III SA/Gl 2016/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. (G.) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi M. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto). Swoje miesięczne wydatki wycenił na [...] zł. Jako elementy swojego majątku skarżący wskazał nieruchomość rolną o wymiarze [...] ha oraz dom o powierzchni [...] m2. Podkreślił także, że jest w trudnej sytuacji losowej, ponieważ podczas budowy autostrady zniszczono i podpalono jego nieruchomość oraz że pomaga finansowo swoim dzieciom w utrzymaniu wnucząt. Postanowieniem z 27 stycznia 2014 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Skarżący złożył sprzeciw na to postanowienie. W sprzeciwie ponownie podkreślił swoją trudną sytuację materialną i zwrócił uwagę, że Sąd dysponuje z urzędu dokumentacją ją potwierdzającą. W tym stanie rzeczy zarządzeniem sprawozdawcy pełnomocnik skarżącego wezwany został do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał: -=PIT-36 za rok 2012 -PIT/B za rok 2012 -zaświadczenie ZUS z [...] r. -blankiety wpłat za okres od dnia [...] r. do [...] r. -potwierdzenia przelewu i dowody wpłat za media -informację Policji o pożarze -tytuły wykonawcze z [...] r. -faktury VAT za gaz i benzynę. Skarżący oświadczył również, że ewentualne dalsze dokumenty prześle w terminie późniejszym. Mając powyższe na uwadze, Sąd zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a.. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej winno nastąpić wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe przyznanie prawa pomocy następuje w przypadku, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku M. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby spełniał przesłanki upoważniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Należy zauważyć, że skarżący dysponuje stałym dochodem w postaci emerytury w wysokości [...] zł netto. Ponieważ należny wpis w sprawie tej i drugiej zawisłej przed tutejszym Sądem wynosi po 200 złotych, skarżący jest w stanie wygospodarować jednorazowo 400 złotych, zwłaszcza że stanowi ona zarazem górną granicę opłat, jakie będzie musiał ponieść w całym postępowaniu (kolejne opłaty mogą wynosić zaledwie po 100 złotych). Spośród zadeklarowanych kosztów oprócz wydatków koniecznych, jak związane z opłatami za media skarżący przedłożył sumę wydatków związanych z eksploatacją samochodu – należy podkreślić, że jakkolwiek pojazd mechaniczny stanowi znaczne ułatwienie w codziennym życiu, wydatki z nim związane nie wyczerpują wymogu wydatków związanych z zapewnieniem podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący nie wykazał równie aby jego opłaty związane z wychowaniem wnuków, na które się powołał w treści wniosku, wynikały z tytułu prawnego. Uznać należy, że mają one charakter dobrowolnych świadczeń. Podkreślić wreszcie należy, że nieruchomość skarżącego faktycznie padła ofiarą pożaru, jednak okoliczność ta zaistniała w roku 2008, natomiast skarżący nie wykazał by zdarzenie to wiązało się z trwałymi konsekwencjami dla jego sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.