III SA/Gl 2132/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 11.010 zł, skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że w chwili obecnej nie posiada środków wystarczających na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Spółka podniosła, że wg bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2014 r. wynik finansowy spółki stanowił stratę w wysokości (-) 129.871,60 zł, natomiast wynik z działalności operacyjnej, przy przychodach blisko 50.000.000 zł wyniósł (-) 91.000 zł. Na skutek założonych na początku 2013 r. planów ekspansji i zdobywaniu udziałów na rynku, dzięki "operowaniu na niskiej marży" doszło do dynamicznego rozwoju spółki, ale jednocześnie zaczęło się nadużywanie strategii marketingowej spółki przez wybranych kontrahentów. W efekcie na dzień 31 grudnia 2015 r. spółka posiadała niespłacone należności krótkoterminowe w wysokości 59.780,62 zł. W dalszej części uzasadnienia wniosku, spółka wskazała na prowadzone przez organ skarbowy postępowanie egzekucyjne, które spowodowało zahamowanie i zniweczenie planów rozwoju spółki. Rachunki bankowe spółki zostały zablokowane. Fakt ten uniemożliwia uiszczenie nawet części wpisu od skargi. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 20.000 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 63.873,34 zł, a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości (-) 129.871,60 zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada trzy rachunki bankowe w B S.A., C S.A. oraz w D S.A. Wszystkie te rachunki, zgodnie z oświadczeniem skarżącej spółki są zajęte przez urząd skarbowy w ramach postępowania zabezpieczającego. W końcowej części oświadczenia, spółka oświadczyła, że wartość urządzeń technicznych i maszyn na dzień 31 grudnia 2014 r. zamknęła się w kwocie 15.540 zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 8 stycznia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o nadesłanie aktualnego raportu kasowego, jak również o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na ww. wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, wnioskodawca nadesłała: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2013 r. i za 2014 r.; deklaracje podatkowe VAT-7 za okres od lipca 2015 r. do grudnia 2015 r.; dwa wydruki komputerowe, mające obrazować brak środków finansowych na rachunku spółki prowadzonym w B S.A.; pismo spółki z dnia 17 marca 2015 r. – wypowiedzenie umowy rachunku bankowego w D S.A.; sprawozdanie finansowe za 2014 r.; sprawozdanie z działalności spółki za rok bilansowy 2014 – sporządzone w dniu 30 czerwca 2015 r.; oraz dwie uchwały z tego dnia: nr [...] – zawierająca ustalenie wspólników, że strata bilansowa wynikająca ze sprawozdania finansowego zostanie pokryta z przyszłych zysków finansowych oraz uchwała nr [...] o udzieleniu zarządowi spółki absolutorium za rok 2014. Jednocześnie w piśmie przewodnim z dnia 8 lutego 2016 r., likwidator spółki oświadczył, że spółka nie sporządziła jeszcze sprawozdania finansowego za ubiegły 2015 r., a ustawowy termin na przygotowanie tego sprawozdania mija w dniu 31 marca 2016 r. – dopiero w tym terminie będzie możliwe przedstawienie sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. Należy jednocześnie podkreślić, że spośród wymienionych załączników w ww. piśmie przewodnim (pkt od 1 do 7) brak jest w rzeczywistości wśród nadesłanych do akt sprawy następujących dokumentów: wyciągów z rachunków bankowych za okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 stycznia 2016 r. (pkt 5) oraz ewidencji środków trwałych (pkt 7). Materiały wymienione w tych punktach nie zostały przesłane wraz z pismem przewodnim z dnia 8 lutego 2016 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżąca spółka nie nadesłała wszystkich dokumentów, o jakie była wzywana. Należy jednocześnie podkreślić, że uzyskanie i nadesłanie takich dokumentów nie powinno stanowić problemu dla wnioskującej spółki. Tymi dokumentami są: raport kasowy spółki oraz wyciągi z jej rachunków bankowych. Stwierdzić należy, że pomimo wyraźnego wezwania w piśmie referendarza sądowego z dnia 8 stycznia 2016 r., spółka w ogóle nie nadesłała do akt sprawy raportu kasowego, obrazującego stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca. Ponadto, wbrew wymienieniu w liście załączników (pkt 5 i pkt 7) spółka nie nadesłała do akt sprawy wyciągów z rachunków bankowych za okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 stycznia 2016 r. oraz ewidencji środków trwałych. Brak w aktach sprawy trzech ww. dokumentów stanowi istotny mankament w dokumentacji aktualnej sytuacji finansowej skarżącej spółki. Należy stwierdzić, że rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów wnioskodawcy w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy wnioskodawca posiada tzw. "żywą gotówkę", czyli środki zdeponowane w jej kasie (raport kasowy) oraz na rachunkach bankowych (stan gotówki zdeponowanej na rachunkach bankowych obrazują wyciągi z rachunków bankowych). Dane z tych dwóch rodzajów materiałów źródłowych wskazują w sposób bezpośredni na to, czy podmiot posiada środki finansowe, umożliwiające mu poniesienie kosztów sądowych (w całości, bądź też jedynie w określonej ich części) albo wskazują na brak środków finansowych, a w konsekwencji na rzeczywisty brak możliwości uiszczenia opłat sądowych. Zamieszczenie wyciągów z rachunków bankowych za okres od listopada 2015 r. do stycznia 2016 r. w wykazie załączników w pkt 5 pisma przewodniego wskazuje na to, że spółka prowadzi aktualnie co najmniej jeden rachunek bankowy i prowadzone są na nim określone operacje bankowe. Tymczasem brak w aktach tych wyciągów. Nienadesłanie do akt sprawy wyciągu z raportu kasowego spółki oraz brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do tej kwestii poddaje w wątpliwość wiarygodność twierdzeń spółki o całkowitej i zupełnej niemożności poniesienia w jakiejkolwiek części kosztów sądowych. Podmiot gospodarczy, w tym kapitałowa spółka prawa handlowego (także spółka w likwidacji) prowadzi swoją kasę w której posiada zgromadzone środki finansowe (bądź też ich nie posiada). Właśnie wyciąg aktualny z raportu kasowego podmiotu gospodarczego usuwa powyższe wątpliwości. Reasumując, niezależnie od aktualnego, generalnego stanu podmiotu gospodarczego, jego obrotów, najistotniejsze przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest analiza dostępnej "żywej gotówki" (faktu jej posiadania, czy też jej braku). Wnioskodawca nie nadsyłając do akt sprawy ww. materiałów źródłowych de facto uniemożliwił dokonanie analizy powyższych danych, a w konsekwencji nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. nie wykazał, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.