III SA/Gl 2064/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści wniesionej skargi skarżący zamieścił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższy powtórzył następnie na druku urzędowego formularza PPF, czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia [...] r. W uzasadnieniu wniosku podał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, synem i córką. Wszyscy zamieszkują w domu o pow. [...] m2. Ich źródłem utrzymania jest prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, z której miesięczne dochody wynoszą 2.000,00 zł netto. Ponadto jako składniki posiadanego dodatkowo majątku wymienił: - grunty rolne o pow. [...] i [...] ha oraz - dwa samochody osobowe marki [...] i [...]. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - wyjaśnienie czy żona wnioskodawcy figuruje w ewidencji osób bezrobotnych poszukujących zatrudnienia czy też nie (w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać stosowne zaświadczenie wystawione przez właściwy urząd pracy potwierdzające podane w tym zakresie dane); - przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - nadesłanie odpisów lub kserokopii składanych przez wnioskodawcę w ciągu ostatnich trzech miesięcy, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą deklaracji VAT, a także prowadzonych za wskazany okres ksiąg handlowych bądź podatkowej księgi przychodów i rozchodów, raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii składanych przez skarżącego i jego żonę za 2010 i 2011 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości wszystkich osiągniętych w roku 2010 i 2011 dochodów; - złożenie wyjaśnień na temat pełnoletniego syna, tj. czy ten nadal się uczy, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne zaświadczenie wystawione przez szkołę lub uczelnię o kontynuowaniu nauki oraz pobieraniu bądź nie stypendium za wyniki w nauce, a nadto wskazującego czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to w jakiej formie i w jakiej wysokości dokonywane są płatności, natomiast jeżeli syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku należało nadesłać stosowne zaświadczenie wystawione w tym przedmiocie przez właściwy urząd pracy; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ gminy o rodzaju i powierzchni posiadanych gruntów rolnych, w tym o figurowaniu wnioskodawcy i jego żony jako podatników podatku rolnego z gruntu o jakiej przychodowości rocznej, a nadto zaświadczenia właściwej agencji rolnej udzielającego odpowiedzi na pytanie, czy otrzymywane były dopłaty związane z posiadanym gospodarstwem rolnym, a jeśli tak, to w jakiej wysokości; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych jaki jest rocznik i wartość posiadanych samochodów osobowych marki [...] i [...]; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez zakład ubezpieczeń społecznych potwierdzającego, iż w okresie ostatnich trzech miesięcy nie były za żonę i syna odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczone zostało w dniu 13 lutego 2012 r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono jednak bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie strony od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia 26 stycznia 2012 r., stąd weryfikacja złożonego w tym zakresie oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego spowoduje uiszczenie występujących w sprawie opłat, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków nie została bowiem podana, podobnie jak wielkość osiąganego z tytułu posiadanych gruntów rolnych dochodu. Wobec powyższego przyjąć należało, iż P.G. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.