III SA/Gl 1990/15

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku G. Ż. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego w kwocie 6.756,00 zł skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego domagała się zwolnienia z jego uiszczenia. W jego motywach podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i pełnoletnią córką. Poza domem o pow. [...] m2, samochodami marki BMW o wartości ok. 20.000,00 zł i Nissan Micra o wartości ok. 35.000,00 zł, które zabezpieczono postanowieniami PO w C. z dnia [...]r. i [...]r. sygn. akt [...], innych składników majątku nie posiada. Działalność gospodarcza, którą prowadzi, stanowi jedyne źródło utrzymania całej rodziny. Z miesięcznych dochodów rzędu 2.600,00 zł pokrywa bieżące wydatki, tj. energię elektryczną (220,00 zł), wodę (120,00 zł), ogrzewanie (3.000,00 zł - wydatek roczny), ubezpieczenie samochodów (2.200,00 zł – wydatek roczny) oraz raty zaciągniętego na samochód kredytu (940,00 zł). W tym stanie rzeczy, pismem z 11 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał do nadesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania: - wyciągów bądź elektronicznych wydruków ze wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych (zarówno osobistych jak i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy bądź zaświadczenia wystawionego przez bank informującego o wysokości aktualnych zajęć i kwot jaka pozostała do spłaty, a także o dokonywanych w okresie ostatnich trzech miesięcy wpływach na rachunek i dokonywanych przez posiadacza rachunku wypłatach bądź przelewach; - odpisu lub uwierzytelnionej kserokopii złożonego przez skarżącą i jej męża za 2015 r. zeznania podatkowego; - zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1 formularza; - stosownych dokumentów źródłowych wskazujących na wielkość spłacanych z tytułu zaciągniętego kredytu rat; - odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, podatek od nieruchomości itp., natomiast w przypadku posiadania zaległości w opłatach należało przedstawić stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające ten fakt; - wyjaśnienia czy mąż skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne zaświadczenie wystawione przez właściwy urząd pracy potwierdzające tenże fakt; - aktualnego zaświadczenia wystawionego przez ZUS potwierdzającego, iż w okresie od stycznia bieżącego roku do nadal nie były za męża skarżącej odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne; - odpisów bądź uwierzytelnionych kserokopii deklaracji VAT składanych za ostatnie trzy miesiące w związku z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą, a także prowadzonych za wskazany okres dokumentów księgowych w postaci: ksiąg handlowych, podatkowej księgi przychodów i rozchodów czy ewidencji przychodów i wydatków, jak również raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych; - odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości wymienionej w rubryce nr 7.1 formularza; - stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających, że córka kontynuuje naukę i nie osiąga żadnych dochodów, a nadto, że posiadany dom oraz samochody marki BMW oraz Nissan Micra zostały zabezpieczone postanowieniami PO w C. z dnia [...] r. i [...]r. sygn. [...]. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej 22 sierpnia 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły żadne dokumenty, o nadesłanie których skarżąca była wezwana. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca, działająca przy pomocy fachowego pełnomocnika, uchyliła się od wykonania wezwania z 11 sierpnia 2016 r. Wprawdzie w aktach sprawy znajdował się materiał dowodowy obrazujący jej sytuację rodzinną i finansową. Ten jednak jak wskazano w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2015 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy, które utrzymano w mocy (vide: postanowienie WSA w Gliwicach z 1 lutego 2016 r.), nie potwierdzał jakoby skarżąca w wyniku partycypowania w kosztach niniejszego postępowania mogła popaść w ubóstwo. Nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku przy składanym obecnie wniosku o zwolnienie z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego. Tym bardziej, że z jego treści wynikało, że mąż skarżącej choć nie był zarejestrowany jako osoba ubezpieczona z tytułu zatrudnienia oraz w ewidencji płatników składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (vide: zaświadczenie z ZUS z dnia [...] r. oraz PUP z dnia [...]r.) to posiadał własny rachunek w A. Z elektronicznego zestawienia operacji zaksięgowanych w okresie od 1 sierpnia 2015 r. do 31 października 2015 r. wynikało, że łączna wartość operacji uznaniowych odnotowanych na koncie męża wynosiła w tym okresie 38.563,01 zł. Z kolei na rachunku skarżącej na dzień 26 sierpnia 2015 r. poza kwotą 25.064,39 zł pochodzącą z Prokuratury Okręgowej w C., która prowadziła sprawę pod sygn. [...] przeciwko G. Ż. podejrzanej o przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i inne na podstawie art. 291, art. 292 i art. 293 § 1 k.p.k. zaksięgowano operacje uznaniowe w łącznej kwocie 17.642,57 zł. Dane te z uwagi na brak aktualnych dokumentów źródłowych nie mogły zostać zweryfikowane. To z kolei oznacza, że ustalenie czy skarżąca będzie w stanie ponieść należny od wniesionej skargi kasacyjnej wpis nie jest możliwe. Podobnie jak niemożliwe jest porównanie czy jej możliwości finansowe w porównaniu do składanego uprzednio wniosku uległy zmianie, czy też nie. Podane w treści urzędowego formularza dane nie zostały bowiem poparte stosowną dokumentacją, o którą wzywano. A ponieważ brak jest jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, albowiem z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć ona sama. Dlatego też jej bierność w tym zakresie musi być postrzegana jako nienależyte wykazanie przewidzianej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, LEX nr 1405507). Orzekanie na podstawie nieaktualnego materiału dowodowego (vide: dokumenty nadesłane 16 i 23 listopada 2015 r. - k-31, 32, 34, 35 i 36) nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne. Tym bardziej, że to w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny. Również w jej interesie jest poparcie zawartych w nim twierdzeń stosownymi dokumentami. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza bowiem gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Dlatego brak dokumentów źródłowych obrazujących aktualną sytuację rodzinną i finansową wnioskodawcy uniemożliwiał rozpoznającemu sprawę jednoznaczne stwierdzenie, czy spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 165 w zw. z 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Nie każdy bowiem wydatek, który jest subiektywnie postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Dotyczy to w szczególności rat zaciągniętych kredytów, albowiem warunki, na podstawie których je przyznano i w oparciu o które mogą być renegocjowane, nie zostały podane. W tej sytuacji przyjąć należało, że skarżąca nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu Skarbu Państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. A ponieważ to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich informacji i dokumentów musi dostarczyć skarżąca, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku w żądanym zakresie bądź poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy zwłaszcza, że skarżąca jak wynika z akt sprawy korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika procesowego. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 165 ustawy p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.