III SA/Gl 1868/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na ww. postanowienie strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych. Wnioskodawca zaznaczył, że przedstawione dokumenty w sposób dostateczny odzwierciedlają jego trudną sytuację finansową i skłaniają do stwierdzenia, że nie jest on w stanie uiścić opłaty w tak znaczącej wysokości bez uszczerbku dla swoich bliskich i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi on pięcioosobowe gospodarstwo domowe w skład którego wchodzą: żona K. L.-G. oraz dzieci: A. G. (15 lat); E. G. (17 lat) i K. G. (28 lat). Żona skarżącego jest osobą bezrobotną, natomiast najmłodsze dzieci: E. i A. nie osiągają żadnego dochodu. Z kolei najstarsza córka ma na utrzymaniu dwójkę swoich małoletnich dzieci i prowadzi działalność gospodarczą, która jednak aktualnie, wg oświadczenia wnioskodawcy złożonego na druku PPF, nie przynosi żadnego dochodu. Na wspólny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy składa się jedynie dochód miesięczny w kwocie 6.000 zł netto, osiągany z prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza córki skarżącego, wg jego oświadczenia, nie przynosi aktualnie żadnego dochodu. Z oświadczenia skarżącego o majątku wynika, że strona nie posiada żadnego majątku ruchomego, żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego jego małżonki i dorosłej córki K. G., z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca otrzymał to wezwanie w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to wezwanie, znajdującej się w aktach sądowych sprawy. W odpowiedzi na to wezwanie strona nadesłała pismo procesowe z dnia [...] r., w którym wniosła o zakreślenie dodatkowego terminu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek powyższy został uwzględniony przez referendarza sądowego i zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2015 r. przedłużono ten termin o siedem dni, od dnia otrzymania zarządzenia o przedłużeniu terminu. Zarządzenie przedłużające termin do wykonania wezwania z dnia [...] r. zostało doręczone ze skutkiem prawnym wnioskodawcy w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to wezwanie, znajdującej się a w aktach sądowych sprawy. Przesyłkę zawierającą to wezwanie odebrała żona wnioskodawcy – K. L.-G., a więc jego dorosły domownik. Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły do akt żadne materiały źródłowe, o które wnioskodawca był wzywany. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku R. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd, jak również referendarz sądowy rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Skarżący w ogóle nie wykazał jaki jest jego aktualny, obecny stan majątkowy. Wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r., wzywające stronę do uzupełnienia i udokumentowania danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, zostało doręczone w sposób prawidłowy na jej adres, wskazany w skardze i na druku urzędowym formularza PPF. Przesyłka zawierająca to wezwanie została doręczona wnioskodawcy w dniu [...] r. Wniosek o przedłużenie terminu do wykonania wezwania został uwzględniony zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2015 r., a przesyłkę doręczono wnioskodawcy ze skutkiem prawnym w dniu [...] r. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia [...] r. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.