III SA/Gl 193/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia: Asesor WSA Krzysztof Targoński, Sędzia: Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi A.G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), nie stwierdził u A. G. choroby zawodowej –obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem – wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych , stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu powyższego wskazał, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia oraz wykazanie, że warunki pracy w okresie zatrudnienia miały wpływ na wystąpienie zachorowania. A.G. pracując w latach [...] w KWK A w G. kolejno na stanowiskach [...] był narażony na hałas 82-88 dBA od [...] i [...]. Z uwagi jednak na brak stwierdzenia choroby zawodowej w orzeczeniach lekarskich nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. oraz [...] Instytutu Medycyny Pracy w S. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Od powyższej decyzji A. G. wniósł odwołanie, w którym nie zgadzał się z orzeczeniami lekarskimi podkreślając, iż placówki wykonujące badania powołują się na "ustawę" z 30 lipca 2002 r., w której mowa o podniesieniu progu ubytku słuchu. Podniósł, iż niezrozumiałe jest że jego sprawa ma być rozpatrywana wg nowych uregulowań prawnych skoro był zatrudniony "w starych warunkach pracy", a zatem jego ocenie " ustawa" nie może działać wstecz. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej, wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych przez kompetentną placówkę diagnostyczną, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Organ podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji dotycznące przebiegu pracy A.G. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Przyznał, że odwołujący się pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Dalej podał, że A. G. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u w/wym. pracownika choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu orzeczeń stwierdzono, że podwyższenie progu słuchu poniżej 45 bB wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3, kHz zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych nie spełnia kryteriów podwyższenia progu słuchu co najmniej o 45 dB w uchu lepiej słyszącym i nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Ponadto podkreślił , iż postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u A. G. zostało wszczęte w czasie obowiązywania przepisów w/wym. rozporządzenia, co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach , działający imieniem skarżącego A. G. adwokat J. P. zarzucił organowi odwoławczemu nieuprawnione przyjęcie kryteriów określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. albowiem organ ten wydając w orzeczenie winien zastosować kryteria obowiązujące przed wejściem w życie w/wym. rozporządzenia, jako że uszkodzenie słuchu nastąpiło za czasów obowiązywania poprzedniego rozporządzenia z 1983 r. , kiedy to został złożony wniosek o stwierdzenie choroby zawodowej. W tym zakresie zarzucił decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych sprzecznych z prawem przesłanek. W uzasadnieniu podkreślił, iż przeprowadzone badania potwierdzają występowanie u skarżącego obustronnego niedosłuchu, Bezspornym jest również fakt narażenia odwołującego się na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, co prowadzi do wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie choroby zawodowej. Podkreślił , ze zastosowanie nowych kryteriów do stanu faktycznego istniejącego sprzed nabycia mocy obowiązującego prawa jest naruszeniem tego prawa i winno stanowić podstawę do uchylenia decyzji. Przywołał przy tym wyrok Sądu Najwyższego z 4 czerwca 1998 r. sygn. III RN 36/98 zgodnie z którym dla uwolnienia się od obowiązku świadczeń związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej konieczne byłoby wykazanie, że dane schorzenie nie ma związku z rodzajem pracy przez osobę nim dotkniętą. Zdaniem pełnomocnika, jeżeli u odwołującego wykryto schorzenie narządu słuchu , a warunki pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodbieństwem na jego etiologię zawodową, zaś organ nie wykluczył związku przyczynowego choroby z długoletnią pracą w narażeniu na czynnik szkodliwy, to obowiązkiem organu było stwierdzenie u odwołującego choroby zawodowej narządu słuchu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarga z dnia [...] r. ( data nadania) została skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gliwicach. Natomiast z datą 1 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271). Stosownie do art. 85 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi utworzono w Warszawie i w miejscowościach w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który jest właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z treści art. 145 § 1 ustawy wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że z dniem 3 września 2002 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Przepis § 10 tego rozporządzenia przewiduje jednak, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia rozpoczęte przed dniem jego wejścia w życie, co nastąpiło 3 września 2002 r. jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Zatem należało rozważyć czy postępowanie to zostało rozpoczęte przed datą wejścia w życie powoływanego rozporządzenia, bowiem tylko wtedy do rozpoznania sprawy miałyby zastosowanie poprzednio obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294 z późn. zm.). Zatem dla oceny, który z w/wym. aktów prawnych ma zastosowanie w sprawie, bez znaczenia jest okoliczności, podniesiona w odwołaniu decyzji organu I instancji, że pracownik w czasie obowiązywania rozporządzenia z 1983 r. wykonywał pracę w narażeniu na czynnik szkodliwy wywołujący chorobę w postaci uszkodzenia słuchu. Z okoliczności sprawy wynika, że czynności w przedmiocie stwierdzenia u A.G. choroby zawodowej zostały rozpoczęte po 3 września 2002 r. Świadczą o tym dokumenty zgromadzone w aktach sprawy ( karta oceny narażenia zawodowego z dnia [...] sporządzona w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z poz. 21 wykazu chorób zawodowych na skutek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza Przychodni Specjalistycznej oraz orzeczenia uprawnionych jednostek z dnia [...] r. oraz [...] r. ) . W rezultacie stan sprawy na dzień wydania decyzji przez organy I i II instancji dawał podstawę do zastosowania przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). W tej sytuacji nie można przyjąć, że wydanie decyzji przez organy obu instancji na podstawie w/wym. rozporządzenia nastąpiło z naruszeniem prawa. Wbrew zarzutom skargi dla zastosowania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) nie ma znaczenia, iż skarżący doznał uszkodzenia słuchu w okresie kiedy obowiązywały przepisy rozporządzenia RM z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Natomiast twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że w okresie poprzedzającym wejście w życie rozporządzenia RM z 2002 r. został złożony wniosek o stwierdzenie choroby zawodowej jest gołosłowne niczym nie poparte i nie znajdujące potwierdzenia w materiale sprawy. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej w rozpoznawanej sprawie określa zatem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Przedmiotem badania organu są więc okoliczności , stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej , a zatem fakt istnienia choroby wymienionej wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznika do powołanego wyżej rozporządzenia oraz ustalenia pracy w warunkach narażających na powstanie tej choroby. W przypadku pozytywnego wystąpienia oby tych przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Postępowanie w sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), która obejmuje obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem , wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznej 1,2 i 4 kHz. W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instancji - w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego – zgodnie przyjęły, że skarżący w trakcie zatrudnienia w przedsiębiorstwie górniczym świadczył pracę w warunkach , gdzie hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Przemawiał za tym sposób wykonywania pracy, jak i jej rodzaj oraz stopień i czas narażenia. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Ponieważ jednak stosownie do § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej są nie tylko wyniki oceny narażenia zawodowej pracownika, ale również orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych w związku z powyższym skarżący badany był w dwóch takich jednostkach medycznych tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze orzecznicy obu tych placówek wprawdzie rozpoznali u skarżącego niedosłuch obustronnie odbiorczy, to jednak wykluczyli istnienie choroby zawodowej, bowiem stwierdzone podwyższenie progu słuchu w uchu lepiej słyszącym nie przekraczało 45 dB, jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Z orzeczeń lekarskich wynika, że podwyższenie progu słuchu u A.G. wyrażone jako średnia arytmetyczna dla w/wym. częstotliwości wynosi UP – 17 dB, UL – 23 dB ( orzeczenie WOMP) oraz UP – 10 dB, UL – 23 dB ( orzeczenie IMPiZŚ). Oznacza to, że ujawniony u skarżącego poziom ubytku słuchu nie odpowiada prawnej definicji choroby zawodowej ujętej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych wobec jej nierozpoznana przez uprawnione do tego placówki służby zdrowia. Ponadto, wobec powyższych rozważań, za bezzasadne uznać należało twierdzenie pełnomocnika skarżącego jako w sprawie miał zastosowanie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r. wydany w sprawie o sygn. III RN 36/98, dotyczy on bowiem wykładni choroby zawodowej zamieszczonej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych , którego przepisy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. M.Sz