III SA/Gl 2010/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. F. (F.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r. skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego z urzędu (vide: treść pisma z [...] r.). W jego uzasadnieniu podał, że zawiesił prowadzoną dotychczas działalność gospodarczą (vide: wniosek o wpis do CEIDG). Natomiast z tytułu pełnionej funkcji członka zarządu w Spółce "A" nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia (vide: oświadczenia z [...] r., k-17 i 18). W chwili obecnej pozostaje na utrzymaniu rodziców. Decyzją z [...] r. Starosta P. odmówił mu bowiem przyznania statusu osoby bezrobotnej. Tymczasem posiadany przez niego majątek w postaci udziałów w dwóch samochodach osobowych został zabezpieczony na rzecz urzędu skarbowego. Z dołączonego do wniosku zeznania podatkowego za 2011 r. ustalono, że skarżący wypracował w tym okresie z tytułu prowadzonej działalności przychód rzędu [...] zł, podczas gdy poniesione koszty jego uzyskania wynosiły [...] zł. Natomiast w 2012 r. nie osiągnął żadnego przychodu, a koszty, które poniósł w kwocie [...] zł przyniosły stratę w tej samej wysokości (vide: PIT-36L). Według złożonego [...] r. oświadczenia skarżący nie pozostaje w związku małżeńskim. Pod wskazanym jako miejsce zamieszkania adresem zameldowane są następujące osoby: L. F. (ojciec), M. F. (matka) oraz R. F. (brat). Dom stanowi własność rodziców, którzy według złożonego oświadczenia pomagają synowi finansowo. Pomoc ta wynosi [...] zł i obejmuje: środki czystości, wyżywienie, ubranie, spłaty częściowych rat kredytu, telefonów, komorników itp. Skarżący jak wynika z zaświadczenia wystawionego przez ZUS w P. w 2013 r. nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne. Nie został też zgłoszony do ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia. Podobnie w urzędzie skarbowym nie dokonywał wpłat na podatek dochodowy od osób fizycznych PIT-5L za 2013 r. (vide: zaświadczenie z [...] r.). Tymczasem dochody jego rodziców, z którymi wspólnie zamieszkuje wynoszą: [...] zł i [...] zł, natomiast ponoszone przez nich wydatki obejmują: podatek od nieruchomości ([...] zł), raty kredytu ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł), wodę i odprowadzanie ścieków ([...] zł), gaz ([...] zł), telefon ([...] zł). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego z urzędu – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, albowiem z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Dlatego też od stron ubiegających się o prawo pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich sytuacji rodzinnej tudzież majątkowej oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową pominął istotne informacje o członkach swojej rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wprawdzie przy piśmie z [...] r. powyższe dane uzupełnił, niemniej jednak z zaświadczenia o zameldowaniu ustalono, że poza rodzicami pod adresem wskazanym jako miejsce zamieszkania figuruje również brat skarżącego R. F., a jego sytuacja finansowa i zdolności płatnicze nie zostały w żaden sposób podane. Nie można było zatem ustalić, czy prezes zarządu Spółki "A", w której skarżący pełni funkcję członka zarządu, jest jego bratem, jakie osiąga miesięcznie dochody, czy posiada składniki majątku wymienione w rubryce nr 7 formularza, a nadto czy partycypuje w kosztach utrzymania domu, w którym zamieszkuje, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Powyższe informacje mają istotne znaczenie w sprawie, albowiem pojęcie stanu majątkowego wnioskodawcy nie jest tożsame z jego majątkiem (vide: postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557). Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. A ponieważ skarżący jak wynika z akt sprawy pominął informacje o R. F., z którym wspólnie zamieszkuje uznać należało, że przedłożony przy piśmie z dnia [...] r. materiał dowodowy nie pozwalał na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Co więcej jako niekompletny nie mógł w pełni zobrazować jego aktualnej sytuacji finansowej. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić zgłoszonego żądania. Tym bardziej, że w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I GZ 12/13, Lex nr 1282697). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.