III SA/Gl 190/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], nr [...], strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, skarżąca stwierdziła, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji gospodarczo – finansowej. Prowadzona przez spółkę działalność gospodarcza stanowi jej jedyne źródło utrzymania. Trudna sytuacja na rynku krajowym znajduje odzwierciedlenie w branży, w której wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą. Wynik działalności gospodarczej spółki za rok 2008 wykazuje stratę w kwocie [...] zł (korekta CIT – 8 za 2008 r.). Spółka zatrudnia [...] osób oraz [...] uczniów do nauki zawodu i z tego tytułu płaci tym osobom wynagrodzenia oraz reguluje stosowne należności publicznoprawne. Spółka ponosi stałe wydatki w postaci opłat za energię elektryczną ([...] zł w rozliczeniu dwumiesięcznym), za wodę ([...] zł), wywóz śmieci ([...] zł), czynsz dzierżawy pomieszczeń ([...] zł). Ponadto, skarżąca zobligowana jest do uiszczania rocznych opłat z tytułu koncesji ([...] zł), podatku lokalnego ([...] zł) oraz opłat za ogrzewanie pomieszczeń i ciepłą wodę (ok. [...] zł). Kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...] zł. Stan rachunku bankowego wnioskodawcy na dzień [...] wyniósł [...] zł (już po uiszczeniu obowiązkowych opłat). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca złożyła żądanie przyznania jej prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącej spółki należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy podkreślić generalną zasadę, zgodnie z którą to same strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Prawo pomocy jest instytucją proceduralną, która tworzy wyłom od tej generalnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego. W sytuacji, w której stronie zostanie przyznane prawo pomocy, koszty postępowania sądowego są pokrywane z budżetu państwowego. Fakt ten powoduje, że korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Odnosi się to więc do sytuacji, w których wnioskodawca nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Należy stwierdzić, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wnioskodawca udokumentował swój aktualny stan majątkowy w sposób rzetelny i wyczerpujący. Z analizy przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że nie spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Faktem jest, że wnioskodawca wykazał stratę za rok 2008 w wysokości [...] zł. Z bilansu (wg stanu na dzień 31 grudnia 2008 r.) wynika także, że spółka posiada zobowiązania krótkoterminowe w kwocie [...] zł. Z drugiej jednak strony, w aktywach spółka posiada należności i roszczenia większej wartości ([...] zł), a poza tym w pozycji środków pieniężnych widnieje kwota [...] zł, z czego [...] zł to środki pieniężne znajdujące się w banku. Wskazuje to na to, że w dniu na który sporządzono bilans spółki, skarżąca posiadała znaczną ilość gotówki w kasie. Przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy, złożonego przez osobę prawną, prowadzącą działalność gospodarczą, istotne jest przede wszystkim to, czy spółka posiada środki na poniesienie kosztów sądowych. Fakt ten jest bezpośrednio związany z tym, czy podmiot ten zachowuje płynność finansową. Niezależnie od tego jaki stan finansowy spółki obrazują poszczególne zapisy w bilansie, należy zwrócić uwagę na obrót spółki, tj. na częstotliwość, z jaką środki pieniężne wpływają na jej konto, oraz – w tym samym aspekcie – na kwoty, które są wyprowadzane z jej rachunku bankowego. Z nadesłanych przez spółkę deklaracji VAT – 7 za sześć ostatnich miesięcy wynika, że spółka prowadzi aktywnie działalność gospodarczą i wykazuje przez cały ten okres stabilny obrót. Podstawa opodatkowania za poszczególne miesiące wynosi od [...] zł do [...] zł. Ponadto z raportu kasowego (stan na dzień [...]) skarżącej spółki wynika, że uzyskuje ona regularny przychód. Czterokrotnie do kasy spółki wpłynęły kwoty pieniężne w granicach od [...] zł do [...] zł ([...] i [...]). Z kolei liczne rozchody na zakup towaru i paliwa nie przekroczyły natomiast jednorazowo kwoty [...] zł. Z raportu tego wynika, że w [...] przychód spółki wyniósł [...] zł, podczas gdy z kasy spółki wyszło jedynie [...] zł. Uwzględniając to, że wniesionymi skargami zainicjowane zostały trzy sprawy sądowe (III SA/GL 188/10 – 190/10), w których łączny wpis sądowy od skarg zamykałby się w granicach [...] zł. Kwota ta nie przekracza przychodu, jaki wnioskodawca uzyskał w lutym bieżącego roku. Wnioski co do płynności finansowej wnioskodawcy, potwierdza również analiza wyciągu z rachunku bankowego skarżącej spółki za okres od dnia [...] do dnia [...]. Niezależnie od tego że transakcje uznaniowe nieznacznie tylko przewyższają transakcje obciążeniowe, to biorąc pod uwagę regularny wpływ na konto spółki większych kwot pieniężnych, można stwierdzić, że skarżąca jest w stanie wygospodarować odpowiednią kwotę pieniężną, wystarczającą na pokrycie całości wpisu – i to we wszystkich trzech sprawach. Należy zaznaczyć, że w orzecznictwie panuje pogląd, że prawo pomocy, jako instytucja wyjątkowa powinno znaleźć zastosowanie tylko i wyłącznie w tych przypadkach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (tak w postanowieniu NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt: GZ71/04, publ. W ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz.8) W realiach przedmiotowej sprawy z pewnością nie można stwierdzić, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na względzie powyższe uznano, iż wnioskodawca nie wykazał, że rzeczywiście nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.