III SA/Gl 2042/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (odmowy przywrócenia terminu, stwierdzenia uchybienia terminu) oddala skargę. Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. , na podstawie art. 162 § 1, art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2, art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm. - dalej jako O.p.), po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika Spółki "A" o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r., nr [...] odmawiającej uchylenia w całości decyzji ostatecznej o nr [...] z dnia [...] r. określającej prawidłową kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za styczeń 2006 r. w wysokości [...] zł stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu wskazał następujący stan faktyczny sprawy [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wydał decyzję o nr [...] , którą odmówił uchylenia w całości decyzji ostatecznej z [...] r., nr [...] określającej prawidło wą kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za styczeń 2006 r. w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja, wysłana została na adres doradcy podatkowego, M.D., reprezentującego Spółkę z o.o. "A" i doręczona [...] r. w trybie art. 150 § 1 i § 2 O.p. Tego bowiem dnia upłynął ostatni dzień czternastodniowego okresu przechowywania decyzji w placówce pocztowej. Pismem z [...] r. pełnomocnik Spółki złożył wniosek o przy-wrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B.. W jego uzasadnieniu wskazał, że skoro postanowieniem z [...] r. organ powiadomił go o nowym terminie zakończenia sprawy, wyznaczając go na dzień [...] r. miał prawo zakładać, że decyzja zostanie wydana i przesłana z końcem lipca 2013 r. Tym bardziej, że od czasu przesłania powyższego postanowienia organ nie podejmował żadnych czynności i nie przesyłał żadnej korespondencji. Zakładając, że decyzja zostanie doręczona z końcem lipca 2013 r., wyjechał na wczasy w okolice K.. Fakt przebywania na wczasach udokumentował uwierzytelnioną kopią rachunku za noclegi w pensjonacie, z którego usług korzystał. W tej sytuacji nie mógł odebrać awiza dotyczącego decyzji, ponieważ przyszły one na jego adres w okresie kiedy przebywał na wczasach. Wprawdzie jako właściciel firmy prywatnej ""B" ", nie podlega przepisom o urlopach, ale przecież nie znaczy to, że nie ma prawa do żadnego odpoczynku, chociażby w ramach szeroko pojętego prawa do ochrony zdrowia (tak art. 68 ust. 1 Konstytucji RP). Ponieważ pobyt na wczasach jest wystarczającą przesłanką uprawdopodobniającą, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] r. nastąpiło bez jego winy, żadnego z pracowników nie upoważnił do odbioru przesyłek firmowych w sposób wymagany przez urzędy pocztowe. Tym bardziej, że wykonują oni swoją pracę poza siedzibą firmy. Końcowo wyjaśnił, że o wydaniu decyzji dowiedział się z pisma organu z [...] r., doręczonego mu 30 sierpnia 2013 r. Dlatego też dopiero 2 września 2013 r., po zapoznaniu się z aktami sprawy, mógł podjąć w imieniu swojego mocodawcy stosowne kroki, celem złożenia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Dyrektor Izby Celnej w K. , działając jako organ odwoławczy, wyjaśnił, że odwołanie podlega wstępnej kontroli, w ramach której bada się czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zachowany został termin do jego wniesienia. W tej fazie postępowania nie może podlegać ocenie zgodność z prawem decyzji, od której wniesiono odwołanie. Decyzja taka może bowiem podlegać kontroli instancyjnej, a następnie sądowej tylko wówczas, gdy skuteczną będzie czynność, od której zależy uruchomienie postępowania odwoławczego. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej do-konania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji, w konsekwencji decyzja taka korzysta z ochrony trwałości. Ponieważ zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję - w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że przez skuteczne doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie w sposób unormowany w Rozdziale 5 Działu IV ustawy Ordynacja podatkowa. I tak stosownie do art. 148 § 1 O.p. osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 149 O.p.). Z kolei art. 150 O.p. w § 1 pkt 1 stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a O.p.). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 O.p.). W rozpoznawanej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. nr [...] została doręczona 15 lipca 2013 r. w trybie art. 150 § 1 i § 2 O.p. Z akt sprawy wynikało, że 1 lipca 2013 r. z powodu niemożności doręczenia przesyłki pocztowej, pozostawiono ją na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym [...]. Zawiadomienie o po-zostawieniu pisma w tej placówce umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej pełnomocnika strony. 9 lipca 2013 r. przesyłkę awizowano powtórnie, lecz adresat nie podjął jej w terminie 14 dni. Doręczenie nastąpiło zatem 15 lipca 2013 r., tj. z ostatnim dniem przechowywania przesyłki w placówce pocztowej. To oznacza, że prawo do skutecznego wniesienia odwołania przysługiwało do 29 lipca 2013 r. Tymczasem pełnomocnik złożył je 6 września 2013 r. (data stempla pocztowego), a zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Wprawdzie art. 162 O.p. przewiduje możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, niemniej jednak muszą zostać spełnione cztery przesłanki, aby organ podatkowy mógł przywrócić termin osobie zainteresowanej, a są nimi: - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminowi, - wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, - dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony składając 6 września 2013 r. wniosek o przywrócenie terminu dochował terminu do jego złożenia. Jednakże jego argumentacja, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, nie potwierdzała braku winy w jego uchybieniu. Podstawowym kryterium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu są bowiem okoliczności uprawdopodabniające brak winy, które wiążą się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych (vide: postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (vide: postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (vide: postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04). Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkie niedbalstwo (vide: wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Brak winy w uchybieniu terminu można zatem przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu największego nawet wysiłku i że nie można za winę poczytać niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jej zdrowiu lub życiu, albo narażającego ją na poważne straty. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się obiektywny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, a do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagła chorobę, która uniemożliwia wyręczenie przez inna osobę, powódź, pożar. Przywrócenie uchybionego terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie (tak B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2006", Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2006, str. 642). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku złożenia odwołania w terminie określonym w art. 223 § 2 O.p. można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminu, można przyjąć tylko wtedy, gdy osoba zainteresowana nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony jako przesłankę uprawdopodabniającą, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. nastąpiło bez jego winy, wskazał pobyt na wczasach w okolicach K. w okresie od 29 czerwca 2013 r. do 19 lipca 2013 r., który - jak stwierdził - był jedynym powodem niemożności odebrania korespondencji kierowanej do niego przez Urząd Celny w B. w tym okresie. Na dowód swoich twierdzeń przedstawił rachunek z [...] r. o nr [...] r. wystawiony przez B. U. właścicielkę pensjonatu pod nazwą ""D" . " mieszczącego się w S. przy ul. [...] za wynajem pokoju od 29 czerwca 2013 r. do 19 lipca 2013 r. W ocenie Dyrektora Izby Celnej błędne było założenie pełnomocnika, że może udać się na urlop bez wyznaczenia osób mogących odebrać ewentualną korespondencję, z uwagi na fakt, że [...] r. organ miał zakończyć sprawę. Wyjaśnić należy, że wskazany w postanowieniu organu z [...] r. termin do (...) nie oznacza daty wydania decyzji, lecz wyznacza czasookres do wydania rozstrzygnięcia (rozstrzygniecie może zostać wydane przed tym terminem). To oznacza, że pełnomocnik strony nie wykazał się szczególną starannością, dbałością o swoje sprawy. Zachowanie pełnomocnika, w sytuacji gdy miał świadomość, że zatrudnieni u niego pracownicy wykonują swoją pracę poza siedzibą firmy i nie są upoważnieni do odbioru przesyłek firmowych, a on sam nie zainteresował się - przed wyjazdem na urlop - sprawą, do której został ustanowiony, albowiem nie wykonał chociażby telefonu do organu celem uzyskania In formacji o stanie sprawy, należało ocenić jako niedbalstwo w stopniu przynajmniej lekkim i brak dbałości o własne interesy. A zatem pierwsza z przesłanek, o której mowa w art. 162 § 1 O.p. nie została spełniona. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika jakoby organ przed wydaniem decyzji z [...] r. miał obowiązek ponownie wyznaczyć stronie siedmiodniowy termin przewidziany w art. 200 § 1 O.p., celem wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że gdyby postanowieniem wydanym w trybie art. 140 O.p. poinformowano stronę o nowym terminie załatwienia sprawy z uwagi na konieczność zgromadzenia nowych dowodów to rzeczy-wiście art. 200 § 1 O.p. miałaby ponowne zastosowanie. Jednakże w rozpoznawanej sprawie z postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 28 lipca 2013 r. wynikało, że przyczyną niedotrzymania terminu nie było gromadzenie nowych dowodów lecz konieczność dogłębnego przeanalizowania dowodów już istnie- jących. Dlatego też organ nie miał obowiązku ponawiania wezwania z art. 200 § 1 O.p. przed wydaniem decyzji z [...] r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik Spółki wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia stwierdził ponownie, że uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji organu, gdyż w momencie udania się na wczasy, które udokumentował, miał prawo nie przewidzieć, że organ wyda decyzję już w połowie okresu, na który przedłużył termin. Zdaniem pełnomocnika nie miał na okres swojego wypoczynku obowiązku wyznaczania osoby upoważnionej do odbioru korespondencji jak i prowadzenia rozmów telefonicznych z organem. Zaistniała sekwencja zdarzeń miała charakter losowy, ale niezawiniony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. podtrzymał w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zasadnicze znaczenie dla wyniku tej sprawy ma ocena przyczyny niedobrzy-mania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] r. Jest bowiem bezsporne, że decyzję tę doręczono skarżącemu (jego pełnomocnikowi) [...] r., że termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął z dniem 29 lipca 2013 r., a odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone 6 września 2013 r. Organ uznał jednocześnie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a zatem i Sąd nie będzie pogarszał sytuacji procesowej skarżącego w tym aspekcie. Jako przyczynę tego stanu rzeczy, uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pełnomocnik skarżącego wskazał swój wyjazd na urlop wypoczynkowy. Zdaniem Sądu orzekający w tej sprawie organ prawidłowo i zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej ocenił tak wskazaną przesłankę przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej W razie uchybienia terminu nale-ży przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchy-bienie nastąpiło bez jego winy. Dokonując wykładni zawartego w tym przepisie okre-ślenia bez jego winy organ powołał się na kilka orzeczeń sądów administracyjnych oraz poglądy zaprezentowane w literaturze prawniczej. Bez konieczności ich powta-rzania stwierdzić należy, że jednolicie z orzecznictwa i z literatury prawniczej wynika, że o braku winy w uchybieniu terminu procesowego można mówić wówczas, gdy przyczyna niedotrzymania terminu zaistniała w sposób nieprzewidziany i trudny do usunięcia, a sama strona (jej pełnomocnik) dołożyła należytej staranności w dokony-waniu czynności procesowych, co w szczególności dotyczy tak zwanych profesjonal-nych pełnomocników procesowych. W tak rozumianej przesłance braku winy nie mieści się sytuacja wskazana przez pełnomocnika skarżącego, bowiem jego wyjazd na urlop nie może być uznany za przeszkodę nieprzewidzianą, ani trudną do usunię-cia. Zachowanie należytej staranności powinno natomiast polegać na takim zorgani-zowaniu pracy kancelarii, by w czasie nieobecności pełnomocnika był możliwy odbiór kierowanej doń korespondencji procesowej. Trafnie też podkreślił organ, że wskazanie na podstawie art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej nowego terminu załatwienia sprawy nie jest wskazaniem daty wydania decyzji kończącej postępowanie w danej instancji lecz wyznacza nowy okres roz-strzygnięcia sprawy, o ile nie nastąpi następne jego przedłużenie. W żadnym jednak razie czynność organu dokonana na podstawie art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej nie może być rozumiana jako zwolnienie z obowiązku odbioru pism procesowych do wskazanej w niej daty. Nikt nie wymaga tego, by pełnomocnik przewidywał moment doręczenia mu pism procesowych, bo jego rola polega na tym, by w całym toku po-stępowania administracyjnego odbierał kierowane doń pisma. Bieg postępowania administracyjnego i dokonywane w jego toku czynności nie mogą być uzależnione od prywatnych zamiarów pełnomocnika strony, dlatego realizacja przez niego prawa do wypoczynku nie może stanowić przeszkody w biegu postępowania. Zgodzić się można ze skarżącym, że uprawdopodobnił przyczynę uchybienia terminu, że był to wyjazd na urlop, ale Sąd podziela stanowisko organu, w myśl któ-rego nie można przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Mając to na uwadze Sąd oddalił skargę spółki "A" .