III SA/Gl 21/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-05-22
Skład orzekający: Anna Apollo, Małgorzata Jużków, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustalenie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji jest zasadne, gdy strona twierdzi, że prowadziła jedynie prace porządkowe i rekultywacyjne, a wydobyty urobek wykorzystywała na własne potrzeby?Ratio decidendi
Opłata podwyższona za wydobywanie kopaliny bez koncesji jest zasadna, nawet jeśli strona twierdzi, że prowadziła prace porządkowe lub wykorzystywała urobek na własne potrzeby. Istotne jest samo odłączenie kopaliny od złoża, a nie motywy działania. Organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa materialnego, a skarżący miał zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego, ustalającą D. M. opłatę podwyższoną za wydobycie kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji w okresie od 2013 r. do 30 czerwca 2015 r. Skarżący twierdził, że prowadził jedynie prace porządkowe i budowę stawu, a pozyskiwany urobek wykorzystywał na własne potrzeby. Organy ustaliły, że doszło do wydobycia kopaliny na działce nr [...], która nie była objęta koncesją. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym dowolną ocenę dowodów i błędne zastosowanie przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z [...] r. nr [...], Idz. [...], uchylił w całości decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z [...] r. nr [...], Idz. [...] i ustalił D. M. (dalej: strona, skarżący) za wydobycie w okresie od 2013 r. do 30 czerwca 2015 r. bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - kruszywa naturalnego (piasku), na działce nr [...] obręb W., gm. S., pow. [...], opłatę podwyższoną w wysokości: [...] zł oraz zobowiązał stronę do wniesienia powyższej opłaty, w wysokości 60% ustalonej kwoty, tj. [...] zł na konto gminy S. i w wysokości 40% tej kwoty, tj. [...] zł na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.
W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej K.p.a.), w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126, ze zm., dalej p.g.g.).
Z akt administracyjnych wynika, że 12 czerwca 2015 r. do OUG w P. wpłynęła informacja z Wydziału Budownictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego we W. o prowadzeniu niekoncesjonowanej eksploatacji kruszywa naturalnego na granicy działek nr [...] i nr [...], będących własnością strony.
W dniu 30 czerwca 2015 r. pracownicy OUG w P. przeprowadzili wizję terenową i dokonali pomiaru geodezyjnego wyrobiska istniejącego w obrębie działki nr [...]. Stwierdzono, że miejsce wydobywania kruszywa naturalnego znajdowało się w północno-zachodniej części przedmiotowej działki. Teren wyrobiska był usytuowany w sąsiedztwie - zlokalizowanych częściowo na działce nr [...] a częściowo na działce nr [...] - "starych" terenów poeksploatacyjnych (wypełnionych częściowo odpadami - ziemią z wykopów) i stanowił ich kontynuację.
Po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za nielegalne wydobycie kopaliny - kruszywa naturalnego na części działki nr [...], organ przesłuchał skarżącego, który oświadczył, że w obrębie działek nr [...] i [...] prowadził wyłącznie budowę stawu, a pozyskiwany urobek wykorzystywał w miejscu wykonywania inwestycji. Z kolei w piśmie z 3 września 2015 r. skarżący oświadczył, że na działce nr [...] i na skraju działki nr [...], w czasie ich nabycia, znajdowały się stare wyrobiska. Inwestycja polegająca na budowie stawu była prowadzona na działce nr [...]. Na skraj działki nr [...] wywożono urobek z budowy stawu, którym zasypywano "stare" wyrobiska i rekultywowano teren. Strona wskazała ponadto, że "w jednym wyrobisku na działce nr [...] został przywieziony urobek i w zamian zabrany urobek - glina na wykorzystanie budowy skarp o wysokim nachyleniu.
W toku prowadzonego postępowania pozyskano z Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego we W. informacje dotyczące działek będących przedmiotem postępowania, w tym mapę zasadniczą w postaci rastrowej dla działki nr [...] oraz działki nr [...]. Z przesłanej dokumentacji kartograficznej wynikało, że teren został przekształcony tylko na działce nr [...], natomiast na działce nr [...] nie były uwidocznione żadne deformacje terenu.
Decyzją z [...] r. nr [...], L.dz. [...], w oparciu o art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. organ pierwszoinstancyjny ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za wydobycie w latach 2013-2015 bez wymaganej koncesji [...] kopaliny - kruszywa naturalnego (piasku), na działce nr [...], zobowiązując go jednocześnie do wniesienia przedmiotowej opłaty w odpowiednich częściach na konto gminy S. oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Była to kolejna decyzja w sprawie, gdyż poprzednią decyzję tego organu z [...] r. Prezes WUG uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając:
I) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 8 i art. 11 K.p.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji przez organ I instancji w sposób nierzetelny, skrótowy i niewystarczający, co polegało w szczególności na pominięciu w treści uzasadnienia argumentacji dotyczącej:
a) potwierdzenia ilości kruszywa, które miało zostać wydobyte,
b) słuszności zastosowania użytego przez pracowników sprzętu pomiarowego, służącego do ustalenia wielkości wyrobiska,
c) sposobu i zasadności rozłożenia opłaty na rzecz Urzędu Miasta i Gminy S. (60%) i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (40%),
d) zdatności wydobytego kruszywa do sprzedaży,
e) wpływu rekultywacji gleby, prac eksploatacyjnych prowadzonych w przeszłości na działce nr [...] oraz wyrównywania terenu na wyniki badań przeprowadzonych przez pracowników organu,
f) kluczowych w niniejszej sprawie pojęć, którymi posługiwał się organ, takich jak chociażby "wydobycie", "kopaliny", "kruszywo", "piasek"
2) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie ustalenia:
a) wielkości wyrobiska, z którego zostało pobrane przez stronę kruszywo;
b) rodzaju pobranego kruszywa,
c) ilości pobranego z tego wyrobiska kruszywa,
d) objętości pobranego z tego wyrobiska kruszywa,
e) zdatności tego kruszywa do sprzedaży,
- podczas gdy wyjaśnienie powyższych okoliczności i podparcie rozstrzygnięcia dokumentami pomiarowymi, obliczeniowymi i kartograficznymi wpłynęłoby na wynik postępowania;
3) art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
4) art. 75 K.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego w zakresie przeprowadzenia dowodu wizji terenowej z udziałem strony, co naruszyło prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu;
II) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g. poprzez ich błędne zastosowanie w stanie faktycznym, gdyż skarżący nie wydobywał kopalin ze złóż na działce nr [...], a jedynie prowadził tam prace porządkowe i gromadził materiał wydobywany legalnie na sąsiedniej działce nr [...], a także pominięcie faktu, iż cechą istotną dla uznania substancji za kopalinę jest jej zdatność do sprzedaży,
III) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący z wyrobiska znajdującego się na działce nr [...] wydobył [...] m2 kopaliny, podczas gdy mógł wybrać kopalinę tylko z jednego wyrobiska znajdującego się na działce nr [...], z którego nie byłby w stanie pozyskać [...] m2 kopaliny.
W trakcie postępowania odwoławczego organ działając na podstawie art. 75 i art. 77 w zw. z art. 123 i art. 136 K.p.a., uzupełnił materiał dowodowy sprawy, dopuszczając dowód z fragmentów dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W." w kat. C1 ze stycznia 2017 r., dokumentacji określającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z 10 września 2018 r. oraz z karty korygującej wysokość opłaty podwyższonej z 11 września 2018 r.
Następnie zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu decyzji organ przeanalizował zeznania strony złożone 3 sierpnia 2015 r. oraz jej oświadczenie złożone w piśmie z 3 września 2015 r. i nie dał wiary, że skarżący w obrębie działek nr [...] i [...] prowadził wyłącznie budowę stawu, a pozyskiwany urobek wykorzystywał w miejscu wykonywania inwestycji. Organ podkreślił, że skarżący nie zawiadomił Dyrektora OUG o zamiarze wydobycia z działki nr [...] piasku dla własnych potrzeb. Z uwagi na to, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie wydobywania żwiru i piasku oraz wydobywania gliny i kaolinu (informacja z CEIDG), w 2016 r. udokumentował złoże kruszywa naturalnego "W.", położone na południe od nielegalnego wyrobiska, a wydobyta przez niego ilość kopaliny znacznie przekraczała, określoną art. 4 P.g.g., to nie znalazł w sprawie zastosowania ten przepis.
Następnie organ wskazał, że analizując wydruki ze zdjęć satelitarnych dostępnych poprzez aplikację Google Earth, stwierdzono, że na działkach nr [...] i nr [...], 14 września 2012 r. nie były prowadzone żadne roboty ziemne. Teren był gęsto porośnięty drzewami i krzewami. Z analizy fotografii z 31 maja 2014 r. również wynika, że na terenie działki nr [...] nie było wyrobiska górniczego, a na działce nr [...] brak było stawu. Natomiast na zdjęciu z 11 lipca 2015 r. na działce nr [...] widnieje wyrobisko górnicze, którego pomiaru dokonali pracownicy OUG w P. 30 czerwca 2015 r., a na działce nr [...] widoczny jest staw. Zdaniem organu na podstawie analizy materiału zdjęciowego, ukazującego czasookres dokonywanych przekształceń terenu, przyjęto, że wyrobisko górnicze na działce nr [...] zostało wykonane w okresie od 2013 r. do 30 czerwca 2015 r., tj. do dnia przeprowadzenia jego pomiarów przez pracowników OUG. Przedmiotowe wyrobisko nie jest w żaden sposób technicznie powiązane ze zlokalizowanym na działce nr [...] stawem ziemnym i nie jest objęte pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym w 2013 r. przez Starostę W. na jego wykonanie (decyzja z [...] r., o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego).
Następnie organ wyjaśnił, że dla stwierdzenia wydobycia kopaliny istotny jest fakt dokonywania przez podmiot oddzielenia kopaliny od złoża, a nie pobudki, jakimi się kierował, dokonując tego wydobycia. Organ wykluczył też ewentualne wydobycie kopaliny z wyrobiska na działce nr [...], przez osoby trzecie, ze względu na miejsce zamieszkania strony, a także położenie tartaku należącego do skarżącego, w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] (droga dojazdowa w kierunku wyrobiska, z którego pozyskiwano kruszywo naturalne bez koncesji przebiegała częściowo przez nieruchomości należące do strony lub w bezpośrednim sąsiedztwie tartaku, którego właścicielem jest skarżący).
Ponownie rozpatrując materiał dowodowy, co do okoliczności przekształcenia części działki nr [...] robotami wydobywczymi przed podjęciem wydobycia kopaliny przez skarżącego, organ odwoławczy wskazał, że z mapy z naniesionymi granicami wyrobiska, wynika, że północna część tego wyrobiska znajduje się w obrysie "starych" wyrobisk i składowiska odpadów, tzw. "[...]", o których mowa w zeznaniach z 3 kwietnia 2017 r. świadków: M. W., S. L., J. W. i B. P.. Dotyczy to części wyrobiska o powierzchni [...] m2. Jednakże na pozostałej powierzchni przedmiotowego wyrobiska - [...] m2 nie prowadzono wcześniejszej eksploatacji, a przedmiotowy fragment działki nr [...] był terenem rolniczym i nieprzekształconym, co wynika z wyżej wskazanej mapy oraz znajdującego się w aktach sprawy obrazu terenu dostępnego poprzez aplikację Google Earth z datą pozyskania obrazu: 14 września 2012 r. Brak jest również na tym terenie śladów nieuporządkowania, zagłębień, śmieci i zadrzewienia, co jednocześnie wyklucza - wskazywaną przez stronę - ewentualną potrzebę przeprowadzania rekultywacji tego obszaru.
Biorąc powyższe pod uwagę, pracownicy organu drugiej instancji posiadający kwalifikacje geologiczne i miernicze sporządzili w 10 września 2018 r. "Dokumentację określającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji", uwzględniającą prowadzenie w przeszłości robót eksploatacyjnych na części działki nr [...]. Jej podstawowym celem było ponowne przeliczenie ilości kopaliny wydobytej bez koncesji. Do obliczeń wykorzystano wyniki obmiaru wyrobiska wykonanego przez pracowników 30 czerwca 2015 r., fragment mapy obejmującej działkę nr [...] i występujące na niej "stare" wyrobiska poeksploatacyjne oraz dane z "Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W.".
Organ opisał sposób pomiaru geodezyjnego z 30 czerwca 2015 r. i stwierdził, że prawidłowość działania urządzeń i sposób przeprowadzenia pomiarów przy ich użyciu nie budzi wątpliwości. W celu określenia kubatury wyeksploatowanej kopaliny, przy użyciu stosowanego w obliczeniach geodezyjnych pakietu oprogramowania Win-Kalk, pracownicy WUG dokonali obliczeń kubatury modelu terenu "przed eksploatacją" oraz "po eksploatacji. Z obliczeń została wyłączona przestrzeń wyrobiska pomierzona przez pracowników organu pierwszej instancji, zachodząca na obszar "starych" wyrobisk poeksploatacyjnych, tzw. "[...]". Obliczając różnicę pomiędzy objętością obu modeli uzyskano całkowitą objętość wybranej przestrzeni obejmującą teren wyłącznie poza obrysem "starych" wyrobisk poeksploatacyjnych. W związku z występowaniem 0,5 m warstwy nadkładu, który według Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W." stanowi gleba piaszczysta, obliczono jego kubaturę i odjęto od całkowitej objętości wyrobiska górniczego. Tak obliczoną objętość wydobytej kopaliny pomnożono przez średnią gęstość nasypową w stanie utrzęsionym właściwą dla stropowych partii złoża określonych w Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W.". W wyniku ponownego przeliczenia ilości wyeksploatowanej kopaliny ustalono, że wydobyto [...] ton kruszywa naturalnego, tj. o [...] ton mniej, niż to określił organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] r. Szczegółowy tok obliczeń, mapę, modele terenu, jak i wykorzystane zestawienia tabelaryczne zawiera Dokumentacja określająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z 10 września 2018 r.
Organ podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na działce nr [...] znajdowało się złoże piasku. Prezes WUG nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, iż dokonał on wydobycia gliny. Organ zauważył, że skarżący jest niekonsekwentny w swoich wyjaśnieniach w tym zakresie. Z jednej strony próbuje dowodzić, że wydobytą przez niego kopaliną była glina, pozyskana w celu stabilizacji skarp zbudowanego na sąsiedniej działce stawu, z drugiej strony podnosi, że organ pierwszej instancji nie zbadał wszystkich przesłanek zastosowania art. 4 P.g.g., który dotyczy wydobywania piasków i żwirów. Tymczasem złoże kruszywa naturalnego "W.", położone na południe od nielegalnego wyrobiska, zawiera w swoich granicach fragment południowej skarpy tego wyrobiska. Ponadto, rodzaj udokumentowanej kopaliny jest tożsamy ze stwierdzonym podczas wizji terenowej 30 czerwca 2015 r. przez pracownika OUG, posiadającego kwalifikacje geologa górniczego (nr N-860), a zatem osobę posiadającą właściwe wiadomości specjalne w tym zakresie. Rodzaj wydobytej kopaliny potwierdza również materiał zdjęciowy zawarty w aktach sprawy. Ponadto, przyjęcie, iż wydobytą przez D. M. kopaliną była glina wiązałoby się z koniecznością poniesienia przez niego wyższej opłaty podwyższonej.
Na zakończenie organ wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w lipcu 2015 r., a więc w czasie obowiązywania stawek opłat obowiązujących na rok 2015, ogłoszonych przez Ministra Środowiska w drodze obwieszczenia z 8 sierpnia 2014 r. w sprawie stawek opłat na rok 2015 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. poz. 705). Stawka opłaty eksploatacyjnej za działalność w zakresie wydobywania piasków i żwirów wynosi 0,57 zł za tonę (l.p. 33 w załączniku do przedmiotowego obwieszczenia). Przy ustalaniu wysokości opłaty podwyższonej należało więc pomnożyć wydobytą przez stronę ilość kopaliny [...] ton przez czterdziestokrotność wskazanej stawki (40 x 0,57 zł = 22,8 zł), co dało kwotę [...] zł ([...] X 22,8 zł = [...]). Na podstawie art. 142 ust. 1 P.g.g. w zw. z art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.), końcówkę kwoty wynoszącą 80 groszy podwyższono do pełnych złotych, ustalając tym samym opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł, z czego 60% to [...] zł, a 40% to [...] zł. Zgodnie z art. 141 ust. 1 P.g.g., wpływy z tytułu opłat, o których mowa w dziale VII P.g.g. "Opłaty", w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność, a w 40% dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.
W skardze do sądu administracyjnego strona, działając przez pełnomocnika wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości
2. alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Strona zarzuciła przy tym naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
1. art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności w postaci zeznań świadków oraz wyjaśnień skarżącego i uznanie, że skarżący dopuścił się odspojenia kruszywa od złoża na działce nr [...], podczas gdy zgromadzone na tej działce kruszywa nie stanowiły złoża, bowiem minerały nie zostały naturalnie nagromadzone w tym miejscu, a zostały uprzednio w to miejsce przetransportowane przez skarżącego z działki nr [...], co doprowadziło do naruszenia przez organ art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g. poprzez jego błędne zastosowanie i ustalenie wobec skarżącego opłaty podwyższonej;
2. art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że skarżący wydobywał kopalinę na terenie działki nr [...] o powierzchni [...] m2, bez wymaganej koncesji, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wskazuje, że na działce tej skarżący mógł pobrać kruszywo jedynie z jednego wyrobiska, o którym napisał w piśmie z 3 września 2015 r., które z pewnością miało mniejszą powierzchnię niż [...] m2;
3. art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że prace porządkowe na działce nr [...] zostały przeprowadzone dopiero po dokonaniu pomiaru wyrobiska przez pracowników OUG 30 czerwca 2015 r., celem "zatuszowania" prowadzenia wydobycia, podczas gdy wniosek taki nie wypływa z żadnego dowodu przeprowadzonego w sprawie, a sam organ powołuje się w sposób ogólnikowi i lakoniczny na "zebrany w sprawie materiał dowodowy";
4. art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że wyjaśnienia skarżącego, iż na działce nr [...] prowadził jedynie prace porządkowe, mające na celu usunięcie krzewów, traw i zalegających odpadów, oraz wyrównywanie terenu są niewiarygodne, z uwagi na to, że skarżący w piśmie z 3 września 2015 r. przyznał, że urobek z wyrobiska na działce nr [...] był wydobywany i przemieszczany do stabilizacji skarp stawu, podczas gdy w piśmie tym skarżący wskazał jedynie, że "w jednym wyrobisku, o którym mowa na działce nr [...] został także przywożony urobek i w zamian zabrany urobek glina na wykorzystanie do budowy skarp o wysokim nachyleniu", co nie może prowadzić do wniosku, że wyjaśnienia skarżącego w zakresie prowadzenia prac porządkowych są niewiarygodne;
5. art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że wyjaśnienia skarżącego o prowadzeniu nielegalnego wydobycia kopaliny przez niezidentyfikowane osoby trzecie z fragmentu działki nr [...], są niewiarygodne podczas gdy z pozostałego osobowego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (zeznań świadków) wynika, że takie ingerencje osób trzecich w przeszłości były powszechne (okoliczni mieszkańcy pobierali kruszywo z tej działki, wyrobiska wypełniali śmieciami);
6. art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającej na uznaniu, że na części wyrobiska o powierzchni [...] m2 nie prowadzono wcześniejszej eksploatacji, podczas gdy z zeznań świadków, w tym B. P., M. W., J. W. i S. W. wynika, że teren całej działki nr [...] stanowił nieużytek, na którym znajdowały się wyrobiska po ukopie kruszyw;
7. art. 10 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wizji terenowej z udziałem strony, w trakcie której zostałyby ponownie dokonane pomiary wyrobiska, co doprowadziło do dowolnych ustaleń organu w zakresie miejsca i ilości pobranego kruszywa;
8. art. 9 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie, czym charakteryzuje się zdatność kopaliny do sprzedaży;
9. art. 8 § 1 K.p.a. poprzez pierwotne wytknięcie przez organ II instancji organowi I instancji uchybienia polegającego na naruszeniu prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu poprzez przeprowadzenie wizji terenowej bez udziału strony, a następnie nieuwzględnienie własnych zaleceń przy wydaniu ponownej decyzji, w której organ II instancji stwierdził, że podziela stanowisko Dyrektora OUG co do braku uzasadnienia dla ponownego wykonania wizji w terenie;
10. art. 11 K.p.a. poprzez ustalenie ilości wydobytego przez skarżącego kruszywa na podstawie "obrazu uzyskanego z aplikacji Google Earth" z 14 września 2012 r., podczas gdy zaskarżona decyzja dotyczy wydobycia w okresie od 2013 r. do 30 czerwca 2015 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 ze zm. – dalej zwana p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.
Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty, stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:
1) prac geologicznych;
2) wydobywania kopalin ze złóż;
3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;
4) podziemnego składowania odpadów;
5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.
W rozumieniu P.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą-jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w P. przeprowadzili 30 czerwca 2015 r. oględziny działki [...] i dokonali pomiaru geodezyjnego wyrobiska istniejącego w obrębie tej działki. Stwierdzili, że miejsce wydobywania kruszywa naturalnego (piasku) znajdowało się w północno-zachodniej części przedmiotowej działki. Teren wyrobiska był usytuowany w sąsiedztwie - zlokalizowanych częściowo na działce nr [...] a częściowo na działce nr [...] - "starych" terenów poeksploatacyjnych (wypełnionych częściowo odpadami - ziemią z wykopów) i stanowił ich kontynuację.
W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że bezspornym jest, że właścicielem tej działki jest strona skarżąca, która nie posiada koncesji na wydobywanie z niej kopalin na podstawie ustawy P.g.g., ani też na inną jej eksploatację. Tymczasem z działki tej wydobywano kopalinę.
Słusznie zatem organy stwierdziły, że czynności wykonywane przez skarżącą stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. Sama skarżąca nie przeczyła tym ustaleniom, twierdząc w trakcie przesłuchania 3 sierpnia 2015 r., że w obrębie działek nr [...] i [...] prowadziła wyłącznie budowę stawu, a pozyskiwany urobek wykorzystywała w miejscu wykonywania inwestycji. Ponadto w piśmie z 3 września 2015 r. skarżący oświadczył, że na działce nr [...] i na skraju działki nr [...], w czasie ich nabycia, znajdowały się stare wyrobiska. Inwestycja polegająca na budowie stawu była prowadzona na działce nr [...]. Na skraj działki nr [...] wywożono urobek z budowy stawu, którym zasypywano "stare" wyrobiska i rekultywowano teren. Strona wskazała ponadto, że "w jednym wyrobisku na działce nr [...] został przywieziony urobek i w zamian zabrany urobek - glina na wykorzystanie budowy skarp o wysokim nachyleniu.
Sąd nie dał wiary tym twierdzeniom. Słusznie wskazał organ, że skarżący nie zawiadomił Dyrektora UOG o zamiarze wydobycia ze spornej działki piasku na własne potrzeby. Z analizy zdjęć satelitarnych, wynika, że wyrobisko górnicze na działce nr [...] zostało wykonane w okresie od 2013 r. do dnia 30 czerwca 2015 r., tj. do dnia przeprowadzenia jego pomiarów przez pracowników OUG w P. Przedmiotowe wyrobisko nie jest w żaden sposób technicznie powiązane ze zlokalizowanym na działce nr [...] stawem ziemnym i nie jest objęte pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym w 2013 r. przez Starostę W. na jego wykonanie.
W tym stanie rzeczy wymierzenie opłaty podwyższonej było – zdaniem Sądu - uzasadnione. Zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.
Odnosząc się do pozostałych zrzutów skargi, wskazać przyjdzie, że koncentrują się one w zasadzie wokół naruszenia przepisów prawa procesowego.
Zdaniem Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 80 K.p.a. gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.
W szczególności bezzasadny okazał się zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego w kwestii ilości wydobytej kopaliny.
Prawidłowo organ przeanalizował mapy z naniesionymi granicami wyrobiska i stwierdził, że północna część tego wyrobiska o pow. [...] m2 znajduje się w obrysie tzw. "[...]", o których mowa w zeznaniach świadków: M. W., S. L., J. W. i B. P. Na pozostałej powierzchni przedmiotowego wyrobiska - [...] m2 nie prowadzono wcześniejszej eksploatacji, a przedmiotowy fragment działki nr [...] był terenem rolniczym i nieprzekształconym, co wynika z mapy oraz znajdującego się w aktach sprawy obrazu terenu dostępnego poprzez aplikację Google Earth z datą pozyskania obrazu: 14 września 2012 r. Brak jest zatem potrzeby przeprowadzania rekultywacji tego obszaru.
Prawidłowo zatem pracownicy organu drugiej instancji posiadający kwalifikacje geologiczne i miernicze sporządzili 10 września 2018 r. "Dokumentację określającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji", uwzględniając przy tym prowadzenie w przeszłości robót eksploatacyjnych na części działki nr [...]. wyniki obmiaru wyrobiska wykonanego przez pracowników OUG w P. 30 czerwca 2015 r., fragment mapy obejmującej działkę nr [...] i występujące na niej "stare" wyrobiska poeksploatacyjne oraz dane z "Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W.".
Nie ulega też żadnej wątpliwości, że skarżący pobierał piasek ze spornej działki. Słusznie zauważył organ, że sprzeczne są twierdzenia skarżącego zawarte w pkt 1 i 2 skargi. W pkt 1 skargi skarżący zaprzecza, aby wydobywał kopalinę z działki nr [...], twierdząc, że kruszywo zostało przetransportowane z działki nr [...] i nie stanowiło złoża, a w pkt 2 skargi przyznaje, że mógł jednak pobierać kruszywo z przedmiotowej działki, chociaż w ograniczonym zakresie ("z jednego wyrobiska"). Ponadto, na istnienie złoża na działce nr [...] i wydobywanie z niego kopaliny wskazuje zgromadzona w sprawie dokumentacja zdjęciowa, załączona do informacji z 12 czerwca 2015 r., przekazanej pi-zez Starostwo Powiatowe we W.
Słusznie też wskazał organ, że prace porządkowe na działce [...] zostały przeprowadzone dopiero po dokonaniu pomiaru wyrobiska przez pracowników OUG 30 czerwca 2015 r. i nie mogły mieć wpływu na ustalenie ilości kopaliny wydobytej przez skarżącego do tego dnia. Wynika to z obrazu terenu dostępnego poprzez aplikację Google Earth z datą pozyskania: 1 czerwca 2017 r. Słusznie zatem organ nie przeprowadził wizji terenowej z udziałem strony, w trakcie której zostałyby ponownie dokonane pomiary wyrobiska, skoro teren został już uporządkowany.
Sąd podziela również stanowisko organu, że nie można dać wiary wyjaśnieniom skarżącego, o prowadzeniu nielegalnego wydobycia kopaliny przez niezidentyfikowane osoby trzecie, wobec lokalizacji miejsca zamieszkania odwołującego się i należącego do niego tartaku w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca wydobycia. Ponadto skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, iż składał zawiadomienia do organów ścigania o dokonywaniu kradzieży kopaliny z będącej jego własnością działki nr [...]. Ponadto, świadkowie również nie wskazują na ingerencję osób trzecich po 2012 r.
Nie jest również zasadny zarzut skargi niewyjaśnienia przez organ kwestii zdatności kopaliny do sprzedaży. Na str. 5 i 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odniósł się do tej kwestii, wskazując, iż nawet jeśli kopalina nie podlegała sprzedaży, to skoro -jak wynika z pisma skarżącego z 3 września 2015 r. - urobek z działki nr [...] wykorzystał do stabilizacji skarp stawu zlokalizowanego na działce nr [...], to wykorzystał surowiec własny i odniósł korzyść materialną.
Reasumując w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy administracji publicznej, rozstrzygając sprawę, nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego. W toku prowadzonego postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Jednocześnie w sposób właściwy wywiązały się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy (art. 77 § 1 K.p.a.), a zebrany materiał dowodowy oceniły stosownie do reguł wskazanych w art. 80 K.p.a. W konsekwencji zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Motywy podjęcia kwestionowanych rozstrzygnięć, treść zastosowanych przepisów, ich wykładnia zostały przedstawione w szczegółowych uzasadnieniach decyzji obu instancji, stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu i art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło