w dniu [...] r. i akt notarialny ustanawiający rozdzielność majątkową miedzy małżonkami M.. Z kolei w piśmie przewodnim z dnia [...] r. pełnomocnik strony oświadczył, że skarżący pozostaje ze swoją żona od 2012 r. w faktycznej separacji i nie mieszka razem z nią. Jednocześnie stwierdził, że skarżący nie posiada żadnych rachunków bankowych, a wynagrodzenie wypłacane jest gotówką. Dwójka dzieci skarżącego mieszka z ich matką, żoną skarżącego, E. M.. Na dzieci wnioskodawca łożył dotychczas dobrowolnie alimenty po 300 zł – aktualnie kwota dobrowolnych alimentów jest niższa. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku J. M., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący wykazał swój aktualny stan majątkowy w sposób dostatecznie jasny. Z przedłożonego materiału źródłowego wynika, że wnioskodawca rzeczywiście nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w pełnej wysokości. Skarżący prowadzi samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe i wbrew oświadczeniu zawartemu na druku formularza PPF nie mieszka razem ze swoimi dziećmi, które mieszkają razem ze swoją matką. Skarżący jest zatrudniony od grudnia 2017 r. i uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.050 zł brutto (zaświadczenie pracodawcy z dnia [...] r.), na druku formularza PPF podał, że wynagrodzenie to wynosi 2.000 zł brutto. Wynagrodzenie skarżącego nie jest obciążone tytułami egzekucyjnymi – pomimo toczącego się wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie posiada aktualnie rachunku bankowego. Strona uiszcza w miarę możliwości alimenty na rzecz swoich dzieci, jednocześnie opłaca swoje mieszkanie oraz media. Posiada jednak adwokata z wyboru. Brak jest jakichkolwiek danych o zaległościach płatniczych skarżącego, jak również o udzielanej mu pomocy. Rozpoznającemu wniosek znany jest bowiem ze wcześniejszych spraw fakt notoryjny, o pomocy udzielanej mu przez jego matkę. W takiej sytuacji, skarżący powinien być jednak w stanie uiścić drobną część opłaty sądowej w kwocie 100 zł, co stanowi niespełna 0,5 % kwoty wpisu sądowego od skargi – kwoty, którą byłby zobowiązany uiścić w sytuacji odmowy przyznania mu prawa pomocy. W ocenie rozpoznającego wniosek, uiszczenie takiej kwoty nie powinno narazić skarżącego na uszczerbek w jego własnym utrzymaniu. Tym bardziej, że sam skarżący na druku urzędowego formularza PPF zażądał częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.