III SA/Gl 2037/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że obecnie nie posiada środków finansowych pozwalających na uiszczenie opłaty od skargi. Dochody osiągane z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, skarżący przeznacza na utrzymanie siebie, żony i dzieci. Wnioskodawca oświadczył, że posiada liczne zobowiązania finansowe, przeciwko niemu toczą się dwa postępowania egzekucyjne na łączną kwotę około [...] zł. Skarżący oświadczył, że jest również zadłużony wobec ZUS-u na kwotę około [...] zł. Ponadto, strona oświadczyła, że w związku z postępowaniami prowadzonymi wobec niego przez izbę skarbową i izbę celną, zajęty został cały jego majątek i wszystkie jego rachunki bankowe. W efekcie, wnioskodawca nie posiada aktualnie żadnego majątku, ani oszczędności, które pozwoliłyby mu na uiszczenie opłaty sądowej. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną K. L. oraz z dziećmi: K. ([...] lat); A. ([...] lat) i E. ([...] lat). Żona skarżącego jest osoba bezrobotną, natomiast najmłodsze dzieci: E. i A. nie osiągają żadnego dochodu. Z kolei najstarsza córka osiąga dochód w kwocie [...] zł miesięcznie, ma jednak ona na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci. Na wspólny dochód ww. gospodarstwa domowego składają się dochody miesięczne brutto, osiągane z prowadzonej przez skarżącego i jego córkę K. G. działalności gospodarczej w wysokości, odpowiednio, około [...] zł i [...] zł. Z oświadczenia skarżącego o majątku wynika, że strona nie posiada żadnego majątku ruchomego, żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 20 lutego 2012 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego małżonki, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. odnoszące się do teściowej skarżącego i orzekające, że do dnia [...] r. jest ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji; zaświadczenie o zameldowaniu małżonki wnioskodawcy pod adresem stanowiącym miejsce zamieszkania R. G. – innym, aniżeli wskazane w rubryce 2.1 druku urzędowego formularza PPF (informujące o tym, że pod tym adresem jest zameldowanych na pobyt stały osiem osób); zaświadczenie o posiadaniu rachunku w "A" R. G. z dnia [...] r.; zeznanie PIT – 36 za 2012 r. córki wnioskodawcy – K. G.; kserokopia księgi przychodów i rozchodów w zakresie prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej za okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 stycznia 2014 r.; deklaracje VAT – 7 za okres od listopada 2013 r. do stycznia 2014 r.; zeznanie PIT – 36L wnioskodawcy za 2012 r. Do akt dołączono kserokopie rachunków opłat za media: paliwo gazowe ([...] zł); woda ([...] zł) oraz energia elektryczna ([...] zł). jednocześnie z decyzji w sprawie podatku od nieruchomości wynika, że zobowiązanie podatkowe w 2014 r. wynosi [...] zł, co daje średnio kwotę [...] zł miesięcznie. Ponadto, wnioskodawca wyjaśnił pisemnie przyczyny braku pracy zawodowej swojej żony i jej niezarejestrowania w urzędzie pracy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku R. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżący na druku urzędowego formularza PPF oświadczył, że zarówno jego adres, jak i jego adres do korespondencji to "ul. [...] [...] w J.". Tymczasem w toku postępowania okazało się, że jego miejscem zamieszkania jest lokal położony przy ul. [...] [...] w J. Co istotne, ten ostatni adres widnieje również na dokumentach urzędowych oraz kserokopiach rachunków opłat za media. Ponadto, z zaświadczenia o osobach zameldowanych pod ww. adresem, wynika, że pod tym adresem na pobyt stały zameldowanych jest osiem osób. Z nadesłanych materiałów źródłowych i oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę można ustalić, że w budynku tym zamieszkuje wnioskodawca, jego żona, troje ich wspólnych dzieci, jego teściowa oraz dwoje dzieci jego córki (dwoje wnuków wnioskodawcy). Odnośnie sytuacji majątkowej skarżącego należy stwierdzić, że jest ona stabilna. Z jego oświadczeń wynika, że żona nie jest nigdzie zatrudniona, ponieważ opiekuje się swoja matką, osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Można domniemywać, że teściowa skarżącego uzyskuje określone świadczenie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "B". Działalność ta przynosi jemu relatywnie wysoki dochód. Z zeznania podatkowego za 2012 r. wynika, że wnioskodawca osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Z zeznania tego wynika, że przychód wyniósł [...] zł, a koszty jego uzyskania były również bardzo wysokie – nie przekroczyły jednak przychodu i pozwoliły na uzyskanie ww., relatywnie wysokiego dochodu. Do istotnych wniosków prowadzi analiza księgi przychodów i rozchodów w zakresie prowadzonej przez niego pod firmą "B" działalności gospodarczej za okres od listopada 2013 r. do stycznia 2014 r. oraz analiza składanych przez niego deklaracji VAT – 7 za ten sam okres. W pierwszej kolejności, podnieść należy, że z analizy deklaracji podatkowych VAT – 7 wynika, że firma wnioskodawcy wykazuje regularny obrót. Dane z tych deklaracji nie wskazują na wysokość dochodów uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo skarżącego, lecz właśnie na sam fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, oraz osiągania obrotów, będących jego udziałem. Wysokość podstawy opodatkowania podatkiem VAT (podatek należny) wyniósł: w listopadzie 2013 r. – [...] zł; w grudniu 2013 r. – [...] zł; w styczniu 2014 r. – [...] zł. Z powyższych danych wynika, że firma skarżącego osiąga wysoki obrót, który jednocześnie posiada cechę regularności i stabilności. Wniosek taki potwierdza również w sposób bezpośredni analiza księgi przychodów i rozchodów firmy prowadzonej przez wnioskodawcę, za okres od listopada 2013 r. do stycznia 2014 r. Z dokumentu tego wynika, że w listopadzie 2013 r. miało miejsce [...] transakcji, w grudniu 2013 r. – [...] transakcji, natomiast w styczniu 2014 r. – [...] transakcji. Wśród licznych transakcji zdecydowaną i wyraźną przewagę liczebną maja transakcje kwalifikowane z punktu widzenia firmy skarżącego, jako rozchód. Jedynie kilka transakcji miesięcznie ([...] w grudniu 2013 r. i w styczniu 2014 r., oraz [...] w listopadzie 2013 r.) dało firmie przychód. Co jednak istotne, sumaryczna kwota przychodów ([...] , [...] transakcji miesięcznie) dawała kolosalną przewagę nad kwotą rozchodów, generowaną przez [...] transakcji w miesiącu. Okoliczność tę należy zobrazować w sposób wskazujący na stosunek przychodów do rozchodów firmy wnioskodawcy. W listopadzie 2013 r. przychód firmy zamknął się w kwocie [...] zł. W tym miesiącu miało miejsce pięć transakcji – sprzedaży towarów handlowych (sprzedaży samochodów) w dniach: 4 listopada ([...] zł); 9 listopada ([...] zł); 12 listopada ([...] zł); 13 listopada ([...] zł) i 14 listopada ([...] zł). Tymczasem wydatki (rozchody) zamknęły się w kwocie [...] zł. W grudniu 2013 r. przychód firmy wyniósł [...] zł. Przychód ten wygenerowały cztery transakcje, w dniach: 3 grudnia ([...] zł); 5 grudnia ([...] zł); 9 grudnia ([...] zł) i 10 grudnia ([...] zł). Rozchody firmy w tym miesiącu wyniosły zaledwie [...] zł. Należy jednak podkreślić, że w grudniu 2013 r., firma R. G. dokonała zakupu towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu na łączną sumę [...] zł ([...] transakcji). Należy jednak mieć na uwadze, że były to jednak wydatki na zakup towarów, których przeznaczeniem był dalszy obrót – czyli ich sprzedaż przez firmę "B", co z kolei generować miało przychód tej firmy. Na koniec 2013 r. suma łącznych, rocznych przychodów wyniosła jednak [...] zł, a suma rozchodów zamknęła się w kwocie [...] zł. W styczniu 2013 r. przychód firmy wyniósł [...] zł, wygenerowany czterema transakcjami w dniach: 2 stycznia ([...] zł); 7 stycznia ([...] zł); 9 stycznia ([...] zł); 14 stycznia ([...] zł). Wydatki zamknęły się w tym miesiącu w kwocie [...] zł. W miesiącu tym firma dokonała również zakupów towarów i materiałów na łączną kwotę [...] zł. Podobnie, jak w grudniu 2013 r., wydatek ten miał generować w przyszłości przychód. Spośród stałych, miesięcznych wydatków, ponoszonych regularnie przez firmę wnioskodawcy należy wymienić: zapłatę czynszu – [...] zł; czynsz leasingowy (średnio [...] zł) oraz koszty ubezpieczenia i wynagrodzenia pracowników (średnio [...] zł – w listopadzie i w grudniu 2013 r.). W ocenie rozpoznającego wniosek, powyższe dane i przeprowadzona na ich podstawie analiza, pozwalają na wyciągniecie wniosku, że firma skarżącego działa sprawnie i efektywnie, wykazuje duże obroty i pokaźne przychody. Operacje finansowe posiadają przymiot, zarówno zrównoważenia, jak i płynności finansowej. Pomimo licznego, ośmioosobowego gospodarstwa domowego i związanych z jego utrzymaniem wydatków (także relatywnie wysokich kosztów opłat za gaz i wodę), skarżący jest w stanie samodzielnie utrzymać swoją dużą rodzinę. Dla porządku należy zaznaczyć, że z oświadczenia wnioskodawcy, zawartego na druku PPF wynika, że także jego córka K. G. osiąga dochód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w wysokości około [...] zł miesięcznie. Mając na uwadze przychody skarżącego, można stwierdzić, że jest on w stanie dysponować nadwyżką finansową po uregulowaniu opłat oraz wydatków związanych z utrzymaniem swojej rodziny. Należy zaznaczyć, że strona nie wskazała na druku urzędowego formularza, ani poza nim, że ma jakiekolwiek zaległości płatnicze w opłacaniu rachunków za media. W ocenie rozpoznającego wniosek, możliwe było dokonanie oceny kondycji finansowej wnioskodawcy na podstawie powyższych dokumentów, obrazujących obroty i funkcjonowanie jego firmy. Na podstawie tych dokumentów można było rozstrzygnąć wniosek w aspekcie zdolności wnioskodawcy do ponoszenia kosztów sądowych. Niezależnie od tego, należy podkreślić, że strona nie wykazała jednak innych okoliczności, na które powoływała się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona mianowicie oświadczyła na druku urzędowego formularza PPF, że posiada liczne zobowiązania finansowe, a przeciwko niej toczą się aktualnie dwa postępowania egzekucyjne, prowadzone przez komorników w J., na łączną kwotę około [...] zł. Jednocześnie wnioskodawca ma mieć zadłużenie wobec ZUS-u w kwocie około [...] zł. Ponadto, organy skarbowe i celne zajęły w toku postępowań majątek skarżącego i jego rachunki bankowe. W tym zakresie, skarżący jednak w ogóle nie wykazał i nie udowodnił ww. faktów, ani co do swojego zadłużenia (faktu posiadania licznych zobowiązań finansowych, zadłużenia w ZUS) oraz licznych zajęć składników majątkowych i rachunków bankowych. Faktów tych wnioskodawca nie wykazał, pomimo tego, że w wezwaniu referendarza sądowego z dnia 20 lutego 2014 r. został wyraźnie wezwany do udokumentowania faktu, że posiadany majątek został zajęty w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a posiadane na rachunkach bankowych środki finansowe zostały zajęte. Strona ograniczyła się jedynie do nadesłania jednego zaświadczenia o posiadaniu rachunku w "A" z dnia [...] r., w którym zawarto jedynie stwierdzenie, że saldo na jego koncie wynosi (-)[...] zł. Z dokumentu tego nie wynika jednak, aby konto strony było zablokowane, czy też zajęte przez organy egzekucyjne. Skarżący nie tylko nie wykazał, ale nawet pisemnie nie odniósł się do kwestii swoich licznych zadłużeń finansowych, jak również zajęć jego majątku i toczących się wobec niego postępowań egzekucyjnych. Co istotne, w innym punkcie wezwania z dnia 20 lutego 2014 r., wezwano wnioskodawcę w sposób wyraźny, do nadesłania wyciągów lub wydruków z posiadanych przez niego rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonywane na tych kontach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Tymczasem, z nadesłanego do akt zaświadczenia z "A" nie wynikają żadne informacje, o które strona była wzywana, poza podaniem kwoty, wyrażającej saldo na rachunku bankowym w dniu [...] r. Nie sposób jednak wykluczyć, że na rachunku tym dokonywane są przecież operacje bankowe, zarówno uznaniowe, jak i obciążeniowe. Reasumując, strona skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa nie pozwalała jej na ponoszenie kosztów sądowych, a ponoszenie tych kosztów narażało na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jej samej i jej rodziny. W tym miejscu należy stwierdzić, że w dwóch sprawach: w niniejszej i w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 2089/13, łączny, stosunkowy wpis sądowy od tych dwóch skarg wyniesie w sumie [...] zł (w niniejszej sprawie wpis zamknie się w kwocie [...] zł, a w drugiej sprawie wpis wyniesie [...] zł). W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący jest w stanie uiścić ww. kwoty tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nie narażając siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym na jakikolwiek uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.