III SA/Gl 1875/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (odpowiedzialności osoby trzeciej) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści wniesionej skargi skarżący zamieścił dodatkowy wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Powyższy powtórzył następnie na druku urzędowego formularza czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia 22 grudnia 2011 r. W jego uzasadnieniu podał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i córką. Jedynym źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 1.500,00 zł brutto, jako że na skutek podejmowanych czynności egzekucyjnych zablokowano konta bankowe jego firmy, co uniemożliwia osiąganie jakichkolwiek dochodów z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 20 stycznia 2012 r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów wskazujących na wysokość ponoszonych przez skarżącego z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, podatek od nieruchomości itp.; - nadesłanie wystawionego przez zakład pracy zaświadczenia o zarobkach żony skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz informacji o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w postaci PIT-11 za 2011 r.; - przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku gdyby uzyskanie takich wyciągów (w związku z zajęciem) nie było możliwe należało nadesłać zaświadczenie z banku informujące o wysokości zajęć, o sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku; - nadesłanie odpisów lub kserokopii składanych przez skarżącego w ciągu ostatnich trzech miesięcy, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą deklaracji VAT, a także prowadzonych za wskazany okres ksiąg handlowych bądź podatkowej księgi przychodów i rozchodów, raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii złożonych przez skarżącego i jego żonę za 2010 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości wszystkich osiągniętych w 2010 r. dochodów; - udokumentowanie przy pomocy odpisu z księgi wieczystej do kogo należy nieruchomość wskazana jako adres zamieszkania i na jakich zasadach wnioskodawca z niej korzysta; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w podanym w rubryce nr 2.1 formularza miejscu zamieszkania; - wyjaśnienie czy córka skarżącego kontynuuje naukę i czy z tego tytułu ponoszone są dodatkowe wydatki, jeżeli tak to w jakiej wysokości; - udokumentowanie przywołanego we wniosku faktu, iż Dyrektor Izby Celnej w K. prowadzi wobec wnioskodawcy czynności egzekucyjne. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik strony wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na rozległy zakres żądanych dokumentów. Tymczasem skarżący przy piśmie z dnia [...] r. nadesłał: zaświadczenie o zarobkach żony, informację o jej dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2011, zeznanie podatkowe małżonków za rok 2010, rachunki ponoszonych przez nich opłat za energię elektryczną (355,99 zł) i telefon (59,20 zł) oraz wezwanie do zapłaty podatku od nieruchomości za listopad 2011 r. w wysokości 178,80 zł. Dodatkowo przedłożył tytuł wykonawczy z [...]r. wraz z wezwaniem do dobrowolnej zapłaty ciążących na nim zaległości z tytułu podatków datowane na [...]r. Zarządzeniem z dnia 17 lutego 2012 r. referendarz sądowy uwzględnił podane przez pełnomocnika okoliczności przedłużając o siedem dni zakreślony w wezwaniu z dnia 20 stycznia 2012 r. termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do dnia dzisiejszego pozostałe dokumenty źródłowe nie zostały jednak nadesłane. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, iż użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący, mimo że uwzględniono żądanie jego pełnomocnika w przedmiocie przedłużenia terminu do wykonania wezwania z dnia 20 stycznia 2012 r. do dnia dzisiejszego nie nadesłał wszystkich dokumentów źródłowych potwierdzających jakoby prowadzona przez niego działalność gospodarcza na skutek dokonywanych czynności egzekucyjnych nie przynosiła żadnych dochodów. Zeznanie podatkowe za rok 2010 nie może bowiem w sposób wystarczający obrazować aktualnej kondycji finansowej jego firmy. Tym bardziej, że nie przedłożono żadnego dokumentu wskazującego na profil prowadzonej działalności, a nadto że ta jest nierentowna. Składane w jej ramach deklaracje VAT, a także prowadzone za wskazany okres, tj. ostatnich trzech miesięcy księgi handlowe bądź podatkowa księga przychodów i rozchodów, raporty kasowe, wyciągi z rachunków bankowych oraz ewidencja środków trwałych nie zostały bowiem nadesłane, mimo iż przychylono się do wniosku o przedłużenie terminu do ich nadesłania. Brak było również stosownego dokumentu źródłowego, z którego można byłoby wnioskować, że powyższe nie są prowadzone bądź że podatnik nie rozlicza się z urzędem skarbowym z tytułu zarejestrowanej na jego nazwisko działalności. Stąd weryfikacja złożonego oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny, spowoduje uiszczenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków. Orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne. Dlatego też przyjąć należało, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.