III SA/Gl 187/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu ponieść w jakiejkolwiek części koszty postępowania sądowego. Na stronie ciążą kredyty i pożyczki, natomiast pracodawca pozostaje niejednokrotnie w zwłoce z zapłatą wynagrodzenia. Skarżący zaznaczył, że wnosi o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata R.P., który reprezentował go już w toku dotychczasowych postępowań przed organami podatkowymi. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 61 m2 o wartości 360.000 zł. Z jego oświadczeń wynika, że nie posiada oszczędności, innych nieruchomości, rzeczy ruchomych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Skarżący oświadczył, że posiada udziały w spółkach: "A" Sp. z o.o. i "B" Sp. z o.o. Na jedyny dochód miesięczny wnioskodawcy składa się wynagrodzenie w kwocie 4.658,93 zł. Skarżący oszacował w sposób następujący swoje wydatki: rata kredytu mieszkaniowego (635 CHF); pożyczka ekspresowa (2.258 zł); czynsz za mieszkanie (513 zł); opłata za prąd (66,36 zł); opłata za gaz (43,33 zł). Załącznikami do wniosku były: kserokopie druczków wskazujących na opłaty za media ponoszone przez skarżącego; zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach wnioskodawcy; wyciąg z jego rachunku bankowego w "C" za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.; umowa kredytowa (kredyt hipoteczny nr [...]); umowa pożyczki ekspresowej nr [...]; odpis skrócony aktu małżeństwa oraz zaświadczenia o zameldowaniu skarżącego i jego żony. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 2 marca 2018 r., skarżący nadesłał pismo z dnia [...] r., w którym oświadczył, że de facto nie osiąga dochodów z udziałów w dwóch wymienionych na druku PPF spółkach (tj. "A" Sp. z o.o. i "B" Sp. z o.o.). Z kolei wraz z pismem procesowym z dnia [...] r. skarżący nadesłał kserokopię swojego zeznania podatkowego PIT-37 za 2016 r. Wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. wnioskodawca nadesłał oświadczenia o wypowiedzeniu umów (kredytowej i rachunku bankowego) w "C" (z [...] i [...] r.); zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w "D" i "E" (z [...] r.); informacje z "D" o zajęciu egzekucyjnym konta skarżącego oraz informacje o zerowym saldzie i braku operacji w bieżącym roku na rachunkach skarżącego prowadzonych w "C". Z kolei w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 25 maja 2018 r. skarżący oświadczył (pismo z dnia [...] r.), że pełnomocnictwo dla adwokata R.P. zakończyło się na etapie postepowania podatkowego w drugiej instancji. Z uwagi na sytuację majątkową, skarżący nie umocował tego adwokata do sporządzenia skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne i do reprezentowania go w postepowaniu sądowym. Załącznikiem do pisma jest stosowne oświadczenie adwokata R.P. – potwierdzające powyższe oświadczenie skarżącego. Rozpoznając wniosek skarżącego w niniejszej sprawie, uwzględniono również wezwanie referendarza sądowego w sprawie I SA/Gl 352/18 (pismo z dnia 4 czerwca 2018 r.). Dotyczy to w szczególności: nadesłania do akt aktualnych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego (zarówno prywatnych, jak i obsługujących prowadzoną przez niego działalność gospodarczą); wykazanie dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę; udokumentowanie zbycia udziałów w firmie "F" Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej; nadesłania zaświadczenia z firmy "B" Sp. z o.o. oraz wykazanie ewentualnego rozwiązania zatrudnienia w "G" Sp. z o.o. Stronę wezwano także do wykazania aktualnych kosztów jej utrzymania. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A.A., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił swojego obecnego stanu majątkowego w sposób wyczerpujący i przejrzysty. Co więcej, wnioskodawca pominął istotne okoliczności swojego aktualnego stanu majątkowego, co poddaje w wątpliwość rzetelność i wiarygodność całości jego oświadczeń złożonych w tym postępowaniu. Skarżący przedstawił swój stan majątkowy w taki sposób, aby wykazać swoją sytuację majątkową jako ciężką, a w konsekwencji, uzasadniającą uwzględnienie jego wniosku. Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy musi być poprzedzone analizą materiałów źródłowych obrazujących aktualny stan majątkowy wnioskodawcy. Przedłożone przez skarżącego materiały źródłowe powinny potwierdzać złożone przez niego oświadczenia (w tym zamieszczone na druku urzędowego formularza PPF). Oświadczenia te również powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, tj. powinny być prawdziwe. Tymczasem w tej sprawie, skarżący pominął istotne okoliczności dotyczące jego stanu majątkowego, ukrywając zasadnicze fakty. W tej sytuacji oświadczenia skarżącego nie są wiarygodne, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki prowadzące do uwzględnienia jego wniosku. Z nadesłanych materiałów źródłowych wynikać miało, że skarżący prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący jest żonaty, w jego małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca mieszka w K., natomiast jego żona – w B.. Należy jednak wątpić, że skarżący rzeczywiście prowadzi całkowicie oddzielne gospodarstwo domowe w stosunku do swojej żony M.A.. Z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (dalej w skrócie: "CEIDG") wynika, że skarżący prowadzi firmę "H" – stałym miejscem wykonywania tej działalności i adresem do doręczeń tej firmy jest B., ul. [...] ([...] B.). Co istotne, adres ten jest jednocześnie miejscem zameldowania na pobyt stały żony skarżącego M.A.. Skarżący całkowicie pominął fakt prowadzenia tej firmy. Natomiast z informacji zawartej w CEIDG wynika, że status tej działalności gospodarczej jest aktywny – firma funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Ponadto P.A. (najprawdopodobniej syn skarżącego) i R.A. są wspólnikami firmy "G" Sp. z o.o. w K. (nr [...]), a skarżący jest prezesem jednoosobowego zarządu tej spółki. Ta właśnie firma jest pracodawcą strony skarżącej. Z rejestru wynika, że spółka ta funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie jest objęta postępowaniem upadłościowym, ani nie znajduje się w likwidacji. Z faktu tego wnioskować należy, że skarżący pozostaje w relacjach zawodowych i gospodarczych z R.P. – adwokatem, o którego ustanowienie w sprawie, jako pełnomocnika z urzędu wnosił. Skarżący jest również wspólnikiem firmy "B" Sp. z o.o. w I. (nr [...]). Ta spółka również funkcjonuje w obrocie gospodarczym i brak jest danych o jej ewentualnych trudnościach rynkowych. Z zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 i 2017 r. wynika, że dochód roczny skarżącego wyniósł odpowiednio: 118.665 zł i 113.055,45 zł. Skarżący był wzywany w sprawie o sygn. akt: I SA/Gl 352/18 do nadesłania do akt sprawy aktualnych wyciągów ze swoich rachunków bankowych (zarówno prywatnych, jak i obsługujących prowadzoną przez niego działalność gospodarczą). Tymczasem skarżący przedłożył do akt sprawy wyciąg tylko z jednego rachunku bankowego (w "C" oraz wypowiedzenie umowy rachunku bankowego przez bank z dnia [...] r.). Rachunek ten obrazuje obroty do dnia 20 listopada 2017 r. Brak w aktach aktualnych wyciągów z innych rachunków bankowych, które skarżący niewątpliwie posiada – odnosi się to co najmniej do rachunku obsługującego "H" w B.. Z wyżej przedstawionych okolicznści wynika, że niezależnie od zaciągniętych kredytów, wypowiedzeń umów kredytowych, czy też toczących się egzekucji, skarżący posiada inne źródła dochodów, z których może wygospodarować środki pieniężne i przeznaczyć je na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Ponadto, skarżący powinien również być w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika procesowego we własnym zakresie. Tym bardziej, że jest prezesem spółki, której wspólnikiem jest adwokat R.A.. Odnośnie natomiast zaciągniętych przez wnioskodawcę kredytów i obowiązku ich spłacania, należy stwierdzić, że okoliczności te nie są przesłankami uwzględnienia złożonego wniosku. Trzeba bowiem zasygnalizować, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W konsekwencji ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić należy, że sam fakt pominięcia i nieujawnienia wielu istotnych faktów dotyczących aktualnego stanu majątkowego skarżącego uzasadnia nieuwzględnienie jego wniosku. Skarżący ukrył fakt prowadzenia firmy "H’ w B., nie ujawnił również istotnych okoliczności dotyczących spółek, których jest wspólnikiem, bądź członkiem zarządu. Brak jest aktualnych wyciągów z rachunków bankowych (np. z rachunku bankowego prowadzonego dla "H" w B.). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.