III SA/Gl 2112/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu [...] r. wpłynął do Sądu wniosek o prawo pomocy, złożony na urzędowym formularzu PPF, w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu opłacenie radcy prawnego. Wnioskodawca stwierdził, że szczegółowe i aktualne informacje dotyczące majątku i dochodów jego samego oraz jego żony dołącza do tej sprawy. Żadnych dokumentów skarżący jednak do przedmiotowej sprawy nie nadesłał. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną B. Z. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, jego dochód za 2010 r. wg jego oświadczenia wyniósł jedynie 870 zł (czyli 73 zł miesięcznie). Z kolei żona skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i jej wynagrodzenie wynosi około 2.700 zł brutto. Żona strony prowadzi dodatkowo działalność gospodarczą, jednak w roku 2010 działalność ta przyniosła stratę. Łączny dochód we wspólnym gospodarstwie domowym zamyka się więc w kwocie około 2.773 zł i przeznaczany jest na spłatę zadłużenia u osób trzecich, w instytucjach oraz opłatach za mieszkanie. Skarżący jest współwłaścicielem w [...] domu w J. – mieszka w nim jednak jego teść, z czego wynika, że nie może przynosić on skarżącemu dochodu. Pole, które strona posiada w M. pozwala mu przynależeć do KRUS-u, co ma zapewnić w przyszłości "głodową emeryturę". Strona jest również właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 , znajdującego się w G., w którym mieszka ze swoją żoną. Ponadto skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] z [...] r. Strona została wezwana zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] r. do uzupełnienia danych, na które powołała się we wniosku, poprzez wykazanie swojego aktualnego stanu majątkowego. Wezwanie to miało na celu zobrazowanie aktualnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, znajdującego się w aktach sprawy. Do dnia dzisiejszego wnioskodawca nie nadesłał żadnych dokumentów, o które był wezwany cytowanym wyżej pismem. Wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, zawartemu na druku urzędowego formularza wniosku PPF, skarżący nie dołączył do akt sprawy żadnych dokumentów, ani materiałów, które zawierałyby informacje i uprawdopodobnienie aktualnego i szczegółowego stanu majątkowego skarżącego i jego żony. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że Z. P. składając wniosek o prawo pomocy zażądał przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Należy mieć na uwadze, że merytoryczne rozstrzygniecie wniosku o przyznanie prawa pomocy musi być poprzedzone analizą stanu majątkowego wnioskodawcy i osób, z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednak do oceny stanu majątkowego wnioskodawcy nie wystarczą jedynie same oświadczenia złożone przez niego we wniosku. Skarżący w przedmiotowej sprawie nie wykazał między innymi jakie są rzeczywiste dochody osiągane przez niego samego oraz przez jego żonę, poprzestając jedynie na oświadczeniach zawartych na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy. Strona nie nadesłała przykładowo dokumentów obrazujących rzeczywisty stan finansowy prowadzonej działalności gospodarczej, jak również nie przedstawiła stosownych odpisów zeznań podatkowych. Skarżący powoływał się we wniosku na swoje zadłużenie u osób prywatnych, jak również w innych instytucjach. Nie przedstawił w tym zakresie jednak żadnych dokumentów, ani innych materiałów, które by udowadniały ten fakt. Ponadto, strona skarżąca nie wykazała, jakie są jej miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W tym zakresie strona nie wskazała chociażby w przybliżeniu szacunkowych kwot składających się na koszty miesięcznego utrzymania. Tymczasem uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.