III SA/Gl 1832/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego postanawia 1. zwolnić A.C. z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, 2. ustanowić dla A.C. doradcę podatkowego z urzędu. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) A.C. pismem datowanym z tego samego dnia złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2012 r. odmawiającego przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 lutego 2012 r. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 tejże ustawy strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarza z dnia 24 stycznia 2012 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioskiem z [...] r. skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika w postaci doradcy podatkowego. Wniosek ten uzasadnił niemożnością podjęcia jakichkolwiek kosztów postępowania związanych ze sprawą. W złożonym formularzu PPF sprecyzował, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i studiującym zaocznie synem, który nie pracuje. Od dnia [...] r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Jedynym dochodem rodziny są dochody z działalności gospodarczej jego żony wynoszące za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2011 r. w sumie 1.062,25 zł i od 20 września 2011 r. emerytura skarżącego w wysokości 917,48 zł. Tymczasem ponoszone niezbędne wydatki obejmują opłaty za telefon (89,01 zł), CANAL+ Cyfrowy (106,30 zł), UPC (60,56 zł), energię elektryczną (79,75 zł), gaz (123,17 zł) oraz czynsz (367,59 zł). Ponadto na skarżącym ciąży szereg zaległości, których nie jest w stanie spłacić, w tym składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w łącznej kwocie 71.766,38 zł oraz podatku VAT w wysokości 2.346.468,41 zł. Skarżący ponadto zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, co udokumentował zaświadczeniem Prezydenta Miasta B., bowiem za ostatni rok przyniosła mu stratę w kwocie 2.897,94 zł. Na posiadany rachunek bankowy w Banku "A" nie wpływają żadne środki, a w związku z saldem debetowym na koncie Bank "B" wypowiedział mu zawartą umowę. Jedynie jego żona w ramach prowadzonej działalności osiągnęła przychód rzędu 384.519,03 zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania w kwocie 378.651,16 zł przyniósł dochód wielkości 5.867,87 zł. Żona jest zadłużona u swoich dostawców na kwotę ok. 9.000,00 zł, a sklep jaki prowadziła został zlikwidowany z uwagi na brak dochodów w dniu [...] r. Do prowadzonego przez żonę rachunku bankowego skierowana została egzekucja komornicza i jego saldo od 1 lutego 2011 r. do 31 marca 2011 r. wykazywało stan zerowy. Skarżący został wezwany przez referendarza sądowego o uzupełnienie danych zawartych we wniosku w zakresie objętym wezwaniem z dnia [...] r. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący złożył wniosek o przedłużenie zakreślonego mu terminu do złożenia wymaganych dokumentów. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący poinformował, iż ma trudności w uzyskaniu zaświadczeń o zaleganiu w podatkach wynikające z konieczności opłacenia opłatami skarbowymi wniosków, na co go nie stać. Postanowieniem z 24 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem datowanym na dzień [...] r. W sprzeciwie skarżący wyjaśnił, że wraz z pismem z dnia [...] r. przesłał zaświadczenie z ZUS w S. o zaległościach składkowych oraz kserokopie pism z Urzędu Skarbowego w B. informujące o sposobie załatwienia sprawy, które powinny być uwzględnione. Do sprzeciwu dołączył pismo z banku "A" o prowadzonych wobec niego postępowaniach egzekucyjnych i zamknięciu rachunków bankowych w związku z brakiem obrotów, zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę B.C., dwa pisma z banku "A" o zerowym saldzie rachunków bankowych obojga małżonków i zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w B. o zaległościach podatkowych skarżacego z tytułu podatku VAT w kwocie 2.346.468,41 zł. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z dołączeniem do sprzeciwu wspomnianych wyżej zaświadczeń zasadny jest wniosek, że skarżący spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy, przemawiające za zwolnieniem go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie i przyznaniem mu doradcy podatkowego. Kwota pozostających do spłacenia należności publicznoprawnych i innych zobowiązań znacznie przewyższa możliwości płatnicze skarżącego i jego żony. Skoro zatem skarżący zamierza powierzyć prowadzenie sprawy przed sądem doradcy podatkowemu i nie byłby w stanie pokryć wynagrodzenia owego pełnomocnika bez uszczerbku dla ciążących na nim należności publicznoprawnych a w konsekwencji także kosztów utrzymania siebie i swojej rodziny zasadne jest dofinansowane w tym zakresie przez Skarb Państwa. Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, że strona skarżąca uprawdopodobniła, iż nie posiada koniecznych środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego, oraz ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W ocenie Sądu strona uprawdopodobniła, że nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Sąd stwierdził, że przedstawione przez skarżącego dokumenty pozwalają ocenić rzeczywisty obraz jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Okoliczności podniesione w sprzeciwie i przedłożone przez skarżącego dokumenty dają podstawę do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił jak w sentencji.