III SA/Gl 1944/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: pozostawić wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwania do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] "A" w T. (zwana dalej "A" lub Spółką) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz wezwał pełnomocnika Spółki do uzupełnienia braków formalnych złożonego w imieniu "A" wniosku o przyznanie prawa pomocy (na urzędowym formularzu - druku PPPr) poprzez jego podpisanie przez osobę uprawnioną do reprezentowania Spółki wymienioną w Krajowym Rejestrze Sądowym lub nadesłanie podpisanego odpisu tego wniosku. Zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2016 r. referendarz pozostawił wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, albowiem "A" wprawdzie przedłożyła podpisany wniosek o przyznania prawa pomocy, jednakże zawierał on podpis jedynie pełnomocnika Spółki, a nie osób uprawnionych do reprezentowania Spółki zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik złożył sprzeciw od opisanego zarządzenia referendarza, natomiast pismem nadanym 29 lutego 2016 r. Spółka przedłożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy podpisany przez R.K. oraz W.J.. W sprzeciwie uzupełnionym pismami z dnia [...] r. podniesiono, że wezwanie sądu nie wskazywało, iż złożeniu podpisu na wniosku przez pełnomocnika nie wywołuje skutków prawnych. Nadto stwierdzono, że wezwanie do podpisania formularza wniosku o pomoc prawna winne zostać wysłane na adres siedziby Spółki, a nie pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zgodnie zaś z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór został ustalony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Jak wynika z załącznika do opisanego rozporządzenie jednym z elementów urzędowego formularzu jest podpis wnioskodawcy (rubryka 15 formularza PPPr). Niewątpliwie, wnioskodawcą w sprawie jest spółka "A", nie zaś jej pełnomocnik. W tym miejscu należy wskazać, że na tle poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), zapadła uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r. (I OPS 11/09, CBOSA), zgodnie z którą wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu może być podpisany także przez pełnomocnika strony. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że upoważnienie do uprzedzenia o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia musi wynikać z ustawy, na podstawie której prowadzone jest postępowanie. Takiego uprawnienia nie kreuje natomiast akt rangi podustawowej, jakim jest rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów. NSA stanął na stanowisku, że przepisy p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r.) nie nadały sądowi uprawnienia do uprzedzenia oświadczającego (składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy) o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Wydane przez Radę Ministrów, na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 256 pkt 1 p.p.s.a., rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r., którym określono wzór formularzy wniosków o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF) i o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej (PPPr), i w których to formularzach zawarto, pod rubrykami wypełnianymi przez osobę ubiegającą się o prawo pomocy, sformułowanie: "Oświadczam, że znana mi jest treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy", nie czyni zatem zadość wymogowi przewidzianemu w § 2 art. 233 z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. nr 88, poz. 553, dalej: k.k.), który w myśl § 6 tego przepisu stosuje się odpowiednio do składającego oświadczenie. Podkreślić należy, iż z dniem 15 sierpnia 2015 r. do treści art. 252 p.p.s.a. dodany został § 1a, który stanowi, że: "Oświadczenia, o których mowa w § 1, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie sądu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Wskazany w treści opisanej uchwały brak został więc usunięty z dniem 15 sierpnia 2015 r. W obecnym stanie prawnym, oświadczenie o treści wskazanej w art. 252 § 1a p.p.s.a. może zatem podpisać jedynie strona postępowania. Wynika to także z charakteru przestępstwa określonego w art. 233 k.k., a także możliwości przypisania konkretnemu podmiotowi, a nie jego pełnomocnikowi, odpowiedzialności karnej w przypadku wypełnienia znamion tego przestępstwa (por. postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 21 grudnia 2015 r., I SA/Go 455/15, CBOSA). Zgodnie z aktami sprawy, przesyłka zawierająca wezwanie Sądu do podpisania formularza urzędowego wniosku o przyznanie prawa pomocy została doręczona skutecznie pełnomocnikowi strony w dniu 14 marca 2016 r. Termin do uzupełnienia braku formalnego upływał zatem w dniu 21 marca 2016 r. We wskazanym terminie formularz urzędowy nie został jednak podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentacji spółki. Brak formalny wniosku nie został więc uzupełniony. W myśl natomiast art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Mając na uwadze powyższego, Sąd na mocy art. 257 p.p.s.a. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, o czym orzeczono na wstępie. Na marginesie dodać należy, iż zarządzeniem z dnia 3 marca 2016 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy podpisany przez wspólników Spółki został odnotowany jako nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, któremu zostanie nadany bieg po uprawomocnień się niniejszego postanowienia.