III SA/Gl 1864/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 1864/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 lutego 2016r.; 2) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. Żądanie to powtórzyła na druku urzędowego formularza, gdzie podała, że wspólne gospodarstwo prowadzi z mężem. Poza mieszkaniem o pow. [...] m2 innych składników majątku nie posiada. Ich jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 900,00 zł netto, który w całości przeznaczają na bieżące opłaty. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy dołączyła decyzję o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną z dniem [...] r., zaświadczenie o wypłaconych zasiłkach z ubezpieczenia społecznego za okres od 16 marca 2014 r. do 2 września 2015 r. oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie referendarza do nadesłania dokumentów źródłowych przedłożyła jedynie przedsądowe wezwanie do zapłaty kwoty 20.149,52 zł tytułem zaległości czynszowych wobec A, powiadomienie o wpisaniu skarżącej do rejestru dłużników w związku z niespłaconym zadłużeniem z tytułu umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, wyciąg z rachunku bankowego męża, którego saldo końcowe wynosiło (-) 11,84 zł oraz informację o możliwości przeprowadzenia czynności egzekucyjnych w miejscu zamieszkania w związku z posiadanym przez męża zadłużeniem wynoszącym 10.753,62 zł. Pozostałe dokumenty, o które była wzywana, mimo że uwzględniono jej wniosek o przedłużenie terminu do ich nadesłania nie zostały przedłożone. Dlatego też referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 lutego 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W jego motywach stwierdził, że skarżąca nie przedłożyła dokumentów źródłowych obrazujących posiadane dochody i ponoszone wydatki, w tym również odnoszące się do jej męża, a zatem nie udowodniła, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Nie zgadzając się z powyższym skarżąca złożyła stosowny środek zaskarżenia to jest sprzeciw. W jego uzasadnieniu domagała się przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdziła, że dostarczyła stosowne dokumenty źródłowe, które posiadała, a które obrazowały jej sytuację finansową. Poinformowała, że od maja 2015 r. po raz drugi trafiła na leczenie do Poradni Leczenia [...] i [...]. Okoliczność ta w jej ocenie powinna być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy co do meritum. Będąc pod wpływem zażywanych leków [...] terminowe wywiązywanie się z nałożonych obowiązków, nie jest możliwe. Dlatego też wystąpiła o przedłużenie terminu do nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych, które zobowiązała się przedłożyć po zakończonej terapii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. stanowi, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Ponieważ przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności podniesione w sprzeciwie wraz z dokumentacją źródłową znajdującą się w aktach sprawy rzeczywiście uzasadniają przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od [...] r. skarżąca jest przecież osobą bezrobotną. Wprawdzie kwota przyznanego jej zasiłku w zaświadczeniu wystawionym przez urząd pracy nie została podana, niemniej jednak mając na uwadze to, że w okresie od 4 maja do 24 lipca 2015 r. przebywała na leczeniu szpitalnym i pobierała zasiłek z ubezpieczenia społecznego, złożone w treści urzędowego formularza oświadczenie, z którego wynika, że dochody skarżącej wynoszą 900,00 zł uznać należało za wystarczające w tym zakresie. Tym bardziej, że stan jej zdrowia wymaga ponownej terapii w Poradni Leczenia [...] i [...] (vide: zaświadczenie z 15 lutego 2016 r.), co oznacza, że możliwości finansowe i zdolności zarobkowe skarżącej w najbliższym czasie nie ulegną zmianie. Posiada bowiem zadłużenie wobec A oraz B S.A. i nie może liczyć na pomoc męża, gdyż wobec jego osoby również prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na kwotę 10.753,62 zł. Wprawdzie z akt sprawy o sygn. [...] ustalono, że mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą. Ta jednak przynosi straty. Ponadto posiadany przez męża rachunek bankowy wykazuje saldo ujemne (vide: wyciąg z 1 grudnia 2015 r.). W tej sytuacji za zbędne tut. Sąd uznał zobowiązanie się skarżącej do nadesłania po zakończonej terapii dodatkowych dokumentów źródłowych obrazujących jej stan finansowy. Z akt sprawy wynika bowiem w sposób wystarczający, że skarżąca rzeczywiście nie jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Dlatego też Sąd w składzie tu orzekającym postanowił jak w sentencji na podstawie art. 260 ustawy p.p.s.a.