III SA/Gl 2094/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w całości. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26 października 2012 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu tego wniosku podał, iż zamieszkuje w domu o pow. [...] m2 wraz z żoną i małoletnim synem. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza za rok 2011 nie przyniosła dochodu. Ponadto skarżący oświadczył, że jego żona jest osobą bezrobotną. Dodatkowe środki pozyskuje z nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, które wynoszą [...] zł miesięcznie. Do wniosku o przyznanie prawo pomocy strona nie załączyła żadnych dokumentów potwierdzających jej obecną sytuację majątkową. Jest to już w tej sprawie kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku skarżący był wzywany o szereg dokumentów koniecznych do oceny jego sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył wówczas jedynie będące w jego posiadaniu dokumenty źródłowe w postaci zaświadczenia o zameldowaniu, deklaracji VAT-7 za ostatni kwartał 2011 r. oraz ponoszonych miesięcznie rachunków z tytułu opłat za energię elektryczną ([...] zł), wodę ([...] zł) telefon ([...] zł), podatek od nieruchomości i podatek rolny ([...] zł – rata), a także dokumenty potwierdzające wysokość osiąganych przez żonę dochodów z umowy zlecenia w roku 2011 oraz w styczniu 2012 r. Skarżący nadesłał również kserokopie deklaracji VAT-7 za marzec 2012 r. oraz zeznanie podatkowe PIT-36 za 2011 r. wraz z rachunkiem bankowym swojej żony. Jednocześnie oświadczył, że w roku 2012 nie były prowadzone w jego firmie księgi przychodów i rozchodów z uwagi na brak obrotów. Z tego też powodu konto firmowe zostało zamknięte. Na podstawie tych dokumentów referendarz sądowy postanowieniem z 13 kwietnia 2012 r. odmówił skarżącemu prawa pomocy z powodu nienależytego udokumentowania jego sytuacji finansowej. Pismem z [...] r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie podniósł, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania. Nie zgodził się też ze stanowiskiem, że jego wniosek nie został wystarczająco udokumentowany, gdyż przedłożył szereg dokumentów, które w sposób dostateczny obrazują sytuację majątkową jego rodziny . Postanowieniem z 11 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Podstawą odmowy podobnie jak przy orzeczeniu referendarza, było nienależyte wykazanie sytuacji majątkowej strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwaną dalej p.p.s.a.). stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym nastąpi wtedy gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Do obecnie rozpatrywanego wniosku skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów z których wynikałoby, że sytuacja majątkowa skarżącego uległaby zmianie a w szczególności pogorszeniu. Sąd rozpoznawał wniosek tylko na podstawie dokumentów złożonych w poprzednim postępowaniu. W ocenie Sądu sytuacja finansowa skarżącego w dalszym ciągu jest przedstawiona wybiórczo. Porównując sytuację finansową skarżącego przedstawioną w poprzednim postępowaniu z sytuacją obecną, można zauważyć, że sytuacja ta uległa zmianie w związku z utratą dochodów przez żonę skarżącego. Według oświadczenia skarżącego obecnie jego żona jest osobą bezrobotną i nie uzyskuje już dochodów z tytułu umowy zlecenia w kwocie [...] zł brutto. Odnosząc się do poprzednio złożonych dokumentów, to nie są to dokumenty które obrazują sytuację finansową skarżącego w sposób kompletny. Skarżący przedłożył jedynie dokumenty, które mogłyby świadczyć o tym, że jego sytuacja jest trudna. Jednakże nie przedłożył wszystkich dokumentów źródłowych potwierdzających jakoby prowadzona przez niego działalność gospodarcza była deficytowa. Deklaracje VAT-7 nie mogą bowiem stanowić wystarczającej dokumentacji obrazującej kondycję finansową jego firmy, skoro z zeznania podatkowego PIT-36 za 2011 r. wynika, że w ramach świadczonych usług transportowych wypracował on przychód wielkości [...] zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania wielkości [...] zł przyniósł dochód rzędu [...] zł. Z przedstawionych dokumentów nie wynika czy te wysokie koszty prowadzenia działalności, znacznie redukujące dochody skarżącego, są naprawdę konieczne przy tego rodzaju działalności gospodarczej. Dodatkowo, za niepełnym przedstawieniem sytuacji majątkowej skarżącego przemawia to, że prowadzi on firmę transportową, a nie wskazał on posiadanych składników majątku koniecznych dla takiej działalności, takich jak samochody osobowe czy ciężarowe. Odnosząc się do dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, niezmiennie skarżący nie wykazał wielkości dochodu z niego osiąganego. Za wykazanie tego dochodu nie można uznać oświadczenia strony, iż dochód wynosi [...] zł, ani poprzednio złożonych dokumentów potwierdzających własność działek oraz odprowadzanie od nich podatku rolnego. Składając ponowny wniosek o prawo pomocy skarżący nie przedłożył również dokumentów pozwalających rozstrzygnąć wątpliwości związane z zameldowaniem i faktycznym miejscem zamieszkania skarżącego i jego rodziny. Przedstawione bowiem informacje odnoszące się do posiadanego majątku w kontekście nadesłanego zaświadczenia o zameldowaniu, nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Zauważyć bowiem należy, iż z treści tego dokumentu nie wynika kto poza skarżącym zameldowany jest w nieruchomości położonej w gminie L., skoro jego żona posługuje się innym adresem, tj. [...] w J. (vide: umowa zlecenia z dnia [...] r. oraz zeznanie podatkowe za 2011 r.), a adresowaną do niego korespondencję odbiera jego matka jako dorosły domownik (vide: zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach sprawy). Przedstawione rachunki opiewają na kwoty bardzo niskie. Rachunki za wodę (około [...] zł na rok ) i energię (około [...] zł miesięcznie) mogą sugerować, że skoro zużycie mediów jest tak niskie, to dom nie jest stale zamieszkiwany przez skarżącego. To z kolei rodzi pytanie gdzie i z kim skarżący mieszka naprawdę oraz czy i jakie ponosi koszty z tym związane. Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków, związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Niezależnie od faktu, że skarżący w żaden sposób nie udokumentował swojej sytuacji przedstawionej we wniosku o prawo pomocy, zdaniem Sądu budzi ona dodatkowe wątpliwości. Skarżący utrzymuje, że jedynym dochodem jego rodziny jest dochód w wysokości [...] zł z gospodarstwa rolnego. Skarżący nie wskazał również by jego rodzina korzystała z pomocy społecznej lub pomocy osób trzecich. W ocenie Sądu mało prawdopodobne jest, żeby za tą kwotę skarżący utrzymywał trzyosobową rodzinę. Ponadto skarżący korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika, a nie wskazał żeby była to pomoc udzielana na zasadzie "pro bono". Dodatkowo fakt, że skarżący wnosi o pełnomocnika z urzędu, ponieważ nie stać go na samodzielne opłacenie radcy prawnego lub adwokata sugeruje, że skarżący ponosi wydatki związane z wynagrodzeniem swojego dotychczasowego pełnomocnika. Zdaniem Sądu łączne zestawienie deklarowanych dochodów oraz wydatków skarżącego sugeruje, że posiada on również dochody nieudokumentowane. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.