III SA/Gl 214/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia WSA Małgorzata Jużków Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Olender po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005 r. przy udziale — sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie weryfikacji zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] nr[...], 2. uchyla decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr[...], 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł. ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej wartości celnej importowanego przez spółkę "A" w W. towaru objętego w dniu [...] na podstawie j.d.a. SAD OBR nr [...] procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Decyzją z [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K. uznał powyższe zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej importowanego towaru i określił ją w wysokości niższej od zadeklarowanej. Pismem z dnia [...] ([...]) skarżąca spółka zażądała od Naczelnika Urzędu Celnego w K. wystąpienia do Ministra Finansów z wnioskiem o uzyskanie porady Światowej Organizacji Celnej (WCO) w kwestii wpływu upustów przyznawanych importerowi po dniu dokonania zgłoszenia celnego na wartość celną importowanych towarów oraz zawieszenia prowadzonego postępowania do czasu rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia wstępnego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K. umorzył postępowanie z w/wym. wniosku jako bezprzedmiotowe w związku z wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Na skutek odwołania Spółki decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ uznał, iż nie zaszła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 217 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) Naczelnik Urzędu Celnego w K. odmówił zawieszenia postępowania. W jego uzasadnieniu wskazał, iż zajęcie stanowiska przez Światową Organizację Celną nie ma wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, zatem nie może być w traktowane jako zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania. Na powyższe strona złożyła zażalenie do organu wyższego stopnia, w którym powołując się na przepisy art. 91 ust. 2 Konstytucji, postanowienia art. III lit. d Konwencji o utworzeniu Rady Współpracy Celnej sporządzonej w Brukseli dnia 15 grudnia 1950 r. (Dz. U. z 1978 r. Nr 11, poz. 43), pkt 2 i 3 załącznika II tekstu Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. (zał. do Dz. U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483 z późn. zm.) zwanego Kodeksem wartości celnej WTO oraz art. 201 § 1 pkt 2, art. 203 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) wniosła o jego uchylenie. Dyrektor Izby Celnej w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 262 ustawy Kodeks celny, postanowieniem z dnia [...] nr [...] podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego wskazał, iż rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, gdyż takie zagadnienie w ogóle nie występuje. Ponieważ pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego - ocena tego zagadnienia należy, że względu na jego przedmiot, do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie chodzi o wyjaśnienie sporu co do faktu (kwestia rzeczywistego przysługiwania importerowi stałego rabatu na sprowadzany z zagranicy towar, a w konsekwencji zasadność uznania, że wartość celna towaru odbiega od wartości deklarowanej, które podlegają swobodnej ocenie organu administracyjnego), a nie o rozbieżności prawne wyłonione w sprawie w związku ze stosowaniem lub interpretacją przepisów - zdaniem organu odwoławczego - brak było podstaw do zawieszenia postępowania. Nie zgadzając się z powyższym skarżąca spółka "A" w Warszawie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzucając organom celnym obu instancji naruszenie przepisów uprzednio już powołanych w zażaleniu oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 219 tej ustawy - domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu swego stanowiska podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie zagadnieniem wstępnym jest ocena, czy w ramach istniejących przepisów prawa celnego właściwym jest korygowanie wartości transakcyjnej wynikającej z faktury handlowej, na potrzeby ustalenia wartości celnej w przypadku, gdy po dokonaniu zgłoszenia celnego i odprawy celnej towaru, kupujący otrzyma wsparcie finansowe (w postaci upustu) od swojego dostawcy, przy czym upust stanowi formę wspomagania przez zagranicznego dostawcę działalności skarżącej spółki na rynku polskim. Ponieważ rozstrzyganie tego typu kwestii nie znajduje się - zdaniem skarżącej - w kompetencjach organu prowadzącego postępowanie celne lecz Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO), który należy uznać za organ w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stąd wszelkie wątpliwości z tym związane należy traktować jako zagadnienie wstępne, o którym mowa w treści wspomnianego wyżej przepisu. Powyższe potwierdza - zdaniem skarżącej - zarówno specyfika regulacji celnych, gdzie zasadniczą rolę odgrywają ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz praktyka działania ze strony byłego Prezesa Głównego Urzędu Ceł (obecnie jego kompetencje w tym zakresie przejął Minister Finansów), który w przypadku stwierdzenia wątpliwości odnośnie interpretacji postanowień dotyczących ustalania wartości celnej importowanych towarów zwracał się do WCO o wydanie opinii doradczej w sprawie. Zaniechanie takiego wystąpienia - jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie - oznacza, w ocenie skarżącej spółki, iż organy celne nie wykonują podstawowego obowiązku ciążącego na nich w związku z prowadzonym postępowaniem celnym, tj. wydają decyzję w sprawie bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ (inny niż organ celny prowadzący sprawę). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wyjaśnił, że postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. w której uznał zgłoszenie celne. SAD nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej importowanego towaru zostało zakończone decyzją Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tak więc stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Ponadto w świetle art. 145 § 1 pkt cytowanej ustawy sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wreszcie zgodnie z art. 134 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Instytucję zawieszenia prowadzonego przez organy celne postępowania regulują, w myśl art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Zgodnie z art. 201 § 2 tej ustawy zawieszenie postępowania administracyjnego następuje w drodze postanowienia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postanowienia są rozstrzygnięciami wydawanymi w toku postępowania. Nie rozstrzygają one o istocie sprawy - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej - a jedynie dotyczą poszczególnych kwestii jakie wyłoniły się w toku postępowania (art. 216 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa). Przyjdzie zatem stwierdzić, że postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania, w wyniku którego organ wydaje postanowienie, dotyczy kwestii proceduralnych i ma charakter wpadkowy (incydentalny), nie jest więc samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Stanowi ono fragment toczącego się postępowania administracyjnego zmierzającego do rozpoznania i rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy, jest więc ściśle związane z tym postępowaniem. Oznacza to, że jeżeli organ orzekający w danej instancji zakończył postępowanie i wydał decyzję, to nie może następnie podejmować czynności procesowych pozostających w bezpośrednim związku z tym postępowaniem i jego merytorycznym rozstrzygnięciem. Taka zaś sytuacja nastąpiła w rozpoznawanej sprawie, bowiem postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania wydał organ I instancji, który wcześniej zakończył to postępowanie wydając decyzję. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Celnego w K. o zawieszenie postępowania toczącego się przed tym organem, na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Przedmiotowy wniosek wpłynął jednak już po wydaniu przez ten organ decyzji kończącej postępowanie. Z tego powodu organ I instancji decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie z wniosku skarżącej. Następnie w wyniku uchylenia tej decyzji organ ten postanowieniem z dnia [...] orzekł w przedmiocie zasadności wniosku odmawiając zawieszenia postępowania. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem. Przyjdzie stwierdzić, że Naczelnik Urzędu Celnego w K. nie miał podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania, które zostało już zakończone wydaniem decyzji przez ten organ. Wniosek w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego toczącego się przed organem I instancji, który już zakończył to postępowanie stał się bowiem bezprzedmiotowy, wobec czego i postępowanie mające na celu jego rozpatrzenie stało się bezprzedmiotowe. Jednakowoż Naczelnik Urzędu Celnego w K. nie miał podstaw by uznać się organem niewłaściwym w sprawie przedmiotowego wniosku, skoro z jego treści wynikało, że dotyczył on zawieszenia postępowania toczącego się przed tym organem. Również późniejsze wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji nie stanowiło podstawy do przekazania tego wniosku organowi odwoławczemu jako właściwemu do jego rozpoznania. Co najwyżej strona w odwołaniu od decyzji organu I instancji bądź w odrębnym wniosku mogła wnieść o zawieszenia postępowania toczącego się przed tym organem w wyniku wniesienia odwołania. Mając na względzie przedstawiona wyżej argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed organami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.