III SA/Gl 190/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 maja 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 maja 2017 r. A Sp. z o.o. w T. (zwana dalej: A Sp. z o.o lub Spółka) reprezentowana przez tymczasowego pełnomocnika szczególnego radcę prawnego D. M. pismem z dnia 17 stycznia 2017 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. Do skargi dołączono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu pełnomocnik A Sp. z o.o. stwierdził, że dotychczasowy prezes Spółki został odwołany 12 maja 2016 r., przy czym zgodnie z informacją zawartą w KRS był to jedyny członek zarządu. Wyjaśnił, iż starania mające na celu ustalenie siedziby Spółki, miejsca prowadzenia działalności oraz kontakt z dotychczasowymi osobami reprezentującymi Spółkę okazały się bezskuteczne. Podniósł, iż w związku z tym podanie informacji o posiadanym przez Spółkę majątku, wypracowanym zysku lub poniesionej stracie w ostatnim roku obrotowym, kontach bankowych, czy zobowiązaniach okazało się niemożliwe. Referendarz sądowy pismem z dnia 29 marca 2017 r. wezwał tymczasowego pełnomocnika szczególnego do nadesłania w terminie siedmiu dni, następujących dokumentów źródłowych: - sprawozdania finansowego Spółki (to jest bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej oraz rachunku przepływów pieniężnych) za 2015 r., natomiast za rok 2016 nadesłanie bilansu, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych; - deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące wraz z raportami kasowymi z tego okresu; - zeznań podatkowych Spółki za 2015 r. i 2016 r. (natomiast w przypadku, gdyby zeznania podatkowe lub wskazane wyżej dokumenty nie były sporządzane należało przedłożyć zaświadczenie wystawione przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzające tenże fakt, a nadto zawierające informację, kiedy po raz ostatni skarżąca Spółka składała zeznanie podatkowe CIT-8, deklaracje podatkowe VAT-7, PIT-4R oraz informację PIT-11, a nadto kiedy po raz ostatni sporządzała sprawozdanie finansowe); - wskazujących czy prowadzone jest wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, jeżeli tak to do jakich składników majątku zostało ono skierowane; - wyciągów bądź wydruków ze wszystkich rachunków bankowych Spółki obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty). W odpowiedzi na powyższe tymczasowy pełnomocnik szczególny poinformował, iż z uwagi na rodzaj pełnomocnictwa jaki został mu udzielony oraz bezskuteczne próby kontaktu ze stroną skarżącą nie jest w stanie przedłożyć dokumentów wymienionych w wezwaniu. Postanowieniem z dnia 4 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, wskazując, że Spółka uchyliła się od wykonania wezwania z dnia 29 marca 2017 r. Referendarz stwierdził, iż działający w imieniu Spółki tymczasowy pełnomocnik szczególny nie nadesłał żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby sytuację finansową skarżącej Spółki. Podkreślono, że wprawdzie pełnomocnik Spółki poinformował, że prezes zarządu został odwołany 12 maja 2016 r., niemniej jednak okoliczność ta nie zwolniła Spółki ze sporządzenia wspomnianych wyżej dokumentów. Podobnie pozostałe dokumenty księgowe czy deklaracje VAT nie zostały przedłożone z uwagi na brak kontaktu z dotychczasowymi osobami reprezentującymi Spółkę, Referendarz podkreślił, iż wymagane informacje można było uzyskać w urzędzie skarbowym ubiegając się o wydanie stosownego zaświadczenia wystawionego w tym przedmiocie. Referendarz wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie tymczasowy pełnomocnik o dokument taki w ogóle nie wnioskował. Podniósł, że dotyczy to również rachunków bankowych Spółki, których posiadanie podlega zgłoszeniu we właściwym miejscowo urzędzie skarbowym, a zatem informacje o ich ewentualnym zajęciu można było pozyskać przy jego pomocy, a także do posiadanych przez Spółkę składników majątku stanowiących przedmiot zajęcia, o ile postępowanie egzekucyjne było do nich skierowane. Referendarz sądowy uznał, iż w tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, gdyż strona skarżąca uchyliła się od zaprezentowania stosownej dokumentacji obrazującej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik Spółki pismem z dnia 22 maja 2017 r. wniósł sprzeciw, w którym zażądał uchylenia postanowienia oraz przyznania prawa pomocy w wnioskowanym zakresie. Podkreślił, iż skarżąca Spółka nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych a rozstrzygnięcie wydane przez referendarz sądowego pozbawi ją możliwości dochodzenia swoich racji w postępowaniu sądowym. Do sprzeciwu nie dołączono żadnej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że A Sp. z o.o składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać trzeba, iż o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, a w jego treści powtórzono jedynie argumentację pełnomocnika dotyczącą bezskutecznych prób kontaktu ze stroną skarżącą, rodzaju pełnomocnictwa jaki został mu udzielony oraz wskazano na, zdaniem pełnomocnika, zbyt krótki okresu czasu na przedłożenie wymaganej dokumentacji, który uniemożliwia przedłożenie szeregu dokumentów źródłowych. Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżone postanowienie z dnia 4 maja 2017 r. odpowiada prawu, a referendarz sądowy słusznie stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżąca Spółka nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ślad za referendarzem zaakcentować należy, iż uprawdopodobnienie okoliczności podanych w treści urzędowego formularza nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i dowodami, a nie samo stwierdzenie, że na skutek braku kontaktu ze stroną skarżącą (niemożności ustalenia adresów dotychczasowych przedstawicieli Spółki) dostęp do dokumentów księgowych Spółki nie jest możliwy, skoro obowiązek wskazania miejsca ich przechowywania wynika z art. 5 ust. 2b pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 476 ze zm.) jak również z art. 11a ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1047 ze zm.), Sąd zwrócił uwagę, iż tymczasowy pełnomocnik szczególny, mimo wezwania, nie ubiegał się o wydanie stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego pozwalającego na stwierdzenie, kiedy po raz ostatni Spółka rozliczała się z urzędem skarbowym i jakie kwoty tam wykazała, a nadto kiedy po raz ostatni sporządzała sprawozdanie finansowe i jakie dane w nim zamieściła, ewentualnie czy wobec Spółki prowadzone było lub jest postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak to do jakich składników majątku było ono skierowane i z jakim skutkiem zostało zakończone. Nadto podkreślić trzeba, iż także do sprzeciwu nie dołączono żadnej dokumentacji źródłowej, a zatem ustalenie możliwości płatniczych i kondycji finansowej spółki w sposób nie budzący żadnych wątpliwości nadal nie było możliwe. Biorąc po uwagę przedstawione okoliczności, Sąd na mocy art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak na wstępie.