III SA/Gl 2090/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że zakres jej działalności obejmuje sprzedaż hurtową metali i rud metali. Wprawdzie kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych według bilansu za 2012 r. oszacowano na [...] zł, niemniej jednak jej zobowiązania przewyższają wskazane wyżej kwoty (z tytułu dostaw i usług wynoszą one [...] zł, natomiast z tytułu wynagrodzeń [...] zł). To oznacza, że kapitał Spółki jest wartością ujemną. Okoliczność ta uniemożliwia jej zaciągnięcie pożyczki. Tymczasem wypracowany zysk rzędu [...] zł (za 2012 r.) oraz [...] zł (za 2013 r.) przeznaczono na pokrycie straty z lat ubiegłych. Podobnie nieruchomość będąca własnością wnioskodawcy obciążona została hipoteką, a stan kont na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił: - [...] zł i - [...] zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: sprawozdania finansowe za 2011/2012 oraz 2012/2013, tytuł wykonawczy z [...] r., na kwotę [...] zł, która została zabezpieczona hipoteką przymusową, wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z [...] r., gdzie kwota należności głównej wynosiła [...] zł. Ponadto przedłożono informację z "A" potwierdzającą występowanie tytułów egzekucyjnych na 4 rachunkach bankowych, deklaracje VAT-7 za październik, listopad i grudzień 2013 r., w których podstawa opodatkowania wynosiła: [...] zł, [...] zł, [...] zł oraz zeznanie podatkowe CIT-8 wskazujące na wypracowany w 2012 r. przychód w kwocie [...] zł i koszty jego uzyskania rzędu [...] zł. Dodatkowo nadesłano: ewidencję środków trwałych, wyciągi z rachunków bankowych wraz z raportami kasowymi za październik, listopad i grudzień 2013 r., gdzie dostępne środki wynosiły: [...] zł, [...] zł i [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżąca Spółka, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, posiada wszakże kapitał zakładowy w kwocie [...] zł, a wartość jej środków trwałych szacuje się na [...] zł. Dodatkowo jej przychody za 2012 r. z tytułu sprzedaży towarów i usług były prawie czterokrotnie wyższe niż w roku 2011, albowiem wynosiły [...] zł, podczas gdy zysk kształtował się na poziomie [...] zł. Ten, jak wynikało z informacji do sporządzonego sprawozdania finansowego, został przeznaczony na kapitał zapasowy w celu pokrycia strat z lat ubiegłych. Choć ich suma przekraczała [...] zł zarząd podjął decyzję o kontynuowaniu działalności, która w roku 2013 miała zostać skierowana na handel złomem i żelazostopami z firmami z krajów wschodnich oraz z C. W tej sytuacji wykazana w zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2012 r. strata rzędu [...] zł, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Jak bowiem ustalono spowodowana ona była wysokością ponoszonych w tym okresie kosztów prowadzonej działalności, które zadeklarowano na poziomie [...] zł, podczas gdy przychód wynosił [...] zł. Wobec powyższego nie można było uznać jakoby skarżąca nie dysponowała wystarczającą kwotą środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia wpisu sądowego, skoro ten może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności, przyjmujących przecież wyższe wartości (dla porównania w 2013 r. te wynosiły: [...] zł i [...] zł – vide: rachunek zysków i strat pozycje o nazwie: koszty działalności operacyjnej i koszty finansowe). Tym bardziej, że w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Wprawdzie w roku 2013 przychody netto Spółki ze sprzedaży zmalały, albowiem wynosiły już tylko [...] zł, podczas gdy przychody operacyjne i finansowe obejmowały następujące kwoty: [...] zł i [...] zł, niemniej jednak, mimo blokady kont bankowych, rok obrotowy zakończyła zyskiem wynoszącym [...] zł. Ponadto jej majątek trwały, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie uległ zmianie. Nadal jego wartość wynosi [...] zł. Obejmuje on nieruchomość o pow. [...] ha, na której ustanowiona została hipoteka przymusowa. Powyższe nie oznacza jednak zakazu korzystania z niej, a stanowi jedynie zabezpieczenie wierzytelności (vide: art. 65 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.). W ocenie rozpoznającego wniosek nie było zatem wystarczających podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, skoro ta nadal funkcjonuje na rynku i nie korzysta z możliwości, o której mowa w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030), czyli podjęcia uchwały o dokonaniu dopłat przez wspólników. Ponieważ dopłata taka jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz Spółki, przyjąć należało, że może ona również zostać wykorzystana w niniejszej sprawie na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego, który wynosi [...] zł, podczas gdy zgromadzone na dzień 31 grudnia 2013 r. w kasie środki, którymi mogła swobodnie dysponować wynosiły [...] zł. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.