III SA/Gl 211/04

III SA /GL 211/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: Magdalena Kurpis po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w likwidacji w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz art.104 § 1 i § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. stwierdził u G. B. chorobę zawodową- przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy (przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki) wymienioną w pozycji 19/1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...] r., z którego wynikało, że lekarze specjaliści rozpoznali u G. B. przewlekłe zapalenie ścięgien prostowników kciuka prawego pochodzenia zawodowego. Jak podkreślono w uzasadnieniu orzeczenia wieloletnia praca w charakterze maszynistki i obsługa komputera połączona z wykonywaniem ruchów monotypowych z przeciążeniem prawej kończyny górnej, wyniki badania podmiotowego, przedmiotowego, konsultacja neurologiczna i ortopedyczna oraz badanie ultrasonograficzne garstka prawego, jak również analiza przedstawionej dokumentacji lekarskiej uzasadniały rozpoznanie powyższego schorzenia. Z oceny narażenia zawodowego z [...] r. że podczas zatrudnienia w latach 1994 -2003 w "A" Spółka z o.o. w K. na stanowisku referenta księgowego, samodzielnej księgowej, specjalisty do spraw sprzedaży samochodów, kasjera i specjalisty ds. rozliczeń pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej- ruchy monotypowe z przeciążeniem kończyny prawej. Decyzję powyższą zaskarżył likwidator Spółki "A" podnosząc, że została ona wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, gdyż charakter wykonywanej przez G. B. pracy nie mógł spowodować stwierdzonego u niej schorzenia. W szczególności podkreślono, że wykonywała ona pracę na stanowisku referenta księgowego, samodzielnej księgowej, specjalisty do spraw sprzedaży samochodów- kasjera oraz specjalisty do spraw rozliczeń- kasjera i pracowała przy komputerze najwyżej 4-5 godzin dziennie w latach 1998-2003. Nigdy nie skarżyła się na choroby układu ruchu, nie przebywała na zwolnieniu lekarskim spowodowanym zapaleniem ścięgna. Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art.138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy G. B. poczynione przez organ pierwszej instancji. Uznał, że pracował on w latach 1994-2003 w Spółce z o.o. "A" w K. jako referent księgowy, samodzielna księgowa, specjalista do spraw rozliczeń Rolniczych do spraw sprzedaży samochodów i kasjer jednocześnie obsługując przez 5 godzin dziennie klawiaturę komputera, co było związane z monotypią ruchową i powodowało przeciążenie prawej kończyny górnej. Pracowała więc w warunkach istotnego ryzyka powstania przewlekłej choroby układu ruchu. Powołał się na orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...], którym stwierdzono przewlekłe zapalenie ścięgien prostowników kciuka prawego, a w konsekwencji stwierdził, że wieloletnia praca w charakterze maszynistki i przy obsłudze komputera połączone z wykonywaniem ruchów monotypowych z przeciążeniem prawej kończyny górnej uzasadnia rozpoznanie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 19/1 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych.. W skardze z [...] r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem zaskarżonego organu, pracodawca domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, nie zgadzając się z jej argumentacją. Zarzucił organom sanitarnym błędne ustalenia dochodzenia epidemiologicznego, w szczególności zakres wykonywanych przez pracownika obowiązków i czynności, które nie pozostają w związku przyczynowym z rozpoznanym schorzeniem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie § 2 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które ma zastosowanie w niniejszej sprawie, przy stwierdzaniu choroby zawodowe uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy , zwanym "narażeniem zawodowym". Z konstrukcji tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie. Ustalenia takie powodują, że istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie (zobacz wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/ 98, OSNAPiUS 1999 r. nr 6, poz. 192). Rozpatrywana skarga zwiera zarzut niewyjaśnienia sprawy, co siłą rzeczy wskazuje na naruszenie legalności omawianej decyzji. Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom nie dał wiary i odmówił mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja wskazanym wymaganiom nie odpowiada, gdyż uzasadnienie charakteryzuje lakoniczność jej pisemnych motywów. Nadto organ odwoławczy oparł się na nierzetelnych ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego w kontekście ustalenia czasokresu pracy G. B. w Spółce "A" i zakresu czynności wykonywanych przez nią w latach 1994-2003. Rozpatrywana skarga zwiera słuszny zarzut niewyjaśnienia sprawy w kierunku wyjaśnienia występowania i następnie działania czynników szkodliwych, z uwzględnieniem ich rodzaju, stopnia oraz czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywanej pracy, bezpośredniego z nimi kontaktu. W tym celu oprócz zbadania dokumentacji, którą przesyła zakład pracy powinno zostać przeprowadzona zgodnie z § 2 ust. 4 powołanego rozporządzenia ocena narażenia zawodowego, przy której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy- określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie narządów lub układu organizmu ludzkiego (§ 2 ust.3 pkt 4). Tylko wyniki prawidłowo przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego mogą zapewnić właściwe rozpoznanie przez zakład społecznej służby zdrowia u chorego pracownika choroby zawodowej (zobacz wyrok NSA z dnia 5 października 2001 r. sygn. akt I SA 2239/00, LEX nr 54540). W niniejszej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. przeprowadził ocenę narażenia zawodowego, co do ewentualności zaistnienia choroby zawodowej u G.B., ale uczynił to formalnie. Jak wynika z treści " Karty oceny narażenia zawodowego z [...] r. przeprowadzonego w związku z podejrzeniem przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki pracowała ona zawodowo od 1979 do 1985 w KWK "B" w K. jako pracownik biurowy, w latach 1985-1991 w PDT "C" jako pracownik w magazynie, a od 1994 do 2003 r. w D W. Oddział K. Stacja Obsługi i Sprzedaży Samochodów (po prywatyzacji "A" Sp.z o.o. W czasie zatrudnienia u ostatniego pracodawcy pracowała przy klawiaturze komputera 8 godzin dziennie. W Karcie oceny narażenia zawodowego z [...] r. wskazano, że obsługiwała komputer do 5 godzin na zmianę roboczą. W podsumowaniu stwierdzono, że pracowała w warunkach powstania choroby zawodowej. Jak zeznała G. P. pracowała ona przy komputerze przez 8 godzin dziennie w latach 1998-2003, a do lekarzy chodziła w dni wolne od pracy lub brała urlop. Na potwierdzenie czego dołączyła "Kartę wypisowa" ze Szpital im [...] w K., gdzie przebywała od [...] do [...] sierpnia 2003 r. w celu operacyjnego leczenia choroby de Quervaina garstka prawego. Tym samym budzi wątpliwości argumentacja orzeczenia lekarskiego, jak również ocena narażenia zawodowego prowadzonego w kierunku przewlekłej choroby układu ruchu- przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki wymienionej w pozycji 19 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wywołanych sposobem wykonywania pracy. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji uchybił dyspozycji art. 7, art. 77 oraz dyrektywie wnikliwej i konsekwentnej oceny wiarygodności zebranego materiału dowodowego, wynikającej z art. 80 k.p.a. Z zestawienia dat orzeczenia lekarskiego oraz wypisu ze szpitala wynika, że G. P. w tym samym czasie została poddana badaniu przez orzeczników i zabiegowi operacyjnemu w Szpitalu im. [...] w K. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości występujących w toku prowadzonego postępowania dowodowego, a wydana przez niego decyzja winna być zgodna z prawem. Winien pamiętać, że jak to już wielokrotnie podkreślano w innych orzeczeniach sądowych w sprawie chorób zawodowych orzeczenie lekarskie jest opinią podlegającą ocenie tak jak każdy inny dowód zebrany w toku postępowania. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla sprawy okoliczności wymagające wiedzy specjalistycznej, w tym wypadku choroby układu ruchu, i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonująco uzasadniona. Dopiero gdy odpowiada tym warunkom stanowi podstawę wydania prawidłowej decyzji. W tym miejscu należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje jedynie kontrolę decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem (art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacz to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną ocenia czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone określone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce to w określonych prawem sytuacjach wadliwą decyzję eliminuje z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ Inspekcji Sanitarnej uwzględni powyższe rozważania i uzupełni materiał dowodowy o pełne zakresy czynności jakie posiadała G. B. w okresie zatrudnienia w latach 1994-2003, z uwzględnieniem czynności rzeczywiście wykonywanych na zajmowanym stanowisku i narażeniu na przewlekłe choroby układu ruchu. Nadto uzupełni orzeczenie lekarskie przez jednoznaczne określenie schorzenia rozpoznanego u pracownika z uwzględnieniem zapisu pozycji 19 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W orzeczeniu widnieje zapis " przewlekłe zapalenie ścięgien prostowników kciuka prawego", a pozycjia 19 pkt 1 brzmi " przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki", co dla Sądu orzekającego nie jest pojęciem tożsamym, a nie zostało wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zaś winien był szczegółowo odnieść się do tych ustaleń i wyjaśnić dlaczego rozpoznane schorzenie uznał za chorobę zawodową i dlaczego pozostaje ono w związku z warunkami pracy. Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy, została ona uchylona na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art.152 p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.