III SA/Gl 190/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy wszczęcia postępowania) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. nr [...] z [...] r., skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje przeciętny dochód miesięczny w kwocie [...] zł. Dochód ten na przestrzeni ostatnich lat nieustannie się jednak zmniejsza, przy jednoczesnych wysokich kosztach jego uzyskania oraz wysokich wydatkach bieżących. Strona zaciągnęła na potrzeby inwestycyjne kredyty bankowe i na ich poczet uiszcza obecnie raty w kwocie [...] zł, nadto posiada również inne zobowiązania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym skarżącego wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami: Z. N. ([...] lat), A. N. ([...] lat), ze swoją narzeczoną M. S. ([...] lata) oraz jej córką O. S. ([...] lat). M. S. prowadzi działalność gospodarczą, jednakże aktualnie przynosi ona stratę. R. N. oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Posiada również zabudowania swojego przedsiębiorstwa: biuro i halę magazynową. Jak również samochód osobowy i samochody dostawcze. Ponadto oświadczył, że na miesięczne obciążenia finansowe składa się ok. [...] zł, jako stałe obciążenie kredytowe, jak również inne zobowiązania. Pismem z dnia 14 marca referendarz sądowy wezwał stronę za pośrednictwem pełnomocnika procesowego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku, obrazujących jej aktualny i rzeczywisty stan majątkowy. Wezwanie to uwzględniało także stan majątkowy M. S., z którą wnioskodawca wg swojego oświadczenia prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Doręczono go pełnomocnikowi w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki znajdującego się w aktach sprawy. W odpowiedzi na wezwanie wpłynęło do akt sprawy pismo procesowe pełnomocnika w którym oświadczył, że w odpowiedzi na wezwanie nadsyła: wyciągi bankowe wnioskodawcy i M. S., oświadczenia dotyczące kredytów bankowych, zaświadczenia meldunkowe, dokumentację dotyczącą nieruchomości, oświadczenia dotyczące aktualnych kosztów utrzymania oraz dokumentację działalności gospodarczych prowadzonych przez wnioskodawcę i M. S. Jednak w rzeczywistości załączników do tego pisma nie nadesłano. W związku z tym postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. (wpływ do Sądu [...] r.) pełnomocnik R. N. przesłał: - zestawienie operacji na rachunku bankowym prowadzonym dla działalności gospodarczej wnioskodawcy w "A"; - zestawienie operacji na rachunku bankowym prywatnym wnioskodawcy prowadzonym w "A"; - zestawienie operacji na rachunku bankowym prowadzonym dla działalności gospodarczej M. S. w "A"; - kopie zeznań o wysokości osiągniętego dochodu przez R. N. za rok 2013 i kopie zeznań o wysokości osiągniętego dochodu przez M. S. za rok 2012 r.; - zaświadczenie meldunkowe; - bilans z księgi prowadzonej dla działalności gospodarczej Strony; - ewidencję środków trwałych prowadzoną dla działalności gospodarczej R. N.; - zestawienie roczne za rok 2014 dla działalności gospodarczej M. S.; - oświadczenie strony o ponoszonych kosztach utrzymania z załącznikami i o ciążącym na nich zobowiązaniach kredytowych wraz z załącznikami; - oraz wydruk treści księgi wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości posiadanej przez skarżącego. Pismem z dnia [...] r. (wpływ do Sadu [...] r.) pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od postanowienia referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza, który nie został odrzucony, postanowienie to traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei, zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku R. N., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. W związku z tym, należy stwierdzić, że z dokumentów nadesłanych do tutejszego Sądu uznał, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w wysokości [...] zł. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że miesięczne dochody skarżącego wynoszą ok. [...] zł, a ponoszone wydatki wraz z kosztami wyżywienia, lekami i kosztami ponoszonymi na kształcenie dzieci (np. wycieczki, korepetycje) wynoszą ok. w łącznej kwocie [...] zł (oświadczenie skarżącego). Z nadesłanych dokumentów wynika również, że skarżący spłaca co miesiąc raty dwóch kredytów w łącznej wysokości ok. [...] zł. Dlatego też z przedstawionej przez skarżącego sytuacji majątkowej (jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2, nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, biura i hali magazynowej, a także samochodu osobowego i samochodów dostawczych) i finansowa skarżącego, zdaniem Sądu, nie daje podstaw do uznania, iż skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego, który w tej sprawie, stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi [...] zł, zwłaszcza, że stanowi ona zarazem górną granicę opłat, jakie będzie musiał ponieść w całym postępowaniu (kolejne opłaty mogą wynosić zaledwie po [...] złotych). Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.