III SA/Gl 2023/15

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego z urzędu. W jego motywach wskazał, że pozostaje bez środków do życia. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z matką, albowiem stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie zatrudnienia. Emerytura matki na utrzymaniu, której pozostaje wynosi ok. 1.600,00 zł, podczas gdy posiadane przez skarżącego zobowiązania to niespłacony kredyt w wysokości ok. [...]zł. Jako składniki majątku wymienił udziały w spółce z o.o., która nie prowadzi działalności i nie przynosi dochodu, budynek mieszkalny należący do matki oraz posiadany przez matkę [...] samochód. Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...]r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających zaciągnięte kredyty wraz z harmonogramem spłaty i posiadanym zadłużeniem; - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego matkę obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - nadesłanie odpisu lub uwierzytelnionej kserokopii złożonego przez matkę skarżącego za [...] r. zeznania podatkowego; - przedłożenie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1 formularza; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych jaki jest stan cywilny wnioskodawcy; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon itp.; - udokumentowanie stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wystawionymi przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należy przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych jaka jest powierzchnia nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje razem z matką; - nadesłanie odpisów bądź uwierzytelnionych kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość pobieranych przez matkę wnioskodawcy świadczeń emerytalno-rentowych; - przedłożenie odpisu lub uwierzytelnionej kserokopii złożonego przez skarżącego za [...] r. zeznania podatkowego albo zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego, że wnioskodawca nie był zobligowany do jego składania z uwagi na brak dochodów podlegających opodatkowaniu; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy potwierdzającego, że skarżący nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez ZUS potwierdzającego, iż w [...] r. nie były za skarżącego odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne; - udokumentowanie posiadanych udziałów w sp. z o.o., która nie prowadzi działalności i nie przynosi dochodu, a nadto wielkości posiadanego przez matkę wnioskodawcy budynku mieszkalnego i wartości posiadanego przez matkę [...] samochodu. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...] r. skarżący wystąpił o przedłużenie siedmiodniowego terminu do nadesłania dokumentów źródłowych, gdyż dokumenty, o które został wezwany dotyczyły również osoby trzeciej (matki) a zatem ich zebranie w terminie wskazanym nie było możliwe. Zarządzeniem z dnia [...] r. zakreślono skarżącemu nowy termin do nadesłania dokumentów źródłowych, który upłynął [...]r. Ten również nie został dotrzymany, jako że w ostatnim dniu wyznaczonego terminu skarżący po raz kolejny wystąpił o jego przedłużenie tym razem do dnia [...]r. z uwagi na gromadzenie potrzebnych dokumentów. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Użyte w powyższych przepisach pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. A zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. To bowiem na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Dlatego też przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, którą należy traktować jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał jedynie, że wspólne gospodarstwo prowadzi z matką, na utrzymaniu której pozostaje, gdyż własnych dochodów z uwagi na stan zdrowia nie posiada. Powyższych danych w żaden sposób nie udokumentował. Nie przedłożył bowiem zaświadczenia z urzędu pracy bądź innego dokumentu wskazującego, czy posiada status osoby bezrobotnej czy też nie. Wprawdzie wyjaśnił, że dochody matki wynoszą 1.600,00 zł, podczas gdy zobowiązania skarżącego obejmują zaciągnięty kredyt rzędu [...]zł, niemniej jednak nie wskazał czy kredyt ten jest spłacany, a nadto jaka jest wysokość ustalonych rat. Podobnie informacje odnoszące się do wysokości ponoszonych przez matkę wydatków związanych z utrzymaniem domu i samochodu nie zostały wskazane. Brak było również jakichkolwiek danych odnośnie powierzchni zajmowanego mieszkania, czy jego wartości, a także rocznika i wartości posiadanego przez matkę samochodu. W tej sytuacji referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a. wezwał skarżącego (vide: pismo z dnia [...]r.) do przedłożenia w terminie siedmiu dni dokumentów źródłowych potwierdzających i precyzujących podane we wniosku dane. Te jednak do dnia dzisiejszego nie zostały nadesłane. Wprawdzie pismem z dnia [...]r. skarżący wystąpił o przedłużenie terminu do nadesłania dokumentów źródłowych, który to wniosek zarządzeniem z dnia [...] r. został uwzględniony, co oznacza, że ostateczny termin do nadesłania dokumentów źródłowych obrazujących stan finansowy skarżącego i członków jego rodziny, na utrzymaniu których pozostaje upływał [...]r. Jednakże do dnia dzisiejszego wezwanie referendarza pozostało bez odpowiedzi, choć od momentu doręczenia wezwania z dnia [...]r. upłynęło wystarczająco dużo czasu aby zgromadzić żądany materiał dowodowy zwłaszcza, że niektóre z elementów wezwania można było sporządzić odręcznie jak chociażby oszacowanie miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Tymczasem skarżący poprzestał jedynie na ponowieniu wniosku o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, który nie zasługiwał już na uwzględnienie. Mając bowiem na uwadze powyższe brak jest podstaw aby twierdzić, że strona nie dysponowała wystarczającym czasem na zgromadzenie żądanych dokumentów, które nawet w części nie zostały do akt przedłożone. W tak ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał zasadności złożonego wniosku, gdyż nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Tym samym uniemożliwił poprzez nieprzedłożenie żądanych dokumentów dokonania pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej, w której się znajduje. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.