III SA/Gl 1942/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 6 września 2008 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie obrotu alkoholami w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zawiadomieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. wszczął z urzędu postępowanie względem B.M., prowadzącej działalność gospodarczą w postaci sklepu ogólnospożywczego "A" w B. przy ul. [...], w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż w tym sklepie napojów alkoholowych. Decyzją z dnia [...]r. organ ten orzekł o cofnięciu zezwoleń na sprzedaż określonych napojów alkoholowych. Stwierdził, że strona naruszyła przepisy poprzez sprzedaż w sklepie dnia [...]r. napojów alkoholowych osobie nieletniej i nie uwidocznienie informacji o szkodliwości spożywania alkoholu. Po rozpatrzeniu zarzutów odwołania i przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wnioskiem z dnia [...]r. strona zwróciła się do organu odwoławczego o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.). W uzasadnieniu zaznaczyła, że wykonanie decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia strony płynności finansowej. W ramach tego zauważyła, że prowadzony sklep opiera się w dużej mierze na sprzedaży napojów alkoholowych i że działalność ta jest jedynym źródłem utrzymania strony. Wskazała też, że zaniechanie sprzedaży napojów alkoholowych w okresie trwania postępowania spowoduje, że strona znajdzie się w "głębokim niedostatku". Nawiązując do tego zwrócono uwagę, że jest związana umowami handlowymi z dostawcami napojów alkoholowych i ich rozwiązanie wymaga zastosowania okresów wypowiedzenia, a także że sprzedaż już posiadanego asortymentu konieczna jest dla uregulowania wszelkich należności wobec kontrahentów, których nie uregulowanie narazi stronę na kolejne postępowania, dochodzenie roszczeń na drodze cywilnie i odpowiedzialność karną. Postanowieniem z dnia [...]r. organ odwoławczy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że w tej sytuacji wprawdzie straty strony, rozumiane jako utrata wpływów i zysków, mogą być znaczące, to odmowa uzasadniona jest interesem społecznym rozumianym jako uniknięcie wadliwie zorganizowanej sprzedaży. Organ powołał się przy tym na charakter instytucji cofnięcia zezwolenia jako sankcji za nieprzestrzegania określonych w przepisach zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Odnosząc się do konieczności sprzedaży pozostałego alkoholu i wywiązania się z zawartych umów zauważył, że postępowanie na tyle długo było prowadzone, że strona mogła w tym czasie dokonać tych czynności. Poza tym podkreślono, że jeśli sklep z założenia miał być ogólnospożywczy, to strona miała możliwość utrzymania się z jego działania w takiej formie po przeorganizowaniu działalności. W skardze z dnia [...]r. pełnomocnik strony skarżącej, poza zgłoszonymi zarzutami, złożył też wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 i 3 P.p.s.a. Jego uzasadnienie opierało się na tych samych okolicznościach, które były wymienione we wniosku kierowanym do organu odwoławczego. Organ odwoławczy w tym zakresie powołał się na argumentację zawartą w wydanym postanowieniu z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej, albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Tym samym, aby taka ocena Sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona, działając we własnym interesie, winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Ogólnie przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej ogólnie powołał się na pewne okoliczności uzasadniające wniosek o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, tj. na to, że: - prowadzony sklep opiera się w "dużej mierze" na sprzedaży napojów alkoholowych, - prowadzona działalność jest jedynym źródłem utrzymania, - zaniechanie sprzedaży napojów alkoholowych w okresie trwania postępowania sądowoadministracyjnego spowoduje, że skarżąca znajdzie się w "głębokim niedostatku", - rozwiązanie zawartych umów wymaga określonego czasu związanego z okresami wypowiedzenia, - sprzedaż posiadanego alkoholu konieczna jest dla uregulowania należności wobec kontrahentów. Oceniając ten wniosek Sąd uznał, że nie może być uwzględniony, gdyż z powołanych okoliczności nie wynika, że możliwym jest zaistnienie niebezpieczeństw wymienionych w cytowanym przepisie. Sąd działając z urzędu i badając akta postępowania również nie doszukał się dowodów wskazujących na wystąpienie podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. W szczególności nie wykazano, na czym miałby polegać "głęboki niedostatek", w jakim strona skarżąca miałaby się znaleźć w przypadku nie prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych przez czas trwania postępowania sądowego i jak stan ten należało powiązać z przesłaną "znacznej szkody" lub "trudnych od odwrócenia skutków". Z przepisu powyższego wynika, że podstawą wstrzymania może być tylko kwalifikowany stan, a mianowicie nie sama "szkoda", tylko "znaczna" i nie zwykły "skutek" tylko "trudny do odwrócenia". Samo pogorszenie się sytuacji finansowej strony, które nie może być uznane za tak kwalifikowany stan, nie może być podstawą wstrzymania wykonania. Również nie mieści się w tym nadzwyczajnym stanie podana przez pełnomocnika potrzeba uzyskania stosownego czasu niezbędnego do wypowiedzenia zawartych umów i sprzedaży pozostałego alkoholu w celu zapłaty należności. Słusznie podkreślił organ odwoławczy, że przez czas trwania postępowania administracyjnego, czyli od [...]r., strona mogła podjąć stosowne działania przeciwdziałające skutkom niekorzystnego dla niej wyniku postępowania. Poza tym z zasady sama szkoda powstała z tytułu nie wykonania umowy ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. Niniejsza odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie pozbawia jednak strony prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz ze stosownym jego uzasadnieniem. Natomiast w tym stanie faktycznym i prawnym Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a., postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.