III SA/Gl 1832/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...]r. skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków), a nadto ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu. W uzasadnieniu powyższego wyjaśnił, iż na skutek posiadanego zadłużenia z tytułu składek ZUS w kwocie 70.000,00 zł oraz podatku VAT w wysokości ok. 4 mln zł zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. Od [...]r. w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego pobiera emeryturę w wysokości 917,48 zł netto (vide: decyzja z dnia [...]r.). Dodatkowo jego żona prowadzi własną działalność gospodarczą. Ta jednak nie przynosi większych zysków. Od lipca do września 2011 r. wypracowała ona bowiem przychód w kwocie 21.822,04 zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania rzędu 20.759,79 zł przyniósł dochód w wysokości 1.062,25 zł (tj. ok. 354,08 zł miesięcznie). Z uwagi na posiadane zadłużenia wobec dostawców wynoszące ok. 9.000,00 zł zlikwidowała sklep z dniem [...]r. Tymczasem na ich utrzymaniu pozostaje jeszcze niepracujący syn, który studiuje zaocznie. Ponieważ dane te okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia [...]r. wezwano do ich uzupełnienia przez: - nadesłanie odpisów lub kserokopii zeznań podatkowych złożonych przez skarżącego i jego żonę za rok 2010; - udokumentowanie, iż syn skarżącego nie osiąga jakiegokolwiek dochodu (w tym celu należało przedłożyć stosowne zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego, potwierdzające fakt nieodprowadzania zaliczek na podatek dochodowy); - przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, natomiast w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; - udokumentowanie przy pomocy stosownego zaświadczenia wystawionego przez właściwy miejscowo organ jednostki samorządu terytorialnego faktu zawieszenia prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz zlikwidowania sklepu figurującego na jego żonę; - wykazanie zadłużenia żony wobec dostawców towaru; - przedłożenie aktualnych zaświadczeń obrazujących wysokość posiadanych zaległości z tytułu składek ZUS oraz podatku VAT; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania z tytułu opłat za czynsz i inne media. W odpowiedzi na wezwanie skarżący zwrócił się do tut. Sądu z wnioskiem o przesunięcie wyznaczonego terminu na skompletowanie żądanych dokumentów z uwagi na krótki czas wyznaczony na ich zgromadzenie, a wynikający z przypadającego okresu świątecznego. Zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2011 r. referendarz sądowy przychylił się do powyższego, tj. wstrzymał się od rozpoznania złożonego wniosku do wskazanego przez stronę terminu. Dnia [...]r. do akt sprawy nadesłano szereg dokumentów źródłowych obrazujących wysokość posiadanego przez żonę skarżącego zadłużenia wobec dostawców, a także zawarte w dniu [...]r. porozumienie, na mocy którego rozwiązała ona umowę najmu lokalu usługowego przy ul. [...] w B.. Jak wynika z zeznania podatkowego za 2010 r. prowadzona przez nią firma osiągnęła wówczas przychód rzędu 384.519,03 zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania w kwocie 378.651,16 zł przyniósł jej dochód w wysokości 5.867,87 zł. Dodatkowo przedłożono zaświadczenie z dnia [...]r. wystawione przez Prezydenta Miasta B. potwierdzające fakt zawieszenia działalności prowadzonej przez A.C. na okres ośmiu miesięcy. Ta w ubiegłym roku podatkowym przyniosła mu bowiem stratę w kwocie 2.897,94 zł (vide: zeznanie PIT-36). Tymczasem ponoszone przez niego wydatki z tytułu utrzymania mieszkania o pow. 38,68 m2 obejmują: czynsz (358,37 zł), UPC (181,29 zł), gaz (289,21 zł) oraz energię elektryczną (147,92 zł). Natomiast w piśmie z dnia [...] r. skarżący wyjaśnił, iż pozostałych dokumentów nie jest w stanie nadesłać z uwagi na odpłatność wystawianych przez Urząd Skarbowy zaświadczeń. Dlatego też wniósł o uznanie za prawdziwe zawartych na druku PPF oświadczeń. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku zarówno w całości jak i w części. Podkreślić wszakże w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Tymczasem analiza przedłożonych do akt dokumentów źródłowych nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, iż skarżący z jednej strony podaje, iż źródłem dochodów jego żony jest prowadzona działalność gospodarcza, w ramach której od lipca do września 2011 r. wypracowała ona przychód wielkości 21.822,04 zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania rzędu 20.759,79 zł przyniósł zysk w kwocie 1.062,25 zł. Natomiast dalej podaje, iż z uwagi na posiadane zadłużenia wobec dostawców zlikwidowała ona sklep w dniu [...]r. Okoliczność tą następnie dokumentuje zawartym porozumieniem o rozwiązaniu umowy najmu lokalu usługowego położonego przy ul. [...] w B. Do dnia dzisiejszego nie wyjaśnił jednak czy w związku z powyższym żona całkowicie zakończyła prowadzoną działalność czy też prowadzi ją nadal ale w innym miejscu bądź w pozostałych punktach sprzedaży. Stosowne zaświadczenie wystawione przez właściwy miejscowo organ jednostki samorządu terytorialnego wskazujące na dokonane w tym zakresie zmiany nie zostało bowiem nadesłane. Podczas gdy powyższe ma istotne znaczenie w sprawie. Podobnie jak fakt, iż syn skarżącego jest osobą pełnoletnią, kontynuującą naukę w systemie zaocznym. Powyższe oznacza bowiem, iż może osiągać własne dochody. Dopóki jednak skarżący nie wykaże przy pomocy stosownego dokumentu źródłowego, iż tego nie czyni jego wniosek nie może zostać uwzględniony. Ogólnikowe informacje podane w tym zakresie nie mogą być przecież uznane za wystarczające. Tym bardziej, że kwestia ponoszenia związanych z edukacją syna opłat również nie została w żaden sposób podana, a przecież te z pewnością są ponoszone. Dlatego też przyjąć należało, iż przedłożony przez skarżącego w sposób wybiórczy materiał dowodowy nie pozwalał na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Co więcej jako niekompletny nie mógł w pełni zobrazować jego aktualnej sytuacji finansowej. Stosowne dokumenty wskazujące na wysokość posiadanego zadłużenia z tytułu składek ZUS oraz podatku VAT nie zostały bowiem nadesłane, mimo iż przychylono się do wniosku strony o przedłużenie terminu do ich przedłożenia. Wprawdzie skarżący wskazał, iż z uwagi na odpłatność wystawianych zaświadczeń nie jest w stanie ponieść dodatkowych opłat, nie mniej jednak nic nie stało na przeszkodzie, aby podane w rubryce nr 5 formularza dane w inny sposób udokumentować. Skoro bowiem wpisano tam konkretne kwoty to skarżący musiał się przecież posiłkować odpowiednimi dokumentami, w oparciu o które dokonał stosownego wyliczenia. Te jednak również nie zostały nadesłane. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić złożonego wniosku nawet w części, jako że w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.