III SA/Gl 213/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2009 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w ten sposób, iż postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Z. J. na sformalizowanym druku – PPF z dnia [...] września 2008 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. wskazując, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną gdzie łączne dochody stanowią kwotę [...] zł. W ramach oświadczenia o posiadanym majątku zadeklarował mieszkanie o pow. 48,7 m² wyjaśniając przy tym, że stanowi ono własność wnuczka P. J. i działkę niezabudowaną, której żona jest współwłaścicielką. Referendarz sądowy pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych i złożenie dodatkowych wyjaśnień. Z. J. zastosował się do wezwania w ten sposób, iż nadesłał pismo procesowe z dnia [...] grudnia 2008 r., w którym oświadczył że aktualna działalność "A" prowadzona jest obecnie w formie sp. z o.o. "B" i ogranicza się do świadczenia usług w zakresie doradztwa technicznego - olejowe układy grzewcze - dla przemysłu. Na wnuczku P. J. nie ciąży prawny obowiązek alimentacyjny, nie posiada on majątku, a jego dochód nie wystarcza nawet na skromne utrzymanie własnej rodziny. Skarżący zaakcentował dalej, że jego sytuacja materialna wyraźnie się pogorszyła z powodu obłożnie chorej żony wymagającej stałej opieki pielęgnacyjnej oraz kosztownych leków. Do pisma procesowego dołączone zostały dokumenty w postaci: aktu założycielskiego spółki z o.o. "B", aktu notarialnego potwierdzającego fakt zbycia nieruchomości nr [...] na rzecz ww. spółki, umowa sprzedaży udziałów w spółce "B", kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego dot. wpisu spółki "B" w Krajowym Rejestrze Sądowym, kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w C. o wpisie zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym odnośnie danych wspólników, kserokopia postanowienia komornika sądowego z [...] r. o podjęciu postępowania egzekucyjnego w sprawie [...]. Referendarz sądowy mając na uwadze zarówno dokumenty zgromadzone w sprawie jak i treść wniosku postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych powołując jako podstawę prawną art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. zgodnie, z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych uzależnione jest od wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał, a nawet nie uprawdopodobnił, że w jego przypadku może być zastosowana instytucja przyznania prawa pomocy, tymczasem ciężar wykazania - udowodnienia ustawowej przesłanki spoczywa na stronie skarżącej. Oceny tej dokonał w oparciu o następujące okoliczności: braku zastosowania się przez wnioskującego do wezwania w pełni, poprzez nie przedstawienie aktualnych dokumentów obrazujących wydatki ponoszone na bieżące utrzymanie, nie ujawnienie dokumentacji wskazującej na wysokość osiągniętego dochodu w 2008 r. i aktualnie pobieranych świadczeń, wątpliwości w zakresie rzetelności złożonego oświadczenia złożonego w druku PPF w zestawieniu z jego późniejszymi oświadczeniami co do faktycznie osiąganego dochodu i ponoszonych wydatków, nie przyjęciu za udowodnionych okoliczności ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania w sytuacji, gdy z dokumentów zawartych w sprawie o sygn. III SA/Gl 1535/07 wynikało, iż adresatem dokumentów wskazujących na osobę odpowiedzialną za ponoszenie opłat za mieszkanie, w którym skarżący stale przebywa jest jego wnuk, na którym zgodnie z właściwymi przepisami Kodeksu cywilnego, ciąży obowiązek regulowania stosownych należności, a ponadto obowiązek alimentacyjny wobec Z. J. Podkreślono też, iż w czasokresie, w którym toczyło się postępowanie przed sądem administracyjnym w zakresie, którego skarżący zwrócił się o prawo pomocy dokonał on sprzedaży udziałów w spółce z o.o. "B" o wartości nominalnej [...] zł za kwotę [...] zł, co nie mogło znaleźć akceptacji poprzez przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Omówione postanowienie stało się prawomocne gdyż strona nie skorzystała z prawa sprzeciwu jaki jej przysługiwał na podstawie art. 259 § 1 P.p.s.a. Pismem z dnia [...] maja 2009 r. dołączonym do skargi kasacyjnej od postanowienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucającego skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] w przedmiocie podatku akcyzowego strona skarżąca zwróciła się o prawo pomocy w zakresie całkowitym. W formularzu wykazała dochód w kwocie [...] zł jaki jest uzyskiwany w gospodarstwie domowym wnioskodawcy, który to przypada na dwie osoby, będące w podeszłym wieku. Strona skarżąca jako inne dane istotne dla złożonego wniosku wskazała fakt istnienia chorób i pobyt w szpitalu małżonki w okresie [...] lutego 2009 r. Strona skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. została wezwana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do przedłożenia dodatkowych dokumentów w celu oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony . W wykonaniu wezwania strona nadesłała pismo procesowe z wyjaśnieniem, iż obecnie nie jest już udziałowcem sp. z o.o. "B", które to udziały zostały zbyte w dniu [...] kwietnia 2008 r. J. F., który to dalej zbył nabyte udziały J S.. Spółka ta nie wypracowała dochodu, a jej straty na koniec 2008 r. wynosiły [...] zł . Do pisma procesowego skarżący dołączył: zestawienie kosztów ponoszonych na utrzymanie i leczenie, gdzie przy dochodzie [...] zł wydatki z tego tytułu stanowią kwotę [...] zł miesięcznie, a brakujące środki uzupełniane są z zaciąganych pożyczek lub oszczędzane na zmniejszaniu wydatków na zakup żywności, "odcinek pocztowy" dotyczący wypłaty za czerwiec 2009 r., świadczenia emerytalnego (kwota [...] zł) i zasiłku pielęgnacyjnego (kwota [...] zł), paragony fiskalne na zakup lekarstw z [...] i [...] maja 2009 r. (kwota należności ok. [...] zł), faktury wystawione na Z. J. przez Gazownię Z. (kwota [...] zł), TP S.A. (kwota [...] zł), odcinek zapłaty za czynsz na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej " "C" w Z. (kwota [...] zł), potwierdzenie informacji o zwieszeniu wykonywania działalności gospodarczej przez Z. J. od dnia [...] marca 2009 r. do [...] marca 2011 r., zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 PIT-36 z wykazanym dochodem [...] zł, w tym z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł . Do pisma procesowego skarżący dołączył kserokopię umowy sprzedaży udziałów z [...] kwietnia 2008 r. i [...] czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. ) wynika, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były one zaskarżone a nawet prawomocne. Ponieważ w przedmiotowej sprawie referendarz sądowy wydał już w dniu 28 stycznia 2008 r. postanowienie odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zatem w niniejszym postępowaniu wpadkowym należało w pierwszej kolejności zbadać czy skarżący powołał we wniosku nowe okoliczności, których nie podniósł uprzednio. Przed dokonaniem jednak oceny w tym zakresie trzeba wskazać, iż w orzeczeniu tym w sposób błędny rozpoznano wniosek o prawo pomocy jedynie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, podczas gdy jak w druku PPF wskazano, strona wnosiła o prawo pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym także ustanowienia adwokata z urzędu. Brak ten nie ma wprawdzie wpływu na sytuację procesową strony na etapie postępowania przed sądem administracyjnym I instancji, gdyż postanowieniem z dnia 15 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę wniesioną na decyzję wydaną przez Dyrektora Izby Celnej w [...] z tej przyczyny, iż strona skarżąca nie uiściła wpisu od skargi. Zatem zarzuty skargi nie były merytorycznie rozpoznawane. Obecnie jednak rozpoznając wniosek należy rozważyć go w pełnym zakresie z uwzględnieniem zmian w okolicznościach faktycznych sprawy, w tym w porównaniu do stanu faktycznego będącego podstawą wydania postanowienia przez referendarza . Zestawiając zatem te okoliczności faktyczne do tychże, które istniały w dacie podejmowania rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy przez referendarza uznać należy, iż zmiany takie obecnie zaistniały. Przede wszystkim obecnie skarżący przedłożył dokumenty źródłowe w postaci wskazanych faktur, paragonów fiskalnych i dowodu wpłaty za mieszkanie potwierdzających okoliczność ponoszenia wydatków przez Z. J. związanych z bieżącym utrzymaniem strony skarżącej i jego rodziny. Przedłożono też dowód potwierdzający to, iż skarżący już od marca 2009 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nie uzyskuje innych poza emeryturą dochodów. Przedłożono także zeznanie podatkowe za 2009 r. jak i sporządzony w dniu [...] stycznia 2009 r., przez komornika sądowego plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji . Podkreślić też trzeba, iż udział zawodowego pełnomocnika jest niezbędny gdyż stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który może być sporządzony wyłącznie przez adwokata lub radcę prawnego. Rozważenia wymaga zatem to czy osiągane dochody przy istniejących wydatkach uzasadniają zaistnienie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a warunkującej przyznanie praw pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu przy obecnym dochodzie w gospodarstwie domowym strony skarżącej kształtującym się na poziomie [...] zł ponoszone są wydatki – jak wynika z nadesłanych dowodów źródłowych- w kwocie około [...] zł związane z utrzymaniem mieszkania zatem na zakup żywności i innych artykułów pozostaje kwota 500 zł. Kwota ta jaka pozostaje do dyspozycji strony skarżącej nie daje jej możliwości zarówno zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika dla celów sporządzenia skargi kasacyjnej jak i jednoczesnego poniesienia wydatku związanego z wpisem od skargi kasacyjnej. Tym samym spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a – wykazania że strona skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania - uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w całości. Przychylając się do wniosku o prawo pomocy w całości Sąd miał na uwadze także i to, iż poprzednio wniosek ten nie był rozpoznany w zakresie w jakim należało go rozpoznać z uwagi na jego treść, jak i to, iż uwiarygodniono obecnie okoliczność prowadzenia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego mając na względzie zapewnienie skarżącemu prawa do sądu jak i zmianę okoliczności sprawy Sąd na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.