III SA/Gl 1904/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na powyższą decyzję skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku zawartym na urzędowym formularzu PPF skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, ponieważ uiszczenie ich spowodowałoby uszczerbek dla utrzymania jej samej oraz jej rodziny. Strona zaprzestała z końcem 2008 r. prowadzenia działalności gospodarczej, aktualnie jedynym źródłem utrzymania jej samej i rodziny jest wynagrodzenie za pracę. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim mężem A. oraz dwójką małoletnich, wspólnych dzieci: M. (17 lat) i K. (16 lat). Jedynie strona osiąga regularny, miesięczny dochód we wspólnym gospodarstwie domowym. Jest to wynagrodzenie za pracę w wysokości 3.700 zł miesięcznie. Mąż strony aktualnie nie pracuje, tym samym nie osiąga żadnego dochodu. Skarżąca jest wspólnie z mężem współwłaścicielem 1/3 części nieruchomości zabudowanej domem, stanowiącym miejsce ich zamieszkania. Poza tym strona nie posiada żadnego majątku, żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 12 stycznia 2012 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Strona nadesłała: odpisy umowy o pracę i świadectwa pracy; zeznanie podatkowe męża za 2010 r. (PIT-36); wyciąg z rachunku bankowego skarżącej za listopad i grudzień 2012 r.; odpis decyzji, z której wynika, że wykreślona została działalność gospodarcza prowadzona przez stronę z dniem [...] r.; pismo pracodawcy, z którego wynika, że od kwietnia 2011 r. stawka zasadnicza wynagrodzenia stanowi 3.500 zł; kserokopia decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., z której wynika, że małżonek strony skarżącej jest od grudnia 2011 r. osobą bezrobotną i przysługuje mu z tego tytułu zasiłek w kwocie 478 zł miesięcznie (do wypłaty – kwota 379,20 zł); pismo zawiadamiające pracodawcę wnioskodawcy o prowadzeniu egzekucji z jej wynagrodzenia – egzekwowana należność zamyka się w kwocie [...]zł. Do akt skarżąca nadesłała również oświadczenie, z którego wynika, że uśrednione miesięczne opłaty związane z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego kształtują się następująco: woda – 150 zł; gaz (w tym ogrzewanie) – 300 zł; wywóz śmieci 30 zł; telefon – 110 zł; energia elektryczna – 300 zł; środki czystości – 50 zł; odzież – 150 zł; pożywienie – 1000 zł; lekarstwa 100 zł; opłata za mieszkanie – 85 zł. Ponadto strona oświadczyła, że wydaje miesięcznie 200 zł na szkołę swoich dzieci (bilety miesięczne, zakup podręczników oraz przyborów szkolnych). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku B.K. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca działająca przez swojego pełnomocnika procesowego udokumentowała swój aktualny stan majątkowy w sposób wystarczający. Z analizy przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że spełnia ona przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych, jednak brak jest podstaw do tego, aby jej wniosek uwzględnić w całości. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim mężem A.K. Na ich wspólny dochód miesięczny składa się wynagrodzenie wnioskodawcy i zasiłek dla bezrobotnych, pobierany przez jej męża. Łączny dochód wspólnego gospodarstwa domowego zamyka się w kwocie około 2.790 zł. Natomiast miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu oraz rodziny wynoszą około 2.475 zł. Są to wydatki, które zostały w dostatecznym stopniu udokumentowane przez stronę. Ponadto do wydatków tych należy dodać kwotę 370 zł płaconą miesięcznie tytułem spłaty rat kredytowych. Kwota ta widnieje na wyciągach z rachunku bankowego skarżącej. Wynika z tego, że po uregulowaniu wszelkich opłat oraz po zakupie żywności pozostaje jedynie nadwyżka w kwocie około 125 zł. Nie należy tracić z pola widzenia również faktu, że na utrzymaniu skarżącej i jej męża jest dwoje dzieci, które nie uzyskują jeszcze żadnego dochodu. Rodzice muszą więc łożyć na ich utrzymanie. Niezależnie jednak od powyższej analizy, należy stwierdzić, że na rachunku bankowym skarżącej pozostaje stale dodatnie saldo końcowe (czyli saldo dostępne). Wynika z tego, że na rachunku tym znajduje się regularnie kwota pieniężna, która pozostaje do dyspozycji posiadacza tego rachunku. Kwota ta wynosiła 1.391,25 zł (wg stanu na dzień [...]r.) i 1.150,54 zł (wg stanu na dzień [...] r.). Generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest jego odpłatność, wyrażająca się obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych (w pierwszej kolejności: obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego od skargi). Celem instytucji procesowej zwolnienia od kosztów sądowych jest zapewnienie możliwości dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie dysponują środkami finansowymi. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca jednak dysponuje realnymi środkami finansowymi, zgromadzonymi na rachunku bankowym. Nie zachodzi więc w tym przypadku sytuacja całkowitej niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy jednak stwierdzić, że wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wyniósłby 1.888 zł. Jest to kwota, której uiszczenie rzeczywiście przekracza możliwości finansowe skarżącej. Uwzględniając jednak fakt posiadania przez stronę dodatniego, dostępnego salda na jej rachunku bankowym, należy stwierdzić, że będzie ona w stanie uiścić kwotę 50 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Należy mieć jednocześnie na uwadze, że skarżąca zainicjowała jednocześnie jedenaście spraw sądowoadministracyjnych, które łącznie generują koszty sądowe (III SA/Gl 1896 – 1906/11). Łączny wpis sądowy od tych jedenastu skarg wyniósłby w sumie 12.565 zł. W sytuacji, w której również w dziesięciu pozostałych sprawach wnioskodawca jest zwolniona z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 50 zł, łączny wpis sądowy od tych jedenastu skarg wyniesie 550 zł. Jest to kwota, która stanowi jedynie niespełna 5 % kwoty, którą skarżąca byłaby zobowiązana uiścić na podstawie przepisów normujących koszty sądowe, bez rozpoznania niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uiszczenie takiej kwoty, zdaniem rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, mieści się w granicach możliwości finansowych i płatniczych skarżącej oraz wspólnego gospodarstwa domowego w którym pozostaje. Poniesienie takiej opłaty z pewnością nie pociągnie za sobą uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącej i jej rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.